Analyse

CO2-neutraal vliegen vraagt om een gigantische inspanning

De internationale luchtvaartorganisatie IATA wil van geen afname van vluchten weten. CO2-neutraal vliegen in 2050 betekent naarstig zoeken naar compensatie van de CO2-uitstoot. Of om een klimaatvriendelijkere brandstof. Maar dat betekent weer concurrentie met andere transportsectoren.

Een toestel tankt biocerosinevet. Een eerste stap naar CO2-neutraal vliegen. 	 Beeld ANP
Een toestel tankt biocerosinevet. Een eerste stap naar CO2-neutraal vliegen.Beeld ANP

‘Een enorme uitdaging.’ Zo noemt Willie Walsh, president-directeur van IATA, het nieuwe klimaatdoel dat de internationale luchtvaartorganisatie zichzelf heeft gesteld op zijn jaarvergadering deze week in Boston (VS). De 10 miljard reizigers die in 2050 het vliegtuig nemen zullen ‘CO2-neutraal’ op hun bestemming aankomen.

Met de term ‘uitdaging’ zegt Walsh geen woord te veel. Als de luchtvaart in 2050 groeit tot de omvang waarvan ze droomt dan moet de sector in dat jaar de uitstoot van 1,8 gigaton aan koolstofdioxide zien te voorkomen of te compenseren door bijvoorbeeld bomen te planten.

Sterker nog, om het nieuwe doel te bereiken moeten de IATA-leden in komende dertig jaar bij elkaar opgeteld 21,2 gigaton van alleen al dit broeikasgas ‘wegwerken’.

Ter vergelijking: in 2019, het jaar voordat het coronavirus om de hoek kwam kijken, namen 4,5 miljard reizigers het vliegtuig en veroorzaakten 0,9 gigaton aan CO2-emissies.

Misschien zou de mensheid wat minder in Icarus’ voetsporen moeten willen treden. Maar minder vliegen is vloeken in de kerk van Willie Walsh. De IATA-topman hield in Boston al met moeite zijn Chinese leden binnenboord. Hun land streeft ook naar een CO2-neutraal bestaan, maar wil daar tien jaar langer de tijd voor nemen.

Een groot offer

In Boston verkocht de IATA de aanscherping van de klimaatdoelen als een groot offer. Want tot dusver hield de lobbyclub vast aan zijn belofte uit 2009 om de uitstoot van CO2 door vliegtuigen te halveren op het niveau 2005. Dat was in dat jaar 0,65 gigaton.

Volgens de milieubeweging valt het wel mee met dat grootse gebaar van IATA. Zo’n 65 procent van de luchtvaartmaatschappijen heeft publiekelijk al lang laten weten dat ze in 2050 CO2-neutraal de wereld wil rondgaan.

Dat is in lijn met de 130 landen die hun handtekening hebben gezet onder het Klimaatakkoord van Parijs in 2015. In dat verdrag werd de luchtvaart ontzien vanwege het grensoverschrijdende karakter van zijn activiteiten. De sector is nou eenmaal geen ‘land’ dat naleving van de klimaatafspraken binnen zijn grenzen kan afdwingen.

Er is een trits aan maatregelen die de luchtvaart kan nemen om de CO2-uitstoot terug te dringen, zoals vliegen op motoren die stroom of waterstof verbruiken, het broeikasgas afvangen en opslaan, bomen planten en efficiënter vliegen. Dat laatste heeft onder meer te maken met de onzichtbare landsgrenzen die nu door het luchtruim lopen. In Boston riep KLM-topman Pieter Elbers Europa op nu eindelijk eens werk te maken van een gemeenschappelijk Europees luchtruim. ‘Kom maar op daarmee, dan besparen we in een klap 10 procent CO2.’

Maar de grootste slag – 65 procent – willen de IATA-leden slaan met duurzamere alternatieven voor de kerosine waarop de motoren van vliegtuigen nog wel even zullen blijven draaien. Daar kleven twee problemen aan.

Om te beginnen is daar de reusachtige hoeveelheid biobrandstof die de luchtvaart in 2050 jaarlijks nodig heeft: 450 miljard liter. De wereld produceerde de laatste jaren hooguit 15 miljoen liter, genoeg om de mondiale vloot 20 minuten in de lucht te houden.

Niet voldoende biobrandstof

Er is nog een zorg. Niet alleen de luchtvaart is naarstig op zoek naar duurzame brandstof: ook auto’s, vrachtwagens en schepen willen milieuvriendelijk tanken. Er zal evenwel in 2050 in Nederland niet voldoende biobrandstof zijn om alle sectoren tevreden te houden, zegt het Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum (NLR) in een recent onderzoek. Er zal zelfs niet genoeg zijn om iedereen op Schiphol op weg te helpen.

De bedrijven die uit afval biodiesel winnen voorzien dat ze wel kunnen sluiten als bronnen als afgewerkt frituurvet worden gebruikt om de vliegtuigtanks van Pieter Elbers te vullen. Het winnen van vliegtuigbrandstof uit afval is ook nog eens vervuilender dan voor auto’s en schepen.

We moeten oppassen dat we het kind niet met het badwater weggooien, waarschuwt voorzitter Dickon Posnett van de Nederlandse Biodiesel uit Afval Alliantie (NBAA): ‘Verduurzaming van de luchtvaart mag niet ten koste gaan van de verduurzaming van het wegtransport en de scheepvaart.’

Meer over