Cinema zonder Celluloid

Machinima heet de kunstvorm waarin videospellen worden gebruikt voor het maken van films. Iedereen kan het...

PETER VAN AMMELROOY

‘Apen zoals jij zouden in de dierentuin moeten blijven’, roept de Franse politieman terwijl hij een zwarte verdachte in elkaar slaat. De beelden op het scherm lijken zo geknipt uit de Franse film La Haine (Haat). Elf jaar geleden joeg regisseur Mathieu Kassovitz de gegoede burgerij de gordijnen in met deze aanklacht tegen racisme in de buitenwijken van Parijs.

Maar La Haine werd gefilmd in hard zwart-wit, duurt anderhalf uur en laat echte acteurs aan het werk zien op het witte doek. The French Democracy, de film waarin de afranseling is te zien, is in kleur, beslaat dertien minuten en laat over het computerscherm houterig bewegende stripfiguren lopen.

Geen wonder: maker Randolph d’Amore schiep zijn politiek pamflet door fragmenten aaneen te smeden uit The Movies. In dit computerspel neemt de speler de rol op zich van filmbons. Hij richt een studio in, begeleidt lastige acteurs in hun loopbaan en laat de camera’s draaien. De Hollywood-simulator levert heuse films af, ook al duren ze maar dertig seconden.

The Movies, vijf maanden geleden uitgebracht door de Britse gamesontwikkelaar Lionhead, is daarmee het perfecte vehikel voor een machinima. Met dit begrip – een samentrekking van machine en cinema – wordt een nieuwe kunstvorm aangeduid, waarin games worden aangewend voor het produceren van films.

‘De machinima begon toen gamers de kans kregen om met een camera in het spel hun verrichtingen vast te leggen en gebruikten om verhalen te vertellen’, zegt Klaas Kuitenbrouwer van Mediamatic, een Amsterdams centrum voor kunst en nieuwe media. Quake was in 1997 het eerste videospel dat een ruwe vorm van films maken toeliet. Kort daarna verschenen de eerste geregisseerde gamefilms op internet en een jaar later werd de term machinima bedacht.

Nu zijn er op websites als Machinima.com al meer dan duizend films. De muziekzender MTV2 maakt videoclips met figuren en attributen uit games. In een ervan is de zangeres van Evanesence omgetoverd in de vampiervrouw uit het horrorspel Bloodrayne.

De machinima hebben zelfs al hun eigen Oscar-feest, in november in New York. Daar worden de beste werken bekroond met een Mackie voor beste film, beste regisseur en beste montage. In tegenstelling tot een film kan iedereen een machinima maken: meer dan een game en een computer zijn er niet voor nodig.

Bij de Mackie-winnaar voor beste film van 2005, Game: On, kwam duidelijk meer kijken. De film toont de professioneel geschoten beelden van een echte man, die een spel speelt en verliest. Als hij in de auto naar zijn werk rijdt, transformeert mens in stripfiguur en de omgeving in het bordkartonnen decor van een game.

De hoofdrol is weggelegd voor de auto. Hij verandert in een bolide die de krankzinnigste buitelingen overleeft zonder maar een krasje op te lopen. Game: On is dan ook een reclamespot voor de Volvo V50. De Zweedse autofabrikant liet zijn machinima maken met een knipoog naar de razend populaire gangster-games als Grand Theft Auto.

Game: On laat zien wat een iets ruimer budget vermag. Furnace Media in New York kon daardoor beschikken over een productieploeg die een televisiefilm waardig is. Tegen de zestig mensen waren bij de totstandkoming van de reclamespot betrokken. Van acteurs en geluidstechnici tot aan beeldredacteuren en scriptschrijvers.

Ook werkte een half dozijn computerprogrammeurs mee: zij brachten de door tekenfilmmakers ontworpen figuren en decors tot leven met de software die de game-ontwerper Epic Games levert bij zijn schietspel Unreal Tournament 2004.

Want dat is de volgende stap die geoefende machinima-makers zetten, legt Klaas Kuitenbrouwer van Mediamatic uit. ‘In tal van videospellen vind je tegenwoordig een editor, software die fanatieke gamers kunnen gebruiken om hun eigen spelfiguren te maken, hun eigen decors en hun eigen spelomgevingen.’

Een mod heet zo’n aangepaste versie van het officiële computerspel, jargon voor modificatie. Uit sommige mods ontspruiten totaal nieuwe games. Zo is aan het tactische schietspel Counter-Strike niet meer af te zien dat het ‘maar’ een variant is van het meer verhalende Half-Life. En die laatste titel is weer gebaseerd op de game engine - letterlijk de spelmotor - van de machinima-grondlegger Quake.

Omdat machinima zo sterk zijn wortels heeft in de wereld van videospellen is het gros niet meer dan een knap gemonteerde reeks spelfragmenten, voorzien van nieuwe muziek en dialogen. ‘Ze volgen vaak strak het stramien van een doorsnee Hollywood-trailer’, merkt Klaas Kuitenbrouwer op.

Mediamatic organiseert volgende week een vierdaagse workshop, om toch vooral beeldende kunstenaars bekend te maken met machinima. Want hoeveel werk gamers ook in hun films steken, de democratisering van de montagetafel levert niet louter pareltjes op, stelt Kuitenbrouwer nuchter vast. ‘Ik ben benieuwd wat filmmakers met het medium gaan doen.’

Een still uit The Strangerhood. Hiervoor is het spel The Sims gebruikt. Beeld
Een still uit The Strangerhood. Hiervoor is het spel The Sims gebruikt.
Een still van de band Good Charlotte in Darkwa. Beeld
Een still van de band Good Charlotte in Darkwa.
Een still van Star Wars (\N) Beeld
Een still van Star Wars (\N)
Meer over