Chinese 'ijzeren vuist' maakt weinig indruk

De 'ijzeren vuist' van de Chinese regering tegen de ongebreidelde economische groei, maakte weinig indruk op bestuurders. Groei van de binnenlandse vraag moet verlichting brengen....

Slecht nieuws uit China: het is ook afgelopen jaar niet geluktde onstuimige economie te beteugelen. In 2004 kondigde premierWen Jiabao aan dat hij 'met ijzeren vuist' de groei tot7 procent zou beperken. Maar over 2005 bleek de groei toch uitte komen op een record van 9,8 procent.

Het klinkt voor de buitenwereld merkwaardig dat voortdurendehoge groei niet welkom is. Andere landen zouden dolgelukkig zijnmet zo'n prestatie, maar in China is het inmiddels een ongewenstverhaal geworden. Want achter de op het oog indrukwekkendegroeicijfers gaan veel overbodige en ondoelmatige investeringenschuil die grondstoffen vreten, wurgende concurrentie veroorzakenen het toch al danig aangetaste milieu verder belasten.

Het onwelkome bericht werd de afgelopen weken opkousenvoeten gebracht, want de Chinese staatsmedia reppen nietgraag van mislukt beleid van hun hoogste leiders. Dus werd hetverstopt in verhullende volzinnen als: 'De regering zal zijnpogingen voortzetten een rem te zetten op buitensporigeinvesteringen in tien sectoren. Scherpere voorwaarden voor hetuitgeven van bouwgrond en leningen zullen met ingang van begin2006 van kracht worden.'

Het klinkt een stuk minder alarmerend dan 'de Chineseeconomie is gevaarlijk oververhit', zoals de staatskranten vorigjaar nog mochten schrijven. Maar het komt er feitelijk dicht inde buurt: er worden in China nog steeds te veel bedrijfsterreinenaangelegd, te veel fabrieken gebouwd, te veel spullen gemaakt dietegen dumpprijzen moeten worden gesleten. Al meer dan anderhalfjaar tracht Peking de handrem erop te zetten, en het wil maarniet lukken.

De voornaamste oorzaak van de problemen is nog steedshetzelfde: de centrale bestuurders slagen er niet in de duizendenlokale overheden economisch in het gareel te krijgen. Veel vande ondoelmatige investeringen zijn het werk van hyperambitieuzegemeente- en provinciebestuurders die, met hulp van leningen vanstaatsbanken en particuliere investeerders, maar nieuwe projectenblijven beginnen.

'We zien een investeringsmanie in de sectoren aluminium,cokes, carbid, auto's en kopersmelterijen', verklaarde onlangsLiu Zhi, directeur voor industrie bij de Nationale Ontwikkelings-en Hervormingscommissie, het hoogste economisch planorgaan vande centrale regering. Overproductie dreigt verder in de cement,de elektriciteitsopwekking, de kolen en de textiel.

'De investeringen in sommige sectoren zijn om hoofdpijn vante krijgen', klaagde Liu. Als voorbeeld haalde hij deauto-industrie aan, waar nu al een slordige twee miljoen wagensmeer worden gemaakt dan verkocht kunnen worden. Er zijn bovendienfabrieken in aanbouw met een capaciteit van nog eens 2,2 miljoenstuks, en investeerders hebben plannen ingediend voor nog veelmeer autoproductie.

Zelfs de staalsector, vorig jaar aangewezen door premier Wenals speerpunt in de groeibeteugeling, blijkt lastig te temmen.Bij een staalcomplex in aanbouw in de regio Shanghai werden vorigjaar de directie, de partijsecretaris en de plaatselijkebankdirecteur opgepakt vanwege 'illegale investeringen'.

Maar elders bouwde men in weerwil van de oekazes uit Pekingrustig voort, want de overcapaciteit bedraagt inmiddels120 miljoen ton, met nog eens 70 miljoen ton in aanbouw en80 miljoen ton in de planning. In aluminium, waarvan China degrootste producent ter wereld is, is door 'blinde investeringen'al een kwart van de productiecapaciteit onbenut.

De centrale planners kampen behalve met hardnekkigeongehoorzaamheid ook met falende statistieken. Vorige week werdbekend dat China zijn bruto nationaal product over 2004 bijna17 procent - ruim 285 miljard dollar - te laag had geraamdomdat de dienstensector te laag werd ingeschat. Met de groei van2005 erbij verwacht China in één sprong van de zevende op devierde plaats op de wereldranglijst te belanden, na de VS, Japanen Duitsland.

Wordt 2006 een rustiger jaar? De Nationale Ontwikkelings- enHervormingscommissie rekent er nauwelijks op. De groeiverwachtingis 9 procent. Van een 'ijzeren vuist' rept Peking niet meer, alblijft 'eliminatie' van ondoelmatige en energievretende projectenop het lijstje staan.

Om meer balans in de economische ontwikkeling te brengen,zullen nuttige projecten voortaan op lagere belasting en gunstigeleningen kunnen rekenen. Extra prioriteit krijgt nu dekoopkracht: die moet omhoog zodat de achterblijvende binnenlandsevraag aanwakkert en de economie minder afhankelijk wordt van deexport en grootschalige aanleg van de infrastructuur.

Peking heeft al aangekondigd dat kleine boeren met ingang vanhet nieuwe jaar definitief zullen worden verlost van alletraditionele agrarische belastingen. Alle werknemers instaatsdienst zullen verder een aanzienlijke loonsverhogingkrijgen die, naar de regering hoopt, navolging zal vinden in deprivé-sector.

Het kan betekenen dat China aan de vooravond van een wareloongolf staat. De regering heeft nog geen percentages genoemd,maar sommige waarnemers voorspellen dat de verhogingen oplopentot 15 procent. Dat zou goed nieuws zijn voor honderdenmiljoenen Chinezen die nog maar weinig profiteerden van deeconomische groei.

Meer over