CEES VECHT ALTIJD TERUG

Ex-Ahold-topman Van der Hoeven hoort maandag het vonnis in zijn strafzaak. Zijn vrienden: 'Cees kon na dat hele drama niet begrijpen dat veel mensen hem lieten vallen alsof hij hen iets persoonlijks had aangedaan.’ Door Noël van Bemmel en Wil Thijssen..

Na een nacht ploeteren op een persbericht over de redding van Ahold, rijdt oud-topman Cees van der Hoeven zondagnacht 23 februari 2003 naar huis om te douchen en een schoon overhemd aan te trekken. Als hij tegen zevenen terugkeert in Zaandam, is zijn tekst in de prullenbak beland, zijn werkkamer afgesloten en zijn kast verzegeld.

‘Dat was een complete verrassing’, verklaart Van der Hoeven in de rechtbank. Hij, de man die het supermarktconcern in tien jaar uitbouwde naar vier continenten, die jaren achtereen werd uitgeroepen tot Manager van het Jaar, was ervan overtuigd dat zijn plan de enige juiste oplossing was.

‘Arrogantie is hem niet vreemd, maar het klopt wel’, zegt vriend Hans Breukhoven, eigenaar van de Free Record Shop. ‘Cees kent Ahold als zijn broekzak, hij heeft het bedrijf grootgemaakt en kent alle problemen. Maar het was politiek niet meer haalbaar dat hij die zelf zou oplossen.’

Van der Hoeven hoort maandag het vonnis in zijn strafzaak. Hij werd in 2004 met drie oud-collega’s aangeklaagd wegens het tekenen van contracten die voor de accountant zijn verzwegen. Het viertal wordt valsheid in geschrifte, misleiding van de aandeelhouders en oplichting van de accountant ten laste gelegd. Het OM eist onvoorwaardelijke celstraffen van drie tot veertien maanden.

Tijdens de behandeling van zijn strafproces laat Van der Hoeven in de zittingszaal steevast iedereen voorgaan. Vriendelijk groet hij journalisten die niet bepaald de meest fijnzinnige artikelen over hem hebben geschreven. En hij wenst medeverdachten, die soms in zijn nadeel getuigen, ‘veel sterkte’ en ‘succes’.

‘Wat mij steeds verbaast, is hoe hij zijn rug in deze moeilijke periode recht weet te houden’, zegt studievriend Gerard Visser. ‘Hij vertoont zich niet zo gek vaak meer publiekelijk. Hij wordt overal aangesproken of nagestaard. Toen we samen een schilderijententoonstelling in het Cobramuseum in Amstelveen bezochten, begonnen bezoekers tegen hem te schelden over de waardedaling van hun aandelen. Maar hij stond hen keurig te woord.’

Antillen

Cornelis Harry van der Hoeven (1947) groeide op in Willemstad op Curaçao. Zijn vader was financieel directeur bij een juweliersbedrijf, zijn moeder zorgde voor haar dochter en drie zoons. ‘Ik was nooit thuis’, zegt Van der Hoeven over die periode in het blad Forum. ‘Ik was de hele dag op pad, zwerven over het eiland, kattenkwaad uithalen, de boel op stelten zetten. Eerlijk gezegd: ik was ook wel een beetje een etterbal, die alles deed wat God had verboden.’

In de winter van 1962 keerde de familie Van der Hoeven terug naar Nederland. De overgang was groot voor zoon Cees: ‘Mijn leeftijdgenoten gingen na schooltijd een kopje thee drinken bij moeder en vervolgens aan het huiswerk. Nou, dat had ik nog nooit gedaan.’

Van der Hoeven hóefde nooit huiswerk te maken; hij was een briljant leerling, zegt oud-schoolgenoot Bob Pinedo, hoogleraar oncologie aan de Vrije Universiteit van Amsterdam. ‘Hij zat een paar klassen lager dan ik op het Peter Stuyvesant College in Willemstad. Cees woonde tegenover ons. Hij had veel vriendjes en trok altijd snel de leiding naar zich toe.’

Aan zijn Antilliaanse tijd heeft Van der Hoeven zijn liefde voor Zuid-Amerikaanse muziek overgehouden. Hij houdt van dansen en entertainen. Beroemd zijn z’n imitaties van prins Bernhard en, met Antilliaans accent, Desi Bouterse. ‘Hij compenseert zijn verlegenheid door veel kabaal te maken’, zegt studievriend Visser.

Volgens Hans de Haan, directeur van het Stedenfonds Amsterdam, is Van der Hoeven een geboren leider. ‘Cees heeft iets cerebraals. Hij is een strateeg, denkt altijd een paar stappen vooruit en trekt de dingen naar zich toe. Op zeilvakanties regelt hij het dagprogramma. Bij het ontbijt zegt hij: laten we daar-en-daar gaan lunchen, in die-en-die haven aanleggen en vanavond zus-of-zo gaan doen.’

De Haan en Van der Hoeven kennen elkaar sinds Ahold begin jaren negentig zijn eerste grote overname deed. Van der Hoeven was net bestuursvoorzitter bij Ahold, De Haan was directeur bij de zakenbank Kempen & Co, die deel uitmaakte van het bankensyndicaat dat de aandelenemissie begeleidde. Van der Hoeven is een fanatiek zeiler en ze gaan geregeld met elkaar op vakantie. ‘We zeilden eens langs de Franse en Italiaanse Rivièra. Er was weinig wind, de vrouwen lagen aan dek en wij filosofeerden urenlang over maatschappelijke problemen, over landen waar het minder goed gaat. Cees is erg maatschappelijk betrokken.’

Dat blijkt volgens oncoloog Pinedo uit de gedrevenheid waarmee Van der Hoeven gedurende zes jaar voorzitter was van de stichting voor het Nederlands Kanker Instituut. ‘Hij zocht veel kankerpatiënten op, vroeg hoe het met ze ging en wat ze van ons werk vonden. Ook doneerde hij privé grote geldbedragen in het fonds.’

Velen zouden het niet denken, maar de oud-topman van Ahold is ‘nogal links’, zegt studievriend Gerard Visser. ‘Hij was in zijn Groningse studietijd weliswaar prominent lid van het studentencorps, maar hij stemt al jaren PvdA. Je kunt wel denken: hij is een salonsocialist, maar de meeste salonsocialisten prediken anders dan ze handelen. Cees handelt er echt naar.’

Van der Hoeven studeerde cum laude af in bedrijfseconomie aan de Rijksuniversiteit Groningen, waarna een bliksemcarrière volgde bij Shell. In 1985, Van der Hoeven is dan 36 jaar, polst een headhunter hem voor Ahold. ‘Ik wist eigenlijk niet eens wat Ahold was’, zei hij destijds tegen het zakenblad FEM/De Week. En in Elan: ‘Toen ik bij Ahold kwam, moest er getest worden of mijn boekhoudkennis wel voldoende was. Dat is echt gebeurd, ja.’

‘We haalden hem binnen om zijn enorme daadkracht en ambitie’, zegt oud-Aholdbestuurder Rob Zwartendijk, die van 1985 tot 1999 met hem in de directie zat. ‘Cees is intelligent, ambitieus en een groot teamspeler. Toen hij in 1993 bestuursvoorzitter werd, vond ik dat een heel goeie keuze.’

Onder de nieuwe topman groeide Ahold explosief. Het bedrijf expandeerde naar vier continenten, de omzet vervijfvoudigde en de winst steeg navenant.

Lech

Hij wordt een bekende Nederlander. Niet alleen vanwege zijn verdiensten bij het supermarktbedrijf, maar ook vanwege zijn huwelijk in 1998 met Annita Belinda van der Klooster, bekend als televisieproducente en presentatrice van het programma Trendies Beauty op RTL 4 en voor haar verlaat Cees zijn vrouw. Het stel figureert geregeld in boulevardbladen en op feestjes in de showbusiness.

Hun bekendheid wordt opgevat als ijdelheid en megalomanie. Dat levert Van der Hoeven zijn eerste kritiek op: sommige media leggen een link tussen die kwalificaties en de tegenvallende prestaties bij Ahold, dat in 2002 twee winstwaarschuwingen in vier maanden meldt.

‘Ik sprak hem in die tijd over de teleurstellende resultaten’, zegt directeur Peter Paul de Vries van de Vereniging van Effectenbezitters. ‘Hij had een risicovolle strategie, die ook KPN met de overname van E-plus bijna heeft opgebroken: hele grote overnames doen, hopen op een gunstig koerseffect en vervolgens aandelen plaatsen. Hij ging geloven in zijn eigen succes; zijn entree op aandeelhoudersvergaderingen was er echt een van een filmster. Ik heb hem toen gewaarschuwd dat als je je zo hoog en onaantastbaar positioneert, mensen je graag zien vallen.’

Van der Hoeven komt na zowel de eerste als de tweede winstwaarschuwing zijn belofte aan beleggers na: hij biedt zijn ontslag aan. Dat wordt door de commissarissen niet geaccepteerd: ‘Cees, je moet blijven. Jij bent de beste om deze tent te runnen’, zei president-commissaris Henny de Ruiter. En tegenover de Volkskrant: ‘Zo’n vent als Cees zou je eigenlijk moeten kunnen klonen.’

Hij blijft.

Maar als een half jaar later een een boekhoudschandaal bij Ahold-dochter US Foodservice aan het licht komt, en – los daarvan – blijkt dat de hoofddirectie in Zaandam tegenstrijdige side letters, heeft getekend die voor de accountant zijn verzwegen, valt de hele wereld over de topman heen. Albert Heijn, de grondlegger van Ahold, zegt in het Achtuurjournaal dat hij zich ‘verneukt’ voelt. ‘Cees ging steeds trotser ging lopen, als een haan met stront aan zijn poten.’ De kwestie met de side letters noemt Heijn ‘boerenbedrog’ en ‘stom, want zoiets komt altijd uit’.

‘Wij hielden elkaar in de raad van bestuur destijds goed in balans’, zegt oud-collega Rob Zwartendijk terugkijkend. ‘Maar toen de oude garde vertrok, kwamen er veel nieuwe mensen voor in de plaats die onder Cees’ leiding veel ambitieuze doelen nastreefden, waarbij wellicht te weinig is gelet op wat zou kunnen misgaan.’ Daardoor zijn foutjes ontstaan. Of zeg maar gerust: fouten.’

Van der Hoeven verzamelde mensen om zich heen die mogelijk te weinig kritiek leverden, of hij luisterde daar niet naar, meent Zwartendijk. ‘De checks en balances om hem heen waren weggevallen. Ja, ik heb hem ervoor gewaarschuwd, maar mijn visie was passé geworden, meende Cees. Een beetje meer mensenkennis was op zijn plaats geweest.’

Als Van der Hoeven op 24 februari, precies tien jaar na zijn benoeming als topman, zijn aftreden bekendmaakt, wordt hem alom kwalijk genomen dat hij skieënd in het mondaine Lech wordt gesignaleerd, terwijl bankiers en juristen op het hoofdkantoor een noodkrediet proberen te regelen.

‘Annita, haar zoon Niels, mijn vrouw en ik zaten al in Lech toen het drama bekend werd’, zegt Hans de Haan. ‘Onze skivakantie was lang van tevoren gepland. Cees zou vrijdags zijn gekomen, maar Annita zei dat bewuste weekend: “Cees komt later, er zijn problemen bij Ahold.” Ze hadden zijn spullen verzegeld, zijn kantoor was afgesloten, hij kon niet meer bij zijn bureau en zijn gezin zat in Lech. Wat moest hij dan nog in Zaandam, of thuis in Loosdrecht?’

Durfkapitalist

Het was een enorme klap. In het begin dacht de gevallen topman: ‘Ik kom nooit meer aan de slag’, weet Gerard Visser. ‘Hij móest geld verdienen, hij had het toen financieel niet breed, kan ik je vertellen.’

Frits Kroymans, de importeur van exclusieve automerken als Ferrari, Jaguar en Cadillac, bracht Van der Hoeven eind 2003 in contact met Marcel Boekhoorn, een schatrijke durfkapitalist. Samen begeleidden ze onder meer de overname van Telfort door KPN, een transactie die Van der Hoeven volgens het zakenblad Quote 40 miljoen heeft opgeleverd.

‘Cees heeft een fout gemaakt, maar die maakt hij nooit weer. Een onderneming neemt hem nooit meer aan, maar Boekhoorn kijkt daar doorheen. Dat siert hem’, zegt vastgoedmakelaar Cor van Zadelhoff, die beide mannen kent uit het zakenleven.

Van der Hoevens grootste frustratie is dat hij zich de afgelopen drie jaar niet kon verdedigen tegen beschuldigingen op straat en in de media. Voor de rechtbank verklaarde hij dat hij een side letter ‘blind’ tekende – ‘ik tekende dagelijks wel honderd brieven’. Het verzwijgen van informatie voor de accountant heeft hij bekend.

‘Cees kon na dat drama niet begrijpen dat veel mensen hem lieten vallen; alsof hij hen iets persoonlijks had aangedaan’, zegt De Haan. ‘Collega-bestuurvoorzitters keerden hem de rug toe, hij was ineens besmet. Waar hij voorheen twintig uitnodigingen per week kreeg, werd hij ineens nergens meer voor gevraagd. Alleen de bankiers die hem toen met de nek aankeken, willen weer met hem gezien worden, omdat hij in het zakenleven is herrezen.’

Als Van der Hoeven maandag niet wordt vrijgesproken, gaat hij in beroep, weet boezemvriend Visser. ‘Hij vecht altijd terug, hij is geen type dat depressief wegkruipt. We hadden het er toevallig gisteravond over. Ik zei: “Als ze je een heel milde gevangenisstraf geven, leg je je er dan bij neer?” “Nee, ik vecht tot het uiterste”, zei hij.’

Een celstraf verandert niks aan zijn vriendschap met Van der Hoeven, zegt Hans Breukhoven. ‘Cees heeft gelukkig veel vrienden die hem steunen. Ik zal hem never ever laten vallen, whatever happens.’

Meer over