nieuwsCentraal Bureau voor de Statistiek

CBS strooit met goed nieuws aan einde jaar

Het reëel beschikbaar inkomen stijgt, de economie is iets gegroeid, en het huishoudboekje van de overheid ziet er helemáál mooi uit. Toch is er een beetje zorg, ook omdat het in omringende landen minder gaat.

Beeld ANP

Het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS) trakteert de media rond Kerst traditiegetrouw op een grote verzameling cijfers die het afgelopen jaar samenvatten. Het is even doorbijten, maar wie onderstaande alinea’s doorploegt krijgt een aardig beeld van hoe afgelopen en komend jaar eruitzien, met aan het einde een hoopvolle conclusie. In de woorden van Peter Hein van Mulligen, hoofdeconoom van het CBS en verantwoordelijk voor genoemde berekeningen: ‘Het uitbundige van de afgelopen jaren is er wel af, maar de economie groeit nog altijd gestaag.’

Het goede nieuws eerst: het reëel beschikbare inkomen (inkomen na aftrek van inflatie) steeg in de twaalf maanden voorafgaand aan het vierde kwartaal van 2019 met 1,7 procent, vergeleken met dezelfde periode een jaar eerder. Zowel het inkomen van werknemers als zelfstandigen nam toe. Beide groepen samen verdienden 4,3 miljard euro meer, een stijging van 4 procent voor werknemers en van 4,8 procent voor zelfstandigen.

Het bruto binnenlands product (bbp) – wat we als land met zijn allen hebben verdiend – is in het derde kwartaal met 0,4 procent gestegen. Het bbp wordt vergeleken met het voorgaande kwartaal. De stijging is vooral het gevolg van meer uitgaven door de overheid, en van een positief handelssaldo. Dat laatste betekent dat Nederland als geheel meer geld aan internationale handel verdiende dan eraan uitgaf.

Schulden

De overheidsfinanciën verhogen ongetwijfeld de kerstvreugde in Den Haag. Over de eerste negen maanden van dit jaar realiseerde de overheid een overschot van 14 miljard euro. Dat is bijna drie miljard euro meer dan het overschot over heel 2018 en bijna 4 miljard euro meer dan de voorspellingen voor het hele jaar 2019. Als gevolg daarvan was de totale staatsschuld aan het einde van september 394 miljard euro; 11 miljard euro minder dan eind 2018.

Dan het minder goede nieuws: het reëel beschikbaar inkomen over het derde kwartaal van 2019 groeide, maar minder hard dan in de kwartalen ervoor. Anders gezegd: we hadden in de zomer van 2019 weliswaar 1,7 procent meer te besteden dan in de zomer van 2018, maar in de lente van 2019 hadden we maar liefst 2,2 procent meer te besteden dan in de lente van 2018. Over het eerste kwartaal van 2019 was het zelfs 2,3 procent.

Dan zijn er nog de nationale schulden binnen de EU, die flink kunnen drukken op wat overheden besteden, en overheidsbestedingen bepalen voor een goed deel de economische groei. Op vier lidstaten na is de nationale schuld (gemeten als percentage van het nationaal inkomen, het bbp) in alle EU-landen hoger dan in Nederland (50,9 procent). Die vier zijn Luxemburg, Estland, Letland en Litouwen. Halverwege 2019 lag de totale schuld van alle 19 landen in de eurozone op 10.035 miljard euro (10 biljoen euro), oftewel 86,4 procent van het gezamenlijke inkomen. Met name Zuid-Europese landen worstelen met enorme schulden.

Conjunctuur 

Gooi al deze cijfers (en een hele hoop andere) in een grote ton bij elkaar, en het resultaat is de conjunctuur: de verwachte richting die de Nederlandse economie op macroniveau opgaat. Productie, investeringen, consumptie, export, werkgelegenheid, en vertrouwen van consumenten en producenten in een goede toekomst zijn grote factoren.

Het CBS publiceert maandelijks een update van de conjunctuurklok, die op verschillende vlakken de economische verwachtingen in kaart brengt. Die klok geeft een totaalbeeld, en gaat niet in gelijke mate op voor alle huishoudens, bedrijven of regio’s. Conclusie over december: de conjunctuur is vrijwel op hetzelfde niveau als een maand eerder. Een fractie minder positief, maar dat kan in januari zo weer anders zijn.

De slotsom, volgens Van Mulligen van het CBS: ‘Het komt erop neer dat het nog steeds prima gaat. Het afgelopen jaar hadden mensen meer te besteden dan het jaar ervoor, en volgens het Centraal Planbureau (dat vooruit kijkt waar het CBS achteruit kijkt, red.) is dat volgend jaar opnieuw het geval.’

Meer over