Canada zonder varkenspest lokt tientallen veehouders;

'Swinefever?' Boerin E. van Dijk, in 1989 met haar gezin geëmigreerd naar het Canadese Mount Elgin, moet even denken wat dat woord betekent....

Van onze verslaggever

Michiel Kruijt

AMSTERDAM

Zeker enkele tientallen gezinnen hebben de blik laten vallen op de Great Plains. 'Er staat heel veel op het vuur', bevestigt H. van Dijk, makelaar in Veenendaal die boeren helpt een rendabel bedrijf te vinden op de uitgestrekte vlakten in Canada. 'Tot voor kort hadden we vooral melkveehouders over de vloer die geïnteresseerd waren in emigratie. Maar nu de varkenssector dreigt te worden gesaneerd, neemt de belangstelling uit die hoek met sprongen toe.'

De voortwoekerende varkenspest, de aanstaande inkrimping van de varkensstapel en het verminderde maatschappelijke draagvlak voor de 'vervuilende' veehouders maken de vooruitzichten voor de varkenshouder in Nederland bepaald niet florissant. En dan is de knellende milieuwetgeving nog buiten beschouwing gelaten; die maakt van elke boer een boekhouder, vinden de veehouders. 'De wind is eruit in Nederland.'

En dus richten de avonturiers onder hen de blik op het buitenland. Canada, in de jaren vijftig tot zeventig emigratieland nummer 1, is weer een van de favorieten. Vorig jaar vertrokken 1014 Nederlanders naar Canada, de verwachting is dat het er komene tijd aanzienlijk meer zijn. In de provincies Ontario en Alberta liggen heel wat kansen voor een ondernemende veehouder, beweert emigratie-consulent Buysse: 'In Canada kun je weer boer zijn in plaats van administrateur.'

Buysse, oud-medewerker van de Canadese ambassade in Den Haag, behoort tot het groeiende aantal ondernemers dat brood ziet in het adviseren van vertrekkende gezinnen. Vaak wordt de fiscus in onwetendheid gelaten over die aftocht. Dat is ook de reden waarom de meeste boeren met emigratieplannen de publiciteit mijden. Emigrerende veehouders lieten de laatste tijd zo vaak belastingschulden achter dat dit zelfs tot vragen in de Tweede Kamer leidde. Staatssecretaris Vermeend van Financiën heeft beloofd wat te zullen doen aan dit boerenbedrog.

Doordat landverhuizing nogal wat tijd vergt - het duurt een half tot twee jaar voordat over een aanvraag is beslist -, is onduidelijk hoeveel veehouders uiteindelijk de grote oversteek zullen maken. Bovendien mag niet iedereen zich zomaar in Canada vestigen: de selectie is streng.

Aan de andere kant maakt Canada het emigreren ook aantrekkelijk. Buysse: 'De Canadese overheid stimuleert de varkenshouderij enorm. Het land vraagt meer diversificatie, graanbouw alleen is niet verstandig. Daarnaast is er in Canada vanwege de vele akkerbouw bijna een tekort aan mest. Dus veetelers kunnen ze daar goed gebruiken.'

Landbouwraad J. Groeneveld, die op de Nederlandse ambassade in Washington is gestationeerd, weet nog een paar redenen voor de bereidwillige houding van de Canadese overheid. 'Sinds het Noord-Amerikaanse vrijhandelsverdrag is de handelsstroom van noord naar zuid toegenomen. Nogal wat Amerikaanse varkensslachterijen zijn vanwege schaarste bereid extra te betalen voor het vlees uit Canada. Bovendien hebben enkele Aziatische landen de keuze gemaakt de varkensstapel terug te brengen. Canada probeert nu dat gat in de markt te vullen'.

En dan is er ook nog een sociale beweegreden om voor Canada te kiezen, zegt 'bemiddelaar agrarisch bedrijf' A. Otten uit Hoogeveen, die vier broers overzee heeft. 'Canada heeft een multiculturele samenleving. Iedereen die daar woont, heeft ooit hetzelfde meegemaakt. In een paar jaar tijd ben je Canadees met de Canadezen. Mijn broers zeggen: als ze wisten hoe goed het hier is, kwamen ze allemaal.'

P. Steinmetz, adjunct-directeur van de boerenorganisatie LTO Vastgoed, tempert dat enthousiasme. Ook Steinmetz constateert vergrote belangstelling voor Canada. Maar hij waarschuwt voor al te hoge verwachtingen. 'Boeren die naar Frankrijk emigreren, rijden zeven, acht keer op en neer en oriënteren zich heel goed. Die weten waar ze aan toe zijn. Maar van emigranten die naar Canada gaan, is de voorbereiding vaak een stuk slechter. Je mag blij zijn als ze daar één keer zijn geweest. Ga ook eens in de winter, roep ik dan, dan kun je zien hoe streng die daar is.'

De succesvolste emigranten zijn volgens Steinmetz de boeren die eerst een jaar in Canada gaan werken alvorens ze een boerderij kopen. Die kopen geen kat in de zak. Steinmetz: 'Het aantal uitvallers is toch nog hoog. Tot voor enkele jaren werd dat door het ministerie van Sociale Zaken gemeten: 25 procent van de emigranten oefende na vijf jaar niet meer het beroep uit waarvoor ze waren gekomen. Te veel boeren hebben te snel te veel betaald voor hun nieuwe toekomst'.

Dat gaat niet op voor varkenshouder P. Peeters, sinds deze zomer inwoner van Zurich, Ontario. Hij zegt zich grondig te hebben voorbereid voordat hij in Canada land kocht. Peeters was de vele regelgeving in Nederland beu en wilde meer grond zodat zijn zoons hem desgewenst kunnen opvolgen. In het Limburgse Horst bezat hij twee hectare. Nu heerst hij over een grondgebied dat vijftig keer zo groot is. Peeters: 'Dat scheelt wel wat, ja. Maar zo'n lap grond is normaal voor Canadese begrippen'.

Meer over