Brussel verdenkt luchtvaartmaatschappij van oneerlijke concurrentie Steun maakt van Alitalia mooie bruid

Nog maar anderhalf jaar geleden leek Alitalia hard op weg naar een trieste bestemming: de afgrond. Op het laatste moment is Italië's nationale luchtvaartmaatschappij op wonderbaarlijke wijze gered....

JAN VAN DER PUTTEN

Van onze correspondent

Jan van der Putten

ROME

Woensdag besloot de staatsholding IRI het kapitaal van Alitalia uit te breiden met 2750 miljard lire (3,12 miljard gulden). Van dat bedrag moet twee biljoen lire komen van het IRI zelf, en de rest van de markt. Daarmee loopt het staatsbelang in Alitalia terug van 83 naar 60 procent.

Deze maxi-injectie is een groot succes voor Alitalia's managing director Domenico Cempella. Begin 1996 erfde hij een failliete boedel. Hij schoonde de top van het bedrijf ingrijpend op. Maar zijn saneringsplan stuitte op groot verzet bij de vakbonden. Die hebben de gewoonte eerst te staken en pas daarna te gaan praten.

Het IRI weigerde zijn noodlijdende dochter van vers kapitaal te voorzien zolang de bonden dwars bleven liggen. De doorbraak kwam toen de bonden bijtrokken. De gevolgen zijn onverwachts spectaculair.

In de eerste tien maanden van dit jaar is ondanks de inkrimping van de vloot alles gestegen: de omzet met 5,7 procent, het aantal passagiers met 4,8 procent en de bezettingsgraad van de vliegtuigen met 2,7 procent tot 73 procent. Voor het eerst in de geschiedenis van Alitalia zijn de arbeidskosten gedaald met 4,7 procent. En voor het eerst in tien jaar is het bedrijf uit de rode cijfers, met een winst van 18,5 miljoen gulden.

Ter voorkoming van oneerlijke concurrentie heeft Brussel strenge vermageringseisen gesteld. Alitalia moet het eerste jaar inkrimpen van 157 tot 143 vliegtuigen. Het mag in 2000 niet meer dan 158 toestellen hebben. Het bedrijf mag in Europa hooguit 2,7 procent per jaar groeien en geen lagere tarieven hanteren dan de concurrentie. En het mag geen belangen nemen in andere luchtvaartmaatschappijen.

De Europese commissaris voor Vervoer, Neil Kinnock, verdenkt Rome ervan de afspraken niet te zijn nagekomen. De overheidshulp aan Alitalia zou zijn gebruikt om met lage tarieven op de binnenlandse vluchten de concurrentie klanten af te snoepen. Als dat zo is, volgt boete.

Nu de sanering van Alitalia goed op gang komt, worden de voorwaarden van Brussel niet meer als een kuur, maar als een keurslijf gevoeld. Gisteren heeft Alitalia de EU gevraagd deze voorwaarden te versoepelen op grond van de goede bedrijfsresultaten van dit jaar. Het bedrijf ziet de kapitaalsuitbreiding als een 'marktinterventie', en niet als 'compatibele staatshulp', zoals de EU vindt.

Volgens critici zou dat argument veel geloofwaardiger hebben geklonken als Alitalia het grootste deel van zijn nieuwe kapitaal niet bij het IRI, dus de staat, maar op de markt had gezocht. Maar men heeft deze kans voorbij laten gaan, ondanks de uitzonderlijke omstandigheid dat het personeel voorstander van privatisering is.

Maar nog altijd verzetten sterke belangen zich tegen privatisering. Communistische Herstichting bijvoorbeeld. Deze partij, waarvan de Italiaanse regering afhankelijk is, hoopt dat Alitalia onder staatscontrole blijft als het in zee gaat met de staatsonderneming Air France. Niettemin is KLM volgens velen op papier de beste partner. Een beslissing wordt verwacht op zeer korte termijn.

Meer over