Postuum

Brenda Barnes (1953-2017), rolmodel voor werkende Amerikaanse vrouwen

Als hoogste baas van PepsiCo North America en Sara Lee Corporation gold ze als een van de machtigste vrouwen in het Amerikaanse bedrijfsleven. Tot ze in 2010 werd getroffen door een zware hersenbloeding. Brenda Barnes, die dinsdag op 63-jarige leeftijd in een ziekenhuis in Naperville (Illinois) overleed aan de gevolgen van een nieuwe beroerte, was voor veel werkende vrouwen in de VS een rolmodel.

Brenda Barnes Beeld afp
Brenda BarnesBeeld afp

Ze was de eerste vrouwelijke topbestuurder in de geschiedenis van PepsiCo, een wereldwijd opererend miljardenconcern dat op dit moment wordt geleid door een andere vrouw: de in Madras (India) geboren en tot Amerikaanse genaturaliseerde Indra Nooyi. De econoom Brenda Barnes maakte in 1984 haar entree bij het frisdrankenconcern (omzet: 59 miljard euro) en werkte zich in twaalf jaar op van onderdirecteur marketing tot ceo (chief executive officer) van de Amerikaanse divisie.

Ze werd eind jaren negentig het middelpunt van een nationaal debat over de vraag in hoeverre vrouwen in de VS 'alles' kunnen hebben in het leven, dat wil zeggen, een bloeiend gezinsleven én een bloeiende carrière. In het najaar van 1997 gaf Barnes zuurstof aan dit ook vandaag nog actuele debat, nadat ze onverwachts bekend had gemaakt dat ze aftrad bij PepsiCo. Haar motief: ze wilde meer tijd en energie besteden aan de zorg voor haar zonen Jeff en Brian en haar dochter Erin, toen in de leeftijd van 10, 8 en 7 jaar. Ze was op dat moment net een jaar in functie als eindverantwoordelijke voor PepsiCo North America.

Gezin boven carrière

Haar aankondiging sloeg in als een bom. Ze mocht haar zelf verkozen carrièrebreuk komen uitleggen in talkshows, zoals de veelbekeken Today Show van omroep NBC. Op de voorpagina's van Amerikaanse kranten werd ze getypeerd als 'de vrouw die 30.000 werknemers verruilt voor 3 kinderen'. Barnes legde uit dat familie voor haar enorm belangrijk was. 'Er werd goed voor mijn kinderen gezorgd', zei ze. 'Het was niet zo dat zij mij nodig hadden. Ik had hen nodig.' Zelf kwam ze uit een groot gezin; ze had zes zussen. 'Ze was de beste moeder die je als kind kunt wensen', verklaarde haar dochter Erin na haar overlijden.

Twee jaar na haar plotselinge vertrek bij PepsiCo pakte Barnes de draad van haar carrière weer voorzichtig op door voor een periode van een half jaar aan te treden als interim operationeel directeur bij het hotelconcern Starwood. In die minder veeleisende functie bleef ze buiten de spotlights. Weer twee jaar later ging ze lesgeven aan de Kellogg School of Management van Northwestern University in haar thuisstaat Illinois.

In de zomer van 2004, dochter Erin was inmiddels 16 jaar, achtte ze de tijd rijp voor opnieuw een zwaardere functie. Ze trad toe tot de raad van bestuur van Sara Lee Corporation, in de functie van operationeel directeur. Sara Lee, de toenmalige eigenaar van koffieproducent Douwe Egberts, is actief op de markt voor vleesproducten en ingrediënten voor bakproducten en doet dat sinds 2012 onder de naam Hillshire Brands Company. Acht maanden na haar komst bij Sara Lee werd Barnes de hoogste baas van het concern. Die functie bracht haar een honorarium van ruim 10 miljoen dollar per jaar. Het blad Fortune plaatste haar in 2009 in de toptien van machtigste vrouwen in de Verenigde Staten.

Brenda Barnes in 2006. Beeld reuters
Brenda Barnes in 2006.Beeld reuters

Zware hersenbloeding

In 2010 sloeg het noodlot toe. Terwijl ze gewichten aan het liften was in de sportschool in haar woonplaats nabij Chicago, voelde Barnes dat ze onwel werd. 'Je sleept met je been', zei haar trainer, die meteen een ambulance belde. Bij aankomst in het ziekenhuis was haar situatie verslechterd tot levensbedreigend. Ze bleek een zware hersenbloeding te hebben gehad. Ze werd geopereerd en twee weken lang kunstmatig in coma gehouden. Na haar ontslag uit het ziekenhuis begon een periode van langdurige revalidatie. Dochter Erin, toen 21 en net afgestudeerd van de universiteit Notre Dame, was juist begonnen als verkoopmedewerker bij Campbell Soup. Ze nam ontslag om haar moeder bij te kunnen staan.

Barnes kon haar hoofd niet omhoog houden, kon nauwelijks slikken en was aan één zijde van haar lichaam goeddeels verlamd. In een video-interview met Fortune vertelde ze hoe zij met intensieve oefeningen, 'qua zwaarte vergelijkbaar met de baan van ceo', stap voor stap haar fysieke vaardigheden terugveroverde. 'Zo moest ik op enig moment balletjes verplaatsen van de ene korf na de andere. Ik pakte vier balletjes tegelijk en wierp ze in de andere korf. Waarna mijn begeleider zei: 'Nee, zo doen wij dat niet.' 'Maar ik ben van de efficiency', antwoordde ik. 'En wij zijn van de herhaling', reageerde mijn begeleider.

Belangrijke les

De hersenbloeding betekende het einde van haar carrière als topbestuurder. Ze leerde tijdens de langdurige revalidatie meer dan ooit het belang inzien van morele ondersteuning. 'Ik voelde mij zó succesvol toen het mij voor het eerst weer lukte om te staan. Om mij heen klonk gejuich en mensen riepen dat het fantastisch was wat ik deed. Ik besefte toen dat het enorm belangrijk is om je kinderen en je werknemers waardering te geven en te complimenteren voor de prestaties die zij leveren. Voor mij als chief executive officer was het zo gemakkelijk om dat niet te doen. Dat was voor mij een belangrijke les: moedig je kinderen en je werknemers aan, geef ze waardering voor wat ze doen, spreek je dankbaarheid uit.'

Afgelopen zondagnacht werd Brenda Barnes in haar slaap opnieuw getroffen door een beroerte, die ditmaal fataal bleek.

Meer over