Brabantse kampioen van de outsourcing

Het bedrijfsleven in het oosten van Noord-Brabant profiteert van de groei van ASML, de kampioen van de outsourcing. Blijft dat zo?...

Twaalfhonderd werknemers heeft ASML in dienst, bij de vestiging inVeldhoven, maar in Nederland werken er nog minstens tienduizend anderenvoor de fabrikant van lithografie-machines. Alleen zijn ze niet in dienstvan ASML, maar staan ze op de loonlijst van leveranciers als KMWE Precisie,Frencken, Nebato, Te Starke; dat soort namen. Het zijn er 350, waarvan eenbelangrijk deel in het oosten van Noord-Brabant is gevestigd. 'Vijfduizendarbeidsplaatsen in Zuid-Oost Brabant zijn direct afhankelijk van ASML,vijfduizend indirect', schat Richard l'Ami van de BrabantseOntwikkelingsmaatschappij (BOM).

De Veldhovense multinational (op de aandelenbeurs 8,5 miljard eurowaard) is de kampioen van de outsourcing. Onderzoek en productontwikkelingdoet ASML zelf, en ook het in elkaar zetten van de machines. Maar deproductie is voor 90 procent (van de waarde van de onderdelen) uitbesteed.Het betreft volgens ASML opdrachten ter waarde van 1,4 miljard euro. In2004 ging 703 miljoen naar de 350 Nederlandse leveranciers, 612 miljoennaar 95 leveranciers in de rest van Europa (waarvan een groot deel naar deDuitse lenzenmaker Carl Zeiss SMT) en 168 miljoen naar 72 leveranciers inde rest van de wereld, voornamelijk de VS. Een gemiddelde chipmachine bevatongeveer vijftigduizend onderdelen, maar ASML koopt 2200 onderdelen in:veel van deze componenten zijn complexe systemen die uit honderdenonderdelen bestaan.

Zo levert de NTI Group, het kersverse fusieproduct van defamiliebedrijven Nebato (Eindhoven) en Te Starke (Deurne), onder meer dekastjes en de onderdelen die de beheersing van de luchtstromen in dechipmachine voor hun rekening nemen. Bestuursvoorzitter John Berghmans:'Onze betrekkingen met ASML hebben twee vormen: we zijn sterk betrokken bijde ontwikkeling en bouwen prototypes, en we leveren de onderdelen in serie.De omvang van die leveringen varieert sterk: dit is een cyclisch bedrijf.'

De NTI Group (720 werknemers) waakt ervoor te afhankelijk te worden vanASML. In 2001, toen het aantal gebouwde machines sterk terugviel, zijn durelessen geleerd. Leveranciers die 40, 50 procent van hun omzet aan ASML tedanken hebben, kwamen in de problemen. Sindsdien hanteert ASML de regeldat de opdrachten maximaal een kwart van de omzet van de leverancier mogenbedragen.

Berghmans hanteert voor zijn bedrijf de grens van 20 procent. 'Weproberen ons risico te spreiden door non-cyclische markten op te zoeken,bijvoorbeeld de medische markt. Dat is soms net een trein: prognoses vaneen jaar oud komen gewoon uit.'

Naast het marktrisico lopen de Nederlandse leveranciers van ASML steedsmeer het risico dat het bedrijf elders goedkopere producenten vanonderdelen vindt. Bestuursvoorzitter Eric Meurice zei woensdag dat hetbedrijf wereldwijd werkt aan 'een meer agressieve sourcing', om kosten tebesparen dus. L'Ami (BOM): 'Garanties voor de toekomst zijn er niet. Deslag om de kosten gaat door.'

Ben Pollmann, algemeen directeur van de Kamer van KoophandelOost-Brabant, heeft daar geen problemen mee. 'Op kwaliteit en prijs moetde Nederlandse leverancier die concurrentie aankunnen. Maar het moet weleen faire zaak blijven.' Pollmann vreest andere motieven. 'ASML heeft veelklanten en investeert veel in de Verenigde Staten. Dat land is nogalprotectionistisch en ik kan me voorstellen dat daar druk wordt uitgeoefend.Ik hoop dat ASML daar goed mee omgaat en niet uit politieke overwegingenleveranciers kiest.'

Berghmans is niet bevreesd: 'Kosten is een spel. Maar als de relatie eris, dan is ASML geen bedrijf dat snel gaat shoppen.'

L'Ami ziet bovendien dat de leveranciers van ASML vooruit lopen op degewenste kostenbesparingen. 'Die ondernemers besteden op hun beurt ook weeruit.' Niets is minder waar, zegt Berghmans (NTI): 'We hebben een vestigingin Tsjechië en zijn net begonnen in China.'

Meer over