Bomhoff plaatst zich andermaal buiten de orde

Het wordt gênant. Zielig is het woord niet, want het Nijenrode Forum for Economic Research, Nyfer, barst van het zelfvertrouwen....

Voorop staat dat het Planbureau niet vaak en niet hard genoeg bekritiseerd kan worden. De club economen onder leiding van Henk Don heeft in Den Haag een monopoliepositie waar het begrotingszaken betreft, en een informatievoorsprong op alle andere terreinen van economisch beleidsonderzoek. Het heeft bovendien een eigen wijze van werken. Kritiek op deze werkwijze en haar vruchten, toepassing van alternatieve onderzoekmethoden op dezelfde beleidsvragen - het debat over het economisch beleid kan er alleen maar beter van worden.

Maar debatteren vereist regels. Debatteren zonder regels is schelden. In plaats van zich binnen de regels van het wetenschappelijk fatsoen tegen het Planbureau te keren, gaat Bomhoff tekeer als het spreekwoordelijke viswijf op de Albert Cuyp.

Het jongste geval betreft de economische effecten van de aanleg van de Tweede Maasvlakte in Rotterdam. Het Planbureau maakte zijn gebruikelijke rapport. De werkgeverslobby VNO-NCW vroeg Bomhoff vervolgens om 'wetenschappelijk commentaar' op deze prognoses.

Met zijn commentaar op het Planbureau-rapport plaatst Bomhoff zich andermaal buiten de wetenschappelijke orde. Wat zijn de economische effecten van een investering in infrastructuur? Lees en vergelijk:

* 'Door uitbreiding van Schiphol stijgt de welvaart. De totale werkgelegenheid alleen in het begin.'

* 'Door uitbreiding van Schiphol stijgen de welvaart en de totale werkgelegenheid alleen in het begin.'

Het eerste citaat is van Henk Don uit een dubbelinterview met Bomhoff in Vrij Nederland, naar aanleiding van een eerdere ruzie over de Betuwelijn. Het tweede citaat staat in Bomhoffs Maasvlakte-rapport, en verandert de strekking van Dons uitspraak.

Don maakte duidelijk dat de effecten van een investeringsproject op de economische groei en de werkgelegenheid kunnen verschillen. Of een rendabel project naast extra inkomen ook extra werk schept, hangt af van de situatie op de arbeidsmarkt. Hoge werkloosheid impliceert dat extra arbeidsvraag leidt tot meer werk; in een evenwichtige of overspannen arbeidsmarkt resulteert extra vraag slechts in hogere lonen.

Dons inschatting inzake Schiphol (wel inkomensgroei, maar alleen in het begin meer werk) verandert in Bomhoffs handen tot: alleen in het begin meer inkomen en meer werk.

Don boos natuurlijk.

Bomhoffs rechterhand Leo van der Geest reageert desgevraagd laconiek. 'Een knullig foutje van ons. Ik vond het een kromme zin, dus heb ik hem veranderd. Volledig bonafide hoor. In de handelseditie staat het goed. Dons reactie vind ik overtrokken.'

Dat is wat al te gemakkelijk: in tegenstelling tot het originele citaat sluit de verhaspelde versie naadloos aan bij het valse beeld dat Nyfer schetst van de opvattingen van het CPB.

Vals ja. Het Planbureau vlooide Nyfers Maasvlakte-rapport door, en weerlegt in een interne notitie, mét kracht van argumenten en verwijzingen, Bomhoffs voorstelling van Planbureau-zaken op drie fundamentele punten.

Ten eerste het punt van de groei- en werkgelegenheidseffecten. Bomhoffs beweringen ter zake zijn 'volstrekt in strijd met alle CPB-publicaties van de afgelopen jaren op dit terrein'.

Ten tweede de aantijging dat het Planbureau geen aanbod- maar alleen vraageffecten telt als baten van infrastructuurprojecten. Ook dit is feitelijk onjuist. 'Dit onjuist weergeven doet Nyfer niet één keer, maar systematisch. Waar Nyfer CPB-citaten hanteert om vermeende CPB-opvattingen te ''bewijzen'', worden deze systematisch uit hun verband gerukt.'

Ten derde het effect van een hogere economische groei in Europa op de rentabiliteit van investeringen. Dat effect is per saldo positief, denkt het CPB. Bomhoff schrijft: 'Maar wie gelooft dat Nederland des te meer spijt krijgt van de twee mainports (Rotterdam en Schiphol, FK) naarmate het beter gaat in Europa? Alleen het Planbureau.' Niet dus.

Het is niet de eerste keer dat Bomhoff zich buiten de orde plaatst. Het Nyfer-rapport over de Betuwelijn, de met veel bombarie aangekondigde macro-economische voorspellingen, de regionale groeivoorspellingen - steeds luidde de kritiek, en niet alleen van het Planbureau, dat de projecten onwetenschappelijk waren: oncontroleerbaar, en voorzover te controleren op cruciale punten feitelijk onjuist.

Nu lopen er talloze losbollen rond aan wier opvattingen normaliter geen woord wordt vuilgemaakt; maar de doorsnee losbol rekent niet VNO-NCW, het Havenbedrijf Rotterdam en het ministerie van Sociale Zaken tot zijn klantenkring, laat staan dat het doorgaans kieskeurige NRC Handelsblad hem een column laat schrijven.

'Ons stichtingsbestuur ziet toe op ons werk vanuit twee overwegingen', zei Bomhoff gisteren in een interview met Het Financieele Dagblad. 'Eén: is wat je doet nuttig en twee: hoe hou je je onafhankelijkheid overeind.'

Werk aan de winkel dus voor het stichtingsbestuur.

Want je zou willen dat het Planbureau meer en vooral betere concurrentie krijgt. Concurrenten die zich niet alleen in woord maar ook in daad binnen de orde van minimale fatsoensregels plaatsen. Want Nyfer haalt het niveau van het maatschappelijk debat over economie alleen maar omlaag.

Meer over