De OndernemingHubs

Bij Hubs dient de 3D-printer alleen nog maar voor leuke plastic dingetjes

Als je spullen dicht bij de koper maakt, en op aanvraag, hoef je er niet mee over de hele wereld te slepen. Hubs begon als bedrijf dat 3D-printerwerk regelde, maar het overleefde de hype door prototypes en kleine series onderdelen te laten maken met traditionele machines.

Michael Persson
Controle van elders gefabriceerde onderdelen voordat ze naar de klant gaan. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Controle van elders gefabriceerde onderdelen voordat ze naar de klant gaan.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

In de werkplaats staan er nog een paar, antiek al bijna – alsof je in een kasteel een smidse aantreft. Kijk nou, een aambeeld! Daar maakten ze vroeger zwaarden mee!

Ja, drie heuse Ultimaker 3D-printers. Van nog geen tien jaar geleden. ‘Daar maken we soms nog plastic dingetjes mee’, zegt Alexandra Cappy (38), de ceo van Hubs, voorheen 3D Hubs. ‘Het blijft leuk, maar het is nu vooral hobbywerk.’

Daarnaast, op een grote platte tafel, liggen de onderdelen waar ze nu hun geld mee verdienen: stevige metalen werkstukken, dingen met een gat en een flens, in verschillende kwaliteiten en kleuren afgewerkt, die de klant ergens ter wereld op een zogeheten CNC-machine kan laten maken. Zelfs spuitgieten en plaat bewerken is tegenwoordig mogelijk. Hubs heeft zich ontwikkeld van een soort Airbnb voor 3D-printers tot een professionele koppelaar van bedrijven die dingen nodig hebben en bedrijven die die dingen kunnen maken – van prototypes tot kleine series onderdelen. Niet alleen van plastic, maar vooral ook van staal en aluminium.

Nieuwe dingen bedenken

En dat in nog geen tien jaar. De door industrieel ontwerpers Bram de Zwart, Brian Garret en Filemon Schöffer in 2013 opgerichte start-up werd vorig jaar voor 273 miljoen euro overgenomen door het Amerikaanse Protolabs, waarmee het bedrijf een nieuwe fase is ingegaan. Op het naambordje naast de deur aan een kade aan het IJ in Amsterdam is het 3D weggeschuurd, en is alleen nog ‘Hubs’ te lezen. De Zwart is teruggetreden als ceo en nu productontwikkelaar – hij vindt het eigenlijk het leukst nieuwe dingen te bedenken, en dichtbij de gebruikers te staan. Nu is Cappy de baas, een voormalige consultant van McKinsey die haar sporen verdiende bij Uber, Deliveroo en fietsdeelbedijf Ofo. Een andere fase vergt een ander soort leider, zeggen De Zwart en Cappy allebei.

Toch is de sfeer op het bedrijf grotendeels hetzelfde gebleven. Nog steeds luncht iedereen samen (wanneer corona niet tot thuiswerken dwingt), nog steeds is het schaakbord in de kantine vrijwel altijd bezet. Op een whiteboard staan de verjaardagen van de 150 medewerkers.

Ceo Alexandra Cappy. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Ceo Alexandra Cappy.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Allemaal hebben ze via opties geprofiteerd van de overname, zegt De Zwart (38). Sommigen, en dat vindt hij mooi, zijn met het geld zelf een eigen bedrijf begonnen: zo vormt het einde van een start-up weer het begin van een nieuwe. Hoeveel hij er zelf aan over heeft gehouden zegt hij liever niet; daarom is het hem ook nooit te doen geweest. Maar feit is dat het een succesvolle ‘exit’ was, zeker ook voor de investeerders van het eerste uur – 3D Hubs was een van de bedrijven die via de Amsterdamse ‘bedrijvenversneller’ Rockstart op gang werd geholpen, en aan zijn eerste financiering kwam.

Gedistribueerde productie

Het idee toen: iemand wil iets maken op een 3D-printer, maar heeft die zelf niet in huis. Dus laat je dat via 3D Hubs doen. Ze begonnen met tien printerlocaties in Amsterdam, vanwaar ze met de fiets de gemaakte producten bij hun klanten afleverden, maar mede dankzij Ultimaker, dat bij elke verkochte 3D-printer een briefje stopte over 3D Hubs, groeide hun netwerk in een paar jaar tot 33 duizend printers in 160 landen.

Maar goed, het bleef een beetje hobbywerk. Het bedrijf overleefde de hype door juist uit te breiden in de richting van veel traditionelere machines. CNC, het computergestuurd draaien en frezen en schuren van een stuk metaal, bestaat al decennia. Maar het idee, eind 2017, om die machines overal ter wereld aan te kunnen bieden aan klanten die zich ook overal ter wereld kunnen bevinden, gedistribueerde productie noemen ze dat, dát bleek goud waard.

‘Iemand geeft ons een order, en dan zorgen wij ervoor dat die ergens wordt uitgevoerd’, zegt Cappy. ‘Het gaat daarbij om de prijs, de benodigde vaardigheden, en de snelheid waarmee het product kan worden gemaakt. Onze algoritmes zoeken naar de optimale leverancier bij elke bestelling. Daarmee nemen we vooral bedrijven die nog aan het groeien zijn veel uitzoekwerk uit handen.’

Ideale aanvulling op Protolabs

Ze heeft zelf ervaring met dat eindeloze uitzoekwerk. Toen ze nog in de deelfietsbusiness zat, en veel fietsstandaarden bleken af te breken. ‘Waar laat je dan nieuwe standaarden maken? Dan moet je echt gaan zitten googelen. En dan kom je bij een fabriek in China, maar hoe weet je wat ze precies kunnen, en hoe snel? Uiteindelijk kwamen we in Portugal terecht. Het kost veel tijd om zo’n leverancier te vinden die kan maken wat je wilt.’

Inmiddels hebben ze ruim 35 duizend bedrijven als klant gehad, waaronder Audi en Nasa. ‘Veel klanten zijn ook start-ups die met ons mee zijn opgegroeid’, zegt Cappy. De klanten van Hubs zijn luchtvaartbedrijfjes, zitten in de medische technologie, of bouwen andere innovatieve machines. ‘Dan zeggen ze: we hebben jullie eerder gebruikt om een prototype te laten maken, doen jullie ook kleine series? Ja hoor, we kunnen ze duizenden of tienduizenden onderdelen laten produceren.’

Daarmee bleken ze de ideale aanvulling op Protolabs, dat de prototypes voor zijn klanten in twaalf eigen fabrieken laat maken, en daarmee wel snel maar niet heel flexibel is. Hubs heeft meer dan tweehonderd fabrieken in zijn netwerk, met allemaal eigen specialismes.

Twee grote Marvins afstand

Hoe digitaal de marktplaats ook is, er zitten ook echte harde fysieke kanten aan het bedrijf. Bij een lift staan pallets met kartonnen dozen, waaruit de onderdelen worden gehaald. Er liggen linialen op een bureau en een kleurenwaaier – hier wordt gecontroleerd of het product aan de specificaties voldoet. ‘We hebben echt andere mensen moeten aannemen’, zegt Cappy. ‘Er moet hier ook gesjouwd worden.’

In een kast bij de werkplaats staan nog de bokalen van de afgelopen jaren. Een achtste plaats in de Technology Fast Fifty, met 1.258 procent groei. Een Next Unicorn Award uit 2017, de naam voor start-ups die 1 miljard waard kunnen worden. In de boekenkast een boek: Mastering the Hype Cycle.

Nog steeds staan links en rechts wat felgekleurde plastic Marvins, de naar de paranoïde robot uit The Hitchhiker’s Guide tot he Galaxy vernoemde poppetjes die de maat en het symbool werden voor de 3D-printrevolutie (‘Houd twee grote Marvins afstand’, is het corona-gebod bij Hubs). De stalen onderdelen die ze nu uit de CNC-machines frezen hebben meestal geen naam. ‘Het is een ontzettende achtbaan geweest’, zegt De Zwart. ‘Het is fantastisch om ergens mee te beginnen zonder te weten waar het eindigt.’

Bedrijf: Hubs

Opgericht: 2013

Omzet: rond 30 miljoen

Werknemers: 150

Meer over