Bezoedelde beursmannen

Het Openbaar Ministerie heeft met de arrestatie van prominente effectenhandelaren een voorbeeld willen stellen. Han V., Adri S. en Dirk de G....

THEO KLEIN; MICHIEL KRUIJT

ONTLUISTEREND was het. Een nachtmerrie die geen van drieën voor mogelijk had gehouden. Van de ene op de andere dag werden Han V., Adri S. en Dirk de G. weggeplukt uit hun villa's. In de kale cellen in de huizen van bewaring van Amsterdam en Almere kwam een abrupt einde aan hun succesvolle carrière. Van bewonderde mannen werden ze eind oktober gebombardeerd tot hoofdverdachten in een beursfraudezaak.

Ongeacht de uitkomst van het 'Clickfonds'-onderzoek staat nu al vast dat V. en S., eens gevierde effectenhandelaren, nooit meer het vertrouwde geluid van de beursgong van dichtbij zullen horen. Er komt een definitief einde aan hun lucratieve Zwitserland-route, die ze jarenlang samen met de in Chur opererende vermogensbeheerder Dirk de G. hebben gebruikt.

'Het Openbaar Ministerie heeft vooral een voorbeeld willen stellen', zeggen de advocaten van de verdachten. Voor de verhoren is het niet noodzakelijk de drie mannen zo lang vast te houden. Er werden hen de laatste weken nog maar zelden vragen gesteld door de rechercheurs van de Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst (FIOD). Ook hun in Nederland aanwezige administraties waren al in handen van justitie. 'Er moest vooral worden gedemonstreerd dat ook de grote jongens op de beurs door justitie in de kraag kunnen worden gegrepen', oordelen de raadslieden.

Na het spectaculaire begin van het onderzoek - tweehonderd man deden op 24 oktober invallen op lokaties in binnen- en buitenland - moet de komende maanden blijken of het Openbaar Ministerie de aanklachten hard kan maken. Het zou niet de eerste keer zijn dat dossiers over misbruik van voorkennis en witwassen sneuvelen. Dat het een taaie strijd wordt, staat vast. De vermogende verdachten - de rijkste van hen, Adri S., is goed voor 230 miljoen gulden - hebben een legertje advocaten in stelling gebracht. Gezamenlijk zullen ze alles doen om de - overbelaste - officier van justitie H. de Graaff in het stof te laten bijten.

Voor de 66-jarige Dirk de G. kwam de arrestatie juist op het moment dat hij het wat rustiger aan wilde doen. Na een loopbaan van dertig jaar als beheerder van vooral Nederlandse vermogens in Zwitserland, was hij druk bezig met het afbouwen van zijn portefeuille. Vele jaren was De G. een vertrouwd adres voor Nederlanders die hun miljoenen aan het oog van de fiscus wilden onttrekken. Met hun zwarte vermogens werd via coderekeningen op de Nederlandse beurs gespeculeerd.

Na een zware maagaandoening, die De G. drie jaar geleden bijna het leven kostte, had hij een deel van zijn zaken overgedaan aan het Nederlandse echtpaar Van der W., dat ook in Zwitserland kantoor houdt. Op familiebezoek in Bussum werd De G. verrast door de FIOD-rechercheurs. Ze namen ter plekke een deel van zijn administratie in beslag.

De rest van zijn boekhouding ligt achter slot en grendel op een politiebureau in Chur. De G. verzet zich tegen de inbeslagname door justitie; via een procedure probeert hij te voorkomen dat de dozen naar Nederland gaan. Het Openbaar Ministerie gaat er vanuit dat in die administratie de namen zijn te vinden van de personen die achter de ruim zestig coderekeningen schuilen. Maar justitie zal waar moeten maken dat het om meer dan alleen belastingfraude gaat: anders zal het Zwitserse bankgeheim niet wijken.

De verhoren van Han V., Adri S. en Dirk de G. waren vooral gericht op het achterhalen van deze rekeninghouders, die na ontdekking zonder twijfel een belastingaanslag tegemoet kunnen zien. Justitie vermoedt daarnaast dat de Zwitserland-route jarenlang door criminelen is gevolgd om illegaal verkregen vermogens wit te wassen. De Nederlands-Zwitserse vermogensbeheerder zou daarvoor onder meer zijn bedrijven ESC Effecten, Mississippi Trade and Investment en Mississippi Finance and Security hebben gebruikt.

Volgens het scenario van justitie gaf De G. via die tussenschakels opdrachten aan de effectenhandelaren Han V. en Adri S. Dit tweetal kent elkaar al sinds de jaren zestig toen ze samen bij het effectenhuis Van Haften begonnen. De vader van Dirk de G. was daar klant, al snel deden de effectenhandelaren zaken met zijn zoon. V. en S. groeiden in een kleine dertig jaar tijd uit tot de belangrijkste commissionairs op de beurs. Samen hebben ze het effectenhuis Strating Effecten opgericht.

Voor Nederlanders met zwarte miljoenen was het niet moeilijk De G. te traceren. De reputatie van de vermogensbeheerder was wijd verspreid. En kon de Nederlandse miljonair het kantoor in Chur niet zelf vinden, dan waren er op de beursvloer in Amsterdam altijd behulpzame lieden die hen op het spoor zetten. Uiteindelijk kwamen zwarte kapitalen toch weer via Zwitserland op het Damrak terecht. De ene vriendendienst was de andere waard.

IN HET huis van bewaring in Almere is justitie van Dirk de G. weinig te weten gekomen over de identiteit van zijn cliënten. Hun anonimiteit blijft verzekerd, laat hij via zijn advocaat P. de Kerf weten. De vermogensbeheerder stelt dat hij altijd netjes volgens Zwitsers recht heeft gehandeld. Coderekeningen zijn immers niet verboden en worden ook gebruikt voor het stallen van keurig verdiend, wit geld. Hem valt daarom niets te verwijten.

Toch kunnen de houders van geheime rekeningen niet helemaal gerust zijn op hun anonieme status. Veertien rekeninghouders zijn inmiddels bekend. Dat hebben ze vooral te danken aan Han V., die snel na zijn arrestatie is gaan verklaren. Ook Dirk de G. zou tenminste één naam hebben genoemd.

Tot nu toe blijken er achter de coderekeningen vooral Nederlanders te schuilen die hun geld uit het zicht van de fiscus wilden houden. De meesten van hen, zoals Fred H., de ontslagen adjunct-directeur van het Philips Pensioen Fonds, kunnen de herkomst van dat kapitaal niet verantwoorden.

Maar er zijn nog steeds geen criminele types - lees: grote drugshandelaren - achter de geheimzinnige lettercombinaties opgedoken. Justitie zoekt bijvoorbeeld al jarenlang naar de tientallen, zo niet honderden miljoenen die Johan 'de Hakkelaar' V. met zijn megatransporten heeft verdiend. 'Als er al zulke mensen achter de coderekeningen zitten, zal Han V. ze toch niet noemen', zegt een betrokkene. 'Dan zou hij door een auto worden overreden op het moment dat hij het huis van bewaring verlaat'.

In het isolement van een cel blijkt de eens zo hechte club van de Zwitserse route uiteen te vallen in argwanende verdachten die vooral naar de ander wijzen. Ze spellen de krant in de hoop te weten te komen of de medeverdachten zijn doorgeslagen. V. is in paniek en praat met justitie, S. verklaart volgens zijn raadsman 'niet uit eigener beweging' en probeert nog wat te maken van zijn verblijf in de Bijlmerbajes. De G. krijgt in het huis van bewaring in Almere eindelijk het dieet-voedsel waarom hij al drie weken heeft gevraagd.

V.'s mededeelzaamheid heeft hem bij zijn medeverdachten niet populairder gemaakt. Ze denken dat V. zijn hachje probeert te redden door de anderen zwart te maken. Het zou, o ironie, ook Han V. zélf zijn die het onderzoek van justitie aan het rollen heeft gebracht. V. was tot zijn arrestatie directeur bij het effectenhuis Leemhuis & Van Loon, samen met drie anderen: Hans L., Peter van L. en Ad van der R.

V. heeft met name met de laatste een stevige ruzie gehad omdat beiden de macht binnen het bedrijf naar zich toe wilden trekken. In dat gevecht zou V. zijn voornaamste opponent hebben willen uitschakelen door justitie te tippen over verdachte aandelentransacties van Van der R. Die zou - illegaal - forse winsten hebben geboekt door te handelen met voorkennis.

HET WAS, aldus de theorie, niet Han V. zélf die justitie op het spoor van de voorwetenschap zette: hij zou daarvoor een vriend hebben ingeschakeld die ook adviseur van Leemhuis & Van Loon was: de Amsterdamse hoogleraar economie A. Heertje. De wetenschapper zou deze zomer, mogelijk vanwege financiële motieven, officier De Graaff in een persoonlijk onderhoud de zaak op een presenteerblaadje hebben aangeboden.

'De tip van Heertje heeft een averechts effect gehad. Justitie is niet alleen op het meelopen van Van der R. gestuit, maar ook op de coderekeningen van Han V., Adri S, en Dirk de G.', vermoedt een betrokkene.

Justitie speelt de onderlinge vetes tussen de eens zo bevriende zakenmannen uit. Officier De Graaff stuit daarbij op een baaierd van onfrisse praktijken, die op de beursvloer waren ingeburgerd. Voorkennis, meelopen en belastingontduiking wordt door het Openbaar Ministerie beslist niet genegeerd, maar de eerste doelstelling is het achterhalen van crimineel vermogen.

Er dient een einde komen aan de beurs als witwasserij. In 1994 concludeerden onderzoekers van justitie al dat de effectenhandel was geïnfiltreerd door tenminste drie criminele organisaties. Operatie Clickfonds moet het bewijs leveren.

Han V. en Adri S. ontkennen elke betrokkenheid bij het verbergen van zwart geld via geheime coderekeningen. Zij stellen zaken te hebben gedaan met de bonafide Zwitserse ondernemingen van Dirk de G. Dat daar achter belastingfraude schuil gaat, is hun niet aan te rekenen, houden ze vol. De G. kennen ze als een betrouwbaar beheerder van vermogens. Die vlieger gaat echter voor Han V. in tenminste één geval niet op. De eveneens gearresteerde autohandelaar Cees van R. uit Best beweert door V. op de Zwitserse constructie te zijn gewezen. Dirk de G. kende hij nog niet.

Meer over