De Onderneming

BeterBoompje droomt van een duurzame Kerst met adoptiekerstboom

BeterBoompje droomt dit jaar vooral van een groene kerst. Met herplantbare bomen probeert het bedrijf Nederland af te helpen van zijn hardnekkige Nordmann-verslaving. ‘We werken toe naar een duurzamere kerstbomenindustrie, waarin de adoptiekerstboom straks de norm is.’

Marieke de Ruiter
Alexander de Graaf, directeur van de Eindhovense onderneming BeterBoompje. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Alexander de Graaf, directeur van de Eindhovense onderneming BeterBoompje.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Eigenlijk zou de wagen van Arnold Kesselaar vandaag gevuld zijn met de vijf gangen van een walkingdinner voor vijfhonderd man. ‘Maar ja, corona hè’, zegt Kesselaar zonder verder nog iets uit te hoeven leggen. Sinds het land deze decembermaand opnieuw in lockdown ging, bezorgt de cateraar geen hertenbiefstukken, huisgemaakte truffels, stoofpotten en tiramisu meer, maar Servische Sparren en Nordmannen.

Het zijn de kerstbomen van BeterBoompje. Een vorig jaar opgerichte start-up, die naar eigen zeggen zo hard is gegroeid dat de chauffeurs niet aan te slepen zijn. Dit jaar zijn alle bomen uitverkocht, dus is het een geluk bij een ongeluk dat mensen als Kesselaar kunnen bijspringen voor het transport. Deze dagen brengen zij vijfduizend bomen naar ophaalpunten in 23 steden. Daarvoor verzamelen ze in alle vroegte bij de kerstbomentelers in het Utrechtse Achterveld.

Adoptiekerstbomenbos

Kesselaar en zijn gelegenheidscollega’s weten nu al dat ze hier in januari weer zullen staan om de bomen terug te brengen. Want de sparren blijven niet in het bezit van een huishouden. Als de feestdagen straks voorbij zijn, worden ze weer herplant in het kerstbomenbos. Voor de bomen die niet kunnen worden hergebruikt, worden twee stekjes geplant waaruit nieuwe adoptiekerstbomen moeten groeien.

De man achter BeterBoompje is de Eindhovense ondernemer Alexander de Graaf (33). Hij kwam met het idee toen hij vorige winter, net als de rest van Nederland, aan huis gekluisterd zat tijdens weer een lockdown. Het was toen al wel duidelijk dat Kerst sober gevierd zou worden. ‘Ik bedacht me wat me nog somberder zou maken, en dat was het idee dat ik in januari uit het raam zou kijken en de straat weer vol zou zien liggen met afgedankte kerstbomen.’

Elk jaar gooien Nederlanders zo’n 2,5 miljoen kerstbomen weg. Dat vindt De Graaf heel erg zonde. ‘Een boom heeft tussen de vijf en acht jaar moeten groeien om bij ons een Kerst mee te draaien. En dan wordt hij na vier weken alweer het huis uitgezet. Ik vroeg me af of dat niet anders kon.’ Dat kon, bleek na enig navraag bij bevriende ondernemers. Zo bestiert een Leusdense kweker al ruim vijftien jaar lang een adoptiekerstbomenbos. ‘Adoptiekerstboom is een rage’, schreef de Volkskrant daarover al in 2010.

In Achterveld in Utrecht worden kerstbomen van BeterBoompje opgeladen op de aanhangwagen bij de kweker. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
In Achterveld in Utrecht worden kerstbomen van BeterBoompje opgeladen op de aanhangwagen bij de kweker.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Transitiestrategie

Maar met die rage viel het volgens De Graaf tegen. ‘Adoptiekerstbomen waren nog helemaal niet bekend bij de mensen die wij kenden – dertigers uit de stad’, zegt hij. ‘Het was echt alleen voor de puristen, terwijl juist de massa ook behoefte heeft om duurzamer te leven.’ Dus ging De Graaf aan de slag. Hij ontwierp een website en een app om de bomen van telers op aan te bieden, optimaliseerde de logistiek met ophaalpunten en organiseerde speciale ophaaldagen.

Een adoptieboom blijkt niet voor iedereen weggelegd. Alleen al omdat er daarvoor veel te weinig zijn, maar ook omdat het herplanten gepaard gaat met de nodige littekens. De bomen beginnen na verloop van tijd bruine vlekken te vertonen. Bovendien zijn het met name de Servische Sparren die zich lenen voor hergebruik, maar die voldoen volgens De Graaf niet aan ‘het geïdealiseerde beeld van een kerstboom’. ‘De Nederlander is gek op de Nordmann, die heeft precies de juiste vorm en afstand tussen de takken om kerstballen op te hangen.’ Maar door de diepe wortels laat zo’n Nordmann zich veel minder makkelijk herplanten.

Dus bedacht De Graaf ‘een transitiestrategie’ voor mensen die wel een duurzame keuze willen maken, maar ‘niet willen inleveren op de kerstervaring’. Hij biedt wel ecologisch gekweekte Nordmannen zonder kluit aan, maar plant voor elk verkocht exemplaar twee stekjes van de Servische Spar. Die kunnen dan over enkele jaren, als de geesten rijp zijn voor minder geïdealiseerde bomen, worden aangeboden voor adoptie. ‘Zo werken we toe naar een duurzamere kerstbomenindustrie, waarin de adoptiekerstboom straks de norm is.’

Milieuwinst

Het is De Graaf overigens niet zozeer te doen om die kerstbomen zelf. Hij wil vooral ‘de mindset’ van mensen veranderen en de wegwerpcultuur ter discussie stellen. Daar leent zo’n boom zich volgens hem heel goed voor. ‘Als het gaat over duurzaamheid, dan gaat het vaak over de plasticsoep, ontbossing en klimaatverandering: dat zijn zulke megasystemen die je moet tackelen’, zegt hij. ‘Je hebt als individu niet de middelen of mogelijkheid om iets te doen aan de ontbossing in de Amazone, terwijl je bij de keuze voor een kerstboom wel direct kunt handelen.’

Of een herbruikbare kerstboom inderdaad duurzamer is dan een wegwerp- of kunstboom is volgens Milieu Centraal wel afhankelijk van de afstand die de consument moet afleggen om hem op te halen. Als er meer dan 20 kilometer moet worden gereden, dan vervalt de milieuwinst. Daarom probeert De Graaf zo veel mogelijk ophaalpunten in verschillende steden te realiseren. Maar, zo stelt hij ook, ‘uiteindelijk moeten we die hele kerstboom heroverwegen’. ‘Ik heb ook een mooie cactus staan, waarom versieren we die niet?’

Gelukkig voor cateraar Kesselaar is het nog niet zover. Op pad met de kerstbomen is toch een stuk leuker dan thuiszitten, en de ochtenddauw op de weilanden zorgt alvast voor een milde kerststemming. Al krijgt hij van het slepen van al die bomen nog niet direct zin om zelf met slingers en ballen aan de slag te gaan. Dat laat hij liever aan zijn gezin over. ‘Ik vind het een rotklus.’

BeterBoompje

Jaar van oprichting: 2020

Plaats van oprichting: Eindhoven

Aantal werknemers: 6

Jaaromzet vorig jaar: 110.000 euro

Meer over