Nieuws

Beleggingsplatforms heroverwegen samenwerking met ‘finfluencers’ na waarschuwing AFM

De Autoriteit Financiële Markten (AFM) waarschuwt voor ‘finfluencers’ die op sociale media beleggingsadvies geven. Zij schenden volgens de toezichthouder vaak de regels rondom beleggingsadvies.

Maarten Albers
Ajax-directeur Marc Overmars zat in de adviesraad van XposeProtocol, een cryptobedrijf dat een piramidespel runde. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Ajax-directeur Marc Overmars zat in de adviesraad van XposeProtocol, een cryptobedrijf dat een piramidespel runde.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

De AFM heeft onderzoek gedaan naar ongeveer 150 finfluencers met een totaal bereik van bijna 1,2 miljoen volgers. Hoewel zij met hun filmpjes op sociale media als Instagram en YouTube beleggen toegankelijker maken, hebben ze volgens de toezichthouder niet altijd het beste voor met hun volgers. Dit jaar alleen al kwamen er tientallen klachten binnen van consumenten die door een slechte tip van een finfluencer veel geld verloren.

Geen van de onderzochte finfluencers had een vergunning voor het geven van beleggingsadvies. Hoewel zij zelf vaak stellen dat ze geen echt advies geven, is daar volgens de toezichthouder wel degelijk sprake van. Slechts een klein deel van de onlineadviseurs heeft een relevante financiële opleiding gevolgd.

Meerdere finfluencers gebruiken hun kanaal om onder hun volgers de diensten van specifieke handelaars of banken aan te prijzen. Daar krijgen de onlineadviseurs volgens de AFM geld voor van die dienstverleners, wat in strijd is met de wet. Bovendien laten ze vaak na om bij hun video’s duidelijk aan te geven dat ze worden betaald voor het maken van reclame, wat wel verplicht is.

Een ander punt van kritiek van de AFM is dat sommige finfluencers volgers aanmoedigen om te beleggen in risicovolle producten, zoals de handel in buitenlandse en cryptovaluta. Ook zijn de ze volgens de AFM onvoldoende transparant over hun aanbevelingen en eigen belangen. De toezichthouder heeft slechts bij twee finfluencers vastgesteld dat zij objectieve en feitelijke informatie verstrekken zonder bijkomende belangen.

Hoewel de finfluencers dus meerdere regels overtreden, gaat de AFM nog niet meteen boetes uitdelen. In plaats daarvan gaat de toezichthouder in gesprek met zowel de onlineadviseurs als de brokers die hen betalen om nieuwe klanten te werven. Ook komt er volgend jaar een vervolgonderzoek.

Reclame en commissies

Met hun duizenden tot tienduizenden volgers zijn finfluencers interessante samenwerkingspartners voor beleggingsplatforms. Platforms als DeGiro en Bux Zero richten zich met name op particulieren die hun spaargeld willen beleggen. Potentiële nieuwe beleggers worden gelokt met lage transactiekosten.

Maar dat is niet genoeg om de strijd om de particuliere belegger te winnen. Daarom worden ook finfluencers ingezet. Als zij het platform nieuwe klanten bezorgen, krijgen ze een commissie die kan oplopen tot 100 euro per klant. De AFM wijst erop dat dit in strijd is met het provisieverbod: iemand die betaald wordt door een platform kan onmogelijk objectief advies geven aan zijn volgers.

Een aantal finfluencers is transparant over de commissie die zij ontvangen van beleggingsplatforms. Uit een inventarisatie blijkt dat in ieder geval DeGiro, Bux Zero en ABN Amro finfluencers betaalden om klanten te werven. Omdat niet altijd duidelijk is of er sprake is van betaling, is het mogelijk dat ook andere platforms hieraan meedoen.

De AFM heeft de platforms aangesproken op hun overtreding van de regels. Bux Zero meldt dat het de samenwerkingen met finfluencers gaat aanpassen, ABN Amro gaat die heroverwegen. DeGiro was dinsdag niet bereikbaar voor commentaar.

Grinta Invest

Vorige maand waarschuwde de AFM voor de beleggingsdienst Grinta Invest. Volgens de toezichthouder konden beleggers via Grinta Invest, dat gevestigd is op de Marshalleilanden, handelen in ‘zeer risicovolle financiële producten’.

Zo handelde Grinta in buitenlandse valuta, een markt die maar weinig gereguleerd is en waar veel oplichters actief zijn. Handelaren in buitenlandse valuta hebben bovendien vaak relatief veel (geleend) kapitaal nodig om rendement te maken. Grinta was ook actief in de markt voor Contracts for Difference (CFD’s), contracten waarbij wordt gespeculeerd op toekomstige koerswijzigingen. Ook deze handel staat bekend als zeer risicovol.

Grinta was niet in het bezit van een vergunning van de AFM of een andere Europese toezichthouder en verrichtte zijn diensten daarom illegaal. Ondanks deze risico’s raadden verscheidene Nederlandse finfluencer-accounts, zoals Financieel Vrije Vrouw en Spaaralternatieven, hun volgers aan om geld in Grinta te steken.

Met een rendement van 4 procent per maand leek Grinta dan ook een lucratief beleggingsobject. Maar investeerders kwamen van een koude kermis thuis. Op 28 oktober ging de website van Grinta Invest offline en begon de AFM meldingen te ontvangen van klanten die geen toegang meer hadden tot hun beleggingsrekening.

Xpose Protocol

BNR berichtte in mei over het nieuwe Nederlandse cryptobedrijf XposeProtocol. Wat het bedrijf precies deed was onduidelijk, wat verschillende cryptodeskundigen deed vermoeden dat er sprake was van een piramidespel, waarbij het werven van nieuwe deelnemers het enige doel is.

XposeProtocol werd aangeprezen door finfluencers als rapper Boef, en de adviesraad van het bedrijf bestond uit Ajax-directeur Marc Overmars, Ralph de Geus van kledingmerk BALR en voetbalplatform 433, en Vasco Rouw, die met Boef het finfluencersaccount The Millionaires Club runt. Ook voetballer Ivan Rakitic en schaatser Kjeld Nuis waren bij het initiatief betrokken.

Verscheidene cryptodeskundigen vermoedden dat de initiatiefnemers een pump and dump-strategie hanteerden: een klein aantal invloedrijke investeerders koopt vroeg in en promoot het aandeel onder volgers, zodat de koers stijgt. Op het hoogtepunt verkopen zij hun aandelen met grote winst, waarna de koers snel keldert. Het koersverloop van XposeProtocol wijst erop dat dit inderdaad het geval was. Ook moesten kopers een commissie van 10 procent betalen.

Na berichtgeving van Radar over het bedrijf in september is er niets meer van vernomen. De betrokkenen waren overigens niet blij met alle aandacht. Nadat finfluencer Rabi Safi als eerste aan de bel had getrokken, deelde Boef Safi’s adres met al zijn volgers.

Meer over