ColumnKoen Haegens

Beleggers gaan de wereld niet redden, maar toch heeft ABP gelijk

null Beeld

Crispin Odey heeft zo’n gezicht waarmee je in een Hollywood-film gegarandeerd de rol van gewetenloze kapitalist krijgt toebedeeld. Dat schikt, want dat is de corpulente Londense ­financier ook. Eerder deze maand liet de FT hem aan het woord, in een interessant artikel over hedgefondsen die tegen bodemprijzen de bruinste, smerigste fossiele beleggingen op de kop tikken. ‘Ze willen zo graag van hun oliebeleggingen af, dat ze fantastische rendementen op tafel laten liggen’, zegt hij over maatschappelijk verantwoorde investeerders. Of, zoals een ander het omschrijft: ‘Mensen begrijpen niet hoeveel geld je kunt verdienen met dingen die mensen haten.’

Odey en consorten zullen dinsdag in hun handen hebben gewreven bij de plotselinge ommezwaai van ABP. Het grootste pensioenfonds van Europa stoot al zijn investeringen in de olie- en gassector af. Het gaat om 15 miljard euro, bijna 3 procent van het totale belegde vermogen.

‘We zien dat het niet lukt onze invloed aan te wenden’, motiveert bestuursvoorzitter Corien Wortmann het besluit. Die conclusie trokken PME (metaalelektro) en het horecapensioenfonds vorige maand ook. Maar dragen zulke statements echt bij aan de strijd tegen klimaatverandering?

Pr-technisch is het natuurlijk niet fijn. Het chique Shell dreigt in één rijtje te belanden met dubieuze wapenproducenten, sigarettenfabrikanten en steenkolenboeren. In theorie zou het, zodra pensioenfondsen en andere grote beleggers afhaken, ook lastiger moeten worden om geld op te halen. De koers van het aandeel daalt. De rente op leningen stijgt.

In werkelijkheid is daar ­nauwelijks wat van te zien. ­Logisch. De hoeveelheid geld die de aardbol afstruint op zoek naar rendement is dusdanig groot, dat kapitaal niet langer een beperkende factor is. Wie op dit moment een slim business plan heeft, kan aan­lopen tegen een gebrek aan interesse bij de consument. Kundige medewerkers zijn schaars, of ergens tussen China en Nederland stokt de aanvoer. Maar gebrek aan belangstelling van investeerders? Moeilijk voorstelbaar.

Zouden energiebedrijven desondanks zwichten voor de druk, dan zijn er concurrenten zat die de klimaatontwrichtende activiteiten willen overnemen. Het Amerikaanse ConocoPhilips koopt de Texaanse schalie-olievelden van Shell. ‘De realiteit is dat er vanuit de samen­leving nog veel vraag is naar fossiele producten’, constateerde het concern zelf in reactie op het ABP-besluit.

Dat is een waarheid als een koe. De financiële sector is minder leidend dan hij zelf denkt. Het beslissende zetje voor de omslag naar een duurzame economie moet van elders komen. Hoe? Door uiteenlopende maatregelen, van huizen isoleren tot een CO2-belasting, kan de vraag naar fossiele brandstoffen worden ingedamd. ­Tegelijkertijd is het nodig het aanbod te beperken. Het Internationaal Energie Agentschap suggereert een verbod op het zoeken naar nog meer olie en gas. Om de opwarming van de aarde binnen de perken te houden, zullen bestaande velden zelfs gesloten moeten worden.

Kappen met fossiele beleggingen is noodzakelijk, maar daarmee begint het pas. Nu is het aan de overheid om die bruine investeringen ook echt waardeloos te maken. Anders spekken de Nederlandse pensioenfondsen vooral de zakken van hedgefondsmanagers als Crispin Odey die niet gehinderd worden door principes.

Meer over