Belegger en milieu splijten Shell

De strijd rond Shell staat symbool voor een breder spanningsveld. De belegger eist hogere rendementen en heeft minder boodschap aan een schoon milieu ....

Van onze verslaggever Xander van Uffelen

Gedwongen door de affaires met boorplatform Brent Spar en de doodstraf van Ken Saro-Wiwa in Nigeria, zocht Shell de laatste jaren juist nadrukkelijk het overleg met milieuorganisaties en andere actiegroeperingen. Winstbeluste aandeelhouders hebben daar nu tabak van, zo lieten zij vooral via de Britse media weten.

Watts moet niet meer zoveel met milieuorganisaties praten en meer tijd aan beleggers besteden, stelden zij. Rond Shell botsten beleggers daarmee nadrukkelijk met de belangen van burgers.

Als Watts bij Shell wil aanblijven, zal hij een nieuwe balans moeten vinden in het spanningsveld tussen enerzijds aandeelhouders en anderzijds de overige belanghebbenden van een bedrijf, zoals klanten, werknemers, toeleveranciers en maatschappelijke organisaties. De centrale vraag: moet een bedrijf als Shell het maximaal haalbare rendement (weer) meer laten prevaleren en zijn duurzame beleid loslaten?

Het makkelijkste antwoord op dit spanningsveld tussen aandeelhouders en de andere 'stakeholders', is de bewering dat aandacht voor mens en milieu ook goed is voor de winstgevendheid .

'Maar dat is natuurlijk de dooddoener van de eeuw', zegt Jaap Glasz hoogleraar corporate governance en tevens lid van de commissie-Tabaksblat. 'Dat spanningsveld bestaat. Punt.'

'Er zijn gewoon tegenstellingen', zegt ook directeur Piet Sprengers van de Vereniging van Beleggers voor Duurzame Ontwikkeling (VBDO). 'De ontkenning van een tegenstelling komt voort uit de wens van aandeelhouders om de wereld er eenvoudig uit te laten zien. Als een bedrijf als Shell in Nigeria milieuvervuiling niet opruimt, is dat goed voor de winst.'

Volgens de Nederlandse wet behoren bedrijven op dit moment de belangen van alle stakeholders te behartigen. De commissie-Tabaksblat, die onlangs spelregels opstelde over goed ondernemerschap, breekt met deze Rijnlandse traditie, constateert René Maatman van Stichting Pensioenfonds ABP. 'Een bedrijf moet meerdere belangen dienen, maar volgens Tabaksblat tevens aandeelhouderswaarde creëren. Dat wringt.'

Maatman is sterk voorstander van de uitbreiding van de invloed van aandeelhouders zoals Tabaksblat beoogt ('Ons doel is maximale winst om de pensioenen betaalbaar te houden'). Volgens hem zijn andere doelen dan maximale winst door bedrijven in het verleden te vaak gebruikt om hun eigen falen te verdoezelen.

Peter Paul de Vries van de Vereniging van Effectenbezitters (VEB) beaamt dat. 'Als een bedrijf al verwees naar andere belangen om morrende beleggers van het lijf te houden, kwam van deze doelen niks terecht. Bouwbedrijf HBG en rederij Nedlloyd gebruikten dit argument, maar verprutsten ook de andere belangen .'

Meer over