Bedrijfsboeven in VS ontlopen hun straf niet

Donderdag gaven zeven voormalige Enron-kopstukken zich over aan de Amerikaanse autoriteiten. Amerika is druk met het vervolgen van criminele topmannen....

Van onze medewerker Diederik van Hoogstraten

Met sjoemelende analisten valt wel een deal te sluiten, zo bleek deze week uit de schikking van 1,4 miljard dollar die de toezichthouders bereikten met de tien grootste spelers op Wall Street. Maar zo'n relatief vriendelijke behandeling is niet weggelegd voor de bestuursvoorzitters die werknemers en beleggers bedrogen in de storm van schandalen die de VS sinds 2001 teistert.

Aanklagers, beurstoezichthouder SEC, het Congres en rechters zitten een reeks witteboordencriminelen in stilte op de hielen. De jongste fraude kwam in maart naar buiten. Bij HealthSouth, een grote zorgverlener, werden ook winsten opgepompt, kosten verdoezeld en de aandelenprijs kunstmatig opgejaagd. Tot vreugde van de top, die zichzelf opties en enorme bonussen gaf.

Hier trad voor het eerst de Sarabanes-Oxley-wet in werking, die topmanagers verplicht persoonlijk voor de integriteit van de financiële verslaggeving te tekenen.

Hoe staat het met de mensen die voor de camera's zijn afgevoerd? Een selectie bedrijfsboeven.

Imclone (1)

De verkoop van effecten door Samuel Waksal voor 130 duizend dollar, een dag voordat het aandeel van zijn biotechnologiebedrijf ImClone kelderde in december 2001, is een klassiek geval van handel met voorkennis. De bestuursvoorzitter en oprichter trof in maart een schikking met de SEC. De aanklager heeft zijn zaak eveneens rond: Waksal heeft ook belasting ontdoken bij de aankoop van kunstwerken voor 15 miljoen dollar. Hij kan op vijf tot acht jaar gevangenis rekenen.

Imclone (2)

De topvrouw en oprichter van Martha Stewart Living Omnimedia is een kleine vis, maar als Amerika's favoriete huisvrouw wel de bekenste. Zij is bevriend met Waksal en verkocht ook vierduizend aandelen ImClone met een mooie winst daags voor de tuimeling van dat aandeel. Er loopt geen strafrechterlijk onderzoek, maar de SEC zegt bewijs voor effectenfraude te hebben en komt mogelijk met een civiele aanklacht. Stewarts imago van nationale huisvrouw en de koers van haar bedrijf lijden.

Tyco

Dennis Kozlowski van Tyco International had één doel: groei. Technologie, luiers, voedsel - niets was te gek in de overname van allerhande bedrijven. Terwijl Tyco uitdijde, haalde Kozlowski 600 miljoen dollar onrechtmatig binnen, zegt de aanklager. Net als collega Waksal houdt hij van kunst. Net als Waksal zag hij geen reden om BTW te betalen bij de aankoop van schilderijen. De verdachte ontkent. Ook gaf Tyco's top zichzelf voor zakendeals voor miljoenen aan geheime bonussen. Topman Frank Walsh werd in december aangeklaagd wegens effectenfraude, en heeft bekend. Hij krijgt maximaal vier jaar gevangenisstraf.

Worldcom

Terwijl bestuursvoorzitter Bernie Ebbers buiten schot blijft, zitten de financiële toplieden Scott Sullivan en David Myers van Worldcom middenin een strafzaak. Ze zijn op borgtocht vrijgelaten, maar kunnen op gevangenisstraf rekenen. Ze worden beschuldigd van fraude en beleggersbedrog, opgeblazen winsten en persoonlijke verrijking terwijl het aandeel richting afgrond snelde. Vorige zomer tekende Worldcom voor het grootste faillissement in de Amerikaanse geschiedenis nadat 4 miljard dollar onterecht als winst was opgevoerd. De verwachting is dat Ebbers pas wordt aangepakt als de aanklager dankzij zijn voormalige vertrouwelingen de zaak rond kan krijgen.

Enron

Vóór Worldcom was er eind 2001 Enron, het vrijwel vergane energiebedrijf in Texas waar miljarden verkeerd in de boeken kwamen en beleggers en werknemers verbijsterd zagen hoe hun geld in rook opging, terwijl toplieden miljoenen binnenhaalden. Om vervolgens te zwijgen tijdens het eerste onderzoek naar de schandalen in het Congres. Handel met voorkennis en zelfverrijking lijken duidelijk, maar de voormalige topmannen Kenneth Lay en Jeffrey Skilling zijn niet aangeklaagd. Wie zeker op gevangenisstraf kan rekenen, is Andrew Fastow, de financiële man. Gisteren werden nog eens zeven voormalige Enron-kopstukken, inclusief Fastow's vrouw Lea, ingerekend. Het onderzoek strekt zich nu uit naar zeker veertien mensen, onder wie Dan Boyle, oud-vice-president Financiën. 'Boyle aanpakken, is zoiets als het vervolgen van de pianospeler in een bordeel', zei Boyle's advocaat toen hij gisteren met zijn cliënt in een Porsche voorreed bij het kantoor van de FBI.

Credit Suisse First Boston

Zakenbanken als Citigroup en Merrill Lynch speelden een bijrol in de schandalen, of kwamen zelf onder vuur, zoals de schikking van deze week toonde. Credit Suisse valt op. Frank Quattrone, ooit sterbankier en technologiespecialist van deze investeringsbank, komt uitvoerig aan bod in het onderzoek. Quattrone zou een über-belangenvestrengelaar zijn geweest. Nog vorige week - nadat de schikkingstekst al klaar was - is hij beschuldigd van belemmering van de rechtsgang, toen hij een e-mail doorstuurde waarin collega's werd verzocht documenten 'op te ruimen'. Quattrone had net gehoord dat een federale onderzoeksjury informatie eiste. Hij blijft ontkennen dat hij ook maar iets fout heeft gedaan.

Adelphia

De teloorgang van dit telecombedrijf was een familiedrama. De 78-jarige oprichter John Rigas en zijn drie zonen waren betrokken bij cookings the books, boekhoudfraude. De familie ligt onder vuur in een strafzaak, civiele zaken en een SEC-onderzoek. Via een complex leenschema zouden de heren zichzelf ruim twee miljard dollar hebben toebedeeld, die werd besteed aan onder meer een golfbaan à raison van 13 miljoen dollar. De verdachten ontkennen en zeggen dat hun Raad van Bestuur ze een loer draait.

Capital One

De bedrijfsschandalen halen de voorpagina's zelden meer, maar ze worden nog steeds onthuld. Met HealthSouth sprong vorige maand de bank Capital One in het oog. Bestuursvoorzitter David Willey trad op 3 maart af toen de SEC hem van handel met voorkennis beschuldigde. Naast een jaarsalaris van 1,3 miljoen dollar verzilverde Willey vorig jaar opties ter waarde van 3,2 miljoen dollar. Dat gebeurde exact een dag voordat het aandeel 40 procent verloor door nieuwe reguleringseisen. Waarvan Willey op de hoogte was. De SEC spant mogelijk een civiele zaak aan.

Global Crossing

Het telecombedrijf bestond net vier jaar toen het begin 2001 misging. Kort na Enron implodeerde Global Crossing nadat onder bestuursvoorzitter Gary Winnick winsten waren opgeblazen en het Congres in de zaak dook. Dat wil zeggen, de Democraten aarzelden. Volgens critici omdat Terry McAuliffe, voorzitter van de Democratische Partij, miljoenen aan campagnegeld van Winnicks bedrijf ontving. De onderzoeken van SEC en het Congres hebben niet tot een strafzaak geleid. Maar Winnick, die vorig jaar opstapte, is verwikkeld in enkele civiele zaken van getroffen beleggers.

Meer over