Interview

Barbara Baarsma, directeur Rabo Carbon Bank: ‘Een duurzame boer is meer toekomstvast’

Boeren moeten meer CO2 vastleggen in hun bodem en bedrijven daarvoor laten betalen. Dat is het idee achter de Rabo Carbon Bank met Barbara Baarsma als directeur. ‘Zo nemen we onze verantwoordelijkheid richting kringlooplandbouw.’

Koffieplantage in Zambia. De Carbon Bank start met een bomenproject voor Afrikaanse boeren. Beeld NurPhoto via Getty Images
Koffieplantage in Zambia. De Carbon Bank start met een bomenproject voor Afrikaanse boeren.Beeld NurPhoto via Getty Images

Kom bij Barbara Baarsma van de Rabobank niet aan met het verwijt dat haar bank wel Afrikaanse boeren helpt verduurzamen, maar de deur dicht houdt voor de Nederlandse boer met groene ambities. ‘Trek die conclusie alsjeblieft niet omdat we dit initiatief toevallig in Afrika zijn begonnen.’

Ze refereert aan de maandag aangekondigde Rabo Carbon Bank, waarvan Baarsma vanaf 1 maart directeur wordt. Deze koolstofbank gaat boeren helpen CO2 vast te leggen in de eigen bodem. Door het aanplanten van bomen bijvoorbeeld, of een duurzamer manier van landbewerking. De koolstof die daarmee wordt opgeslagen en gereduceerd, kan de agrariër vervolgens via de nieuwe bank verhandelen aan bedrijven die hun uitstoot willen compenseren.

Voor veel boeren staan financiële barrières vergroening in de weg. ‘Met Rabo Carbon Bank willen wij helpen hun begroting voor verduurzaming sluitend te maken’, zegt Baarsma. ‘Ten eerste door ze te laten verdienen aan de opslag van CO2. En ten tweede door met de aanplant van bijvoorbeeld fruitbomen extra inkomen te generen. Tegelijkertijd verbetert daarmee de kwaliteit van hun bodem, wat de opbrengst van hun gewassen weer kan verhogen.’

De bank start met een bomenproject voor 15 miljoen kleine boeren in Kenia, Tanzania, Burundi en Zambia – landen waar de Rabobank al actief is. Welke precieze bedrijven interesse hebben in de daar vastgelegde CO2, die volgens de bank neerkomt op 0,5 procent van de jaarlijkse wereldwijde emissies, kan Baarsma nog niet zeggen. ‘We willen handelen met bedrijven die zelf ook daadwerkelijk vergroenen’, zegt ze. ‘En niet de CO2-credits alleen maar kopen om te maskeren dat ze eigenlijk grijs blijven.’

De keuze om te starten in Afrika is ingegeven door de samenwerking met Microsoft. De Amerikaanse softwareproducent is betrokken bij de ontwikkeling van de programma’s om met satellietbeelden en artificial intelligence de miljoenen zogenoemde ‘agroforestry’-projecten te monitoren. ‘Meten hoeveel CO2 daar wordt opgeslagen, is met de schaal waarop wij willen werken nu eenmaal onmogelijk met een schep in de hand.’

Barbara Baarsma: ‘We handelen alleen met bedrijven die zelf ook daadwerkelijk vergroenen.’ Beeld Kiki Groot
Barbara Baarsma: ‘We handelen alleen met bedrijven die zelf ook daadwerkelijk vergroenen.’Beeld Kiki Groot

Projecten voor CO2-opslag bij Nederlandse boeren zullen er volgens Baarsma ook zeker komen. In de veenweidegebieden bijvoorbeeld, waar door de kunstmatig lage waterstand en natuurlijke verdroging steeds meer CO2 vrij komt. De waterstand verhogen, wat om vele redenen goed is voor natuur en klimaat, levert de melkveehouder daar vooral kopzorgen door onder meer een lagere grasopbrengst. ‘Van Nederlandse boeren wordt veel gevraagd’, erkent Baarsma. ‘Rabo voelt een verantwoordelijkheid ook deze boeren te helpen.’

Landbouw heeft ook klimaatopgave

Recentelijk klonk er kritiek op de voormalige Coöperatieve Centrale Boerenleenbank. In een uitzending van het televisieprogramma Zembla kwam een paar boeren aan het woord die met hun groene ambities bij de Rabobank geen gehoor vonden. Rabo Carbon Bank zou je een reactie op die kritiek kunnen noemen. Baarsma: ‘Dit is een antwoord op de vraag hoe wij onze verantwoordelijkheid nemen richting kringlooplandbouw en een klimaatneutrale economie’.

De bank wil er zelf uiteraard ook wat aan verdienen. Niet alleen door de voorfinanciering van de vergroeningsprojecten, maar ook aan de certificering van de CO2-credits en de transactiekosten tussen boer en bedrijf. Dat de grootste Nederlandse financier van agrariërs diezelfde boeren gaat helpen verduurzamen, is ook een strategische keuze. ‘Gemiddeld genomen is een duurzame boer toekomstvaster’, zegt econoom Baarsma op basis van eigen data. ‘Met minder kredietverlies. Ja, dat is wel iets dat meespeelt.’

De Nederlandse landbouw heeft zelf een klimaatopgave. Op de vraag of het dan niet gek is dat de CO2-reductie van boeren straks op het conto van het bedrijfsleven komt, heeft Baarsma nog geen sluitend antwoord. ‘Ik moet nog beginnen’, zegt ze. ‘We gaan dit op een manier doen die voorkomt dat CO2-reducties dubbel worden geteld en die tegelijk recht doet aan de inspanningen van de landbouw.’

Het zal moeten blijken of Rabo Carbon Bank werkelijk een oplossing is voor de vele Nederlandse boeren die, vaak met een torenhoge lening bij de (Rabo)bank, vastzitten in de ratrace van veel-voor-weinig-produceren. Baarsma wil graag kijken of de bank met ‘slimme oplossingen’ ook een partner kan zijn voor deze boeren. ‘Die handschoen pak ik graag op.’

Lees verder:

Om bodemdaling en CO2-uitstoot tegen te gaan wordt het tijd dat het Rijk serieus werk gaat maken van de vernatting van veenweiden. Herman Lenes, die boert op veengrond in Friesland, overweegt mee te doen aan een project, maar is ook voorzichtig. ‘Als het te nat wordt kan ineens je groeiseizoen naar de knoppen zijn.’

Meer over