Banken lenen elkaar niet meer

De financiële markten blijven onrustig, ondanks het reddingsplan voor de euro. Banken lenen niet meer aan elkaar en stallen hun geld bij de Europese Centrale Bank....

Amsterdam De nervositeit op de financiële markten is nog steeds groot. Net als tijdens de hoogtijdagen van de kredietcrisis weigeren banken aan elkaar te lenen en stallen ze steeds meer geld bij de Europese Centrale Bank (ECB), die daardoor gedwongen is meer geld aan de banken uit te lenen.

Na de bekendmaking van het reddingsplan dit weekend liep het bedrag dat bij de ECB werd ondergebracht verder op tot 315 miljard. Dat ligt nog maar een fractie verwijderd van het record van begin 2009.

Amerikaanse banken lenen ook niet meer aan Europese banken, waardoor er een tekort aan dollars dreigt te ontstaan. Om dat te ondervangen, stelt de Europese Centrale Bank sinds dit weekend ook onbeperkt dollars beschikbaar. Daarvan wordt op grote schaal gebruik gemaakt. De ECB heeft nu al voor 9,2 miljard euro aan dollars uitgeleend.

‘De dollarstroom tussen Amerikaanse en Europese banken was opgedroogd’, zegt William Lelieveldt, woordvoerder van de ECB. ‘Er is een algehele terughoudendheid bij banken om geld aan elkaar te lenen.’

De Griekse crisis lijkt in veel opzichten op de crisis die uitbrak na het omvallen van Lehman. Ook toen was het wantrouwen bij banken zo groot, dat ze niet meer aan elkaar wilden lenen. Daardoor dreigden toen acute liquiditeitsproblemen.

Er is echter ook een belangrijk verschil met toen: de Europese Centrale Bank heeft een groot deel van het interbancaire geldverkeer overgenomen door op grote schaal tegen een lage rente geld ter beschikking te stellen. Hierdoor zal de geldstroom naar de banken niet snel stilvallen en kan de rente die banken elkaar onderling rekenen ook nooit meer zo hard oplopen als in de herfst van 2008.

Door de ruimhartige geldinjecties van de ECB kan er eigenlijk nooit meer een geldtekort ontstaan ‘Al kregen partijen die veel geld nodig hadden het vorige week wel moeilijker’, zegt Elwin de Groot, econoom bij Rabobank.

Het grootste probleem zat volgens hem echter in de obligatiemarkt. ‘De handel in Griekse obligaties was al stilgevallen, maar ook de handel in Spaanse en Portugese obligaties droogde langzaam op. Het begon alle landen te raken.’

Door de grote onzekerheid liep het verschil tussen de bied- en de laatprijzen die handelaren hanteren snel op. Langzaamaan verdwenen alle kopers van de markt. ‘Verkopers waren er genoeg maar er was geen tegenpartij meer te vinden.’

Dat probleem is opgelost nu de ECB dit weekend heeft toegezegd als koper op te treden. Hoeveel Griekse, Spaanse en Portugese obligaties de ECB heeft gekocht of nog gaat kopen, is onbekend. ‘We zullen daar nooit precies zicht op krijgen’, zegt De Groot.

Tot het uitbreken van de kredietcrisis stelde de ECB alleen kort geld ter beschikking. Leningen met een langere looptijd werden alleen door banken verstrekt. Nu kunnen banken ook 1-maands, 3-maands, 6-maands en 12-maandsleningen afsluiten.

De ECB heeft aanvankelijk gezegd dat ze de geldkraan langzaam wil dichtdraaien om inflatie te voorkomen, door allereerst te stoppen met de 6- en 12-maandsleningen, maar dit weekend kwam de bank daarvan terug. De 6-maandsleningen worden voorlopig voortgezet. Een normalisatie van de financiële sector is daarmee verder vooruit geschoven.

‘De ECB heeft voor de zekerheid alle sluizen opengezet’, zegt De Groot. ‘Ik denk dat de bank wilde voorkomen dat banken extra onzeker zouden worden, omdat ze weten dat de 6- en 12-maandsleningen binnenkort stoppen.’

Een groot deel van de ECB-leningen wordt door de banken in overheidsobligaties gestopt, waardoor de rente die overheden moeten betalen laag blijft. De obligaties kunnen vervolgens bij de ECB als onderpand dienen voor nieuwe leningen.

Economie 24

Meer over