Banenverlies door vrije stroommarkt

Liberalisering van de stroomsector leidt tot fors banenverlies. Sinds midden jaren negentig zijn duizenden banen geschrapt bij Nederlandse energiebedrijven, blijkt uit cijfers van Eurprog....

Van onze verslaggever Xander van Uffelen

De werkgelegenheid zal de komende jaren veel verder afkalven, voorspelt adviesbureau Roland Berger. 'Binnen acht jaar zal 40 à 50 procent van de banen verdwijnen', meent Arnoud van der Slot van Roland Berger. 'De liberalisering stimuleert efficiëncy en uitbesteding naar het buitenland, waardoor duizenden banen uit Nederland verdwijnen. '

Het aantal werknemers bij de levering van stroom nam tussen 1992 en 2001 al af van 24 duizend naar 17 duizend, stelt onderzoeksbureau Eurprog, gespecialiseerd in de Europese elektriciteitssector. De werkgelegenheid zal volgens Roland Berger binnen acht jaar verder afnemen naar negen- à tienduizend werknemers.

Het aantal werknemers bij de productie van stroom bedraagt momenteel nog 4,5 duizend. Over acht jaar zijn daar nog zo'n 2,5 duizend banen van over, denkt Roland Berger.

De introductie van een vrije markt is de oorzaak van het banenverlies. Stroombedrijven doen er alles aan om efficiënter te werken en de kosten te verminderen. Schaalvergroting, automatisering en uitbesteding zijn het recept. Ook investeren bedrijven in klantvriendelijkheid, zegt Van der Slot. 'Als bedrijven minder klachten ontvangen, is er minder personeel nodig om fouten te herstellen.'

Bij de grote stroombedrijven is het schrappen van banen al in volle gang. Bij het Rotterdamse Eneco daalde het aantal banen tussen 2000 en 2002 met 10 procent naar 3454. Bij Essent verdwenen bij de stroomdivisie vorig jaar vijfhonderd van de tienduizend banen. Alleen bij Nuon steeg het aantal werknemers, vanwege de overname van installatiebedrijf Feenstra.

Het banenverlies verloopt vooralsnog geruisloos. 'Bedrijven hanteren eerst de zachte aanpak', vertelt Van der Slot. 'Ouderen gaan met vervroegd pensioen en tijdelijke functies verdwijnen.' Pas daarna volgt het hakmes.

De discussies over sociale plannen wordt harder, constateert onderhandelaar Joost van Herpen van FNV Abvakabo. 'Werkgevers geven niet meer zoals vroeger een garantie voor werkgelegenheid af.'

Van der Slot trekt een parallel met de telecomindustrie, waar na de liberalisering vele duizenden banen verdwenen. 'Pas na zachte reorganisaties volgden er grote ontslagrondes bij het vaste net. Dat staat de stroomsector ook te wachten. De telecombedrijven hadden daarbij nog het geluk dat zij met mobiele telefonie een groeidiamant in handen hadden. De stroomsector ontbeert dit. De verkoop van groene stroom biedt geen soulaas, omdat daardoor het stroomverbruik niet toeneemt.'

Meer over