Arbeidsinspectie onderzoekt uitstoot ultrafijnstof op Schiphol

De arbeidsinspectie onderzoekt of Schiphol nalaat om grondpersoneel te beschermen tegen de uitstoot van ultrafijnstof. Voor schadelijke effecten op de gezondheid zou de luchthaven al sinds enige tijd zijn gewaarschuwd.

Peter van Ammelrooy
Schiphol- Grondpersoneel aam het werk op schiphol. foto raympond rutting / de volkskrant Beeld ©raymond rutting photography
Schiphol- Grondpersoneel aam het werk op schiphol. foto raympond rutting / de volkskrantBeeld ©raymond rutting photography

De inspectie van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid is een onderzoek begonnen naar de blootstelling van werknemers op Schiphol aan ultrafijnstof. Deze minuscule deeltjes zijn door wetenschappers in verband gebracht met aandoeningen aan luchtwegen en longen en het hart- en vaatstelsel.

De inspectie – die vanaf januari weer zijn oude naam zal gaan dragen van ‘arbeidsinspectie’ – is vorige maand aan de slag gegaan na een melding door FNV Schiphol. De vakbond stelt dat de luchthaven en de bedrijven die er werkzaam zijn de zorgplicht voor hun personeel verzaken. Het gaat de bond specifiek om het personeel dat buiten op en rond de vliegtuigen werkt, zoals in- en uitladen van koffers en vracht, en dus bijna permanent in de uitlaatgassen van de vliegtuigen staat.

Onderzoeken wijzen al lange tijd uit dat de luchtvaart in het algemeen en Schiphol in het bijzonder een grote bron is van het schadelijke ultrafijnstof. Het televisieprogramma Zembla stelde donderdag dat arbo-rapporten uit 2007 al waarschuwden voor de kankerverwekkende effecten van de uitlaatgassen waarin grondpersoneel moet werken.Onduidelijk is of die arbo-­rapporten specifiek ingaan op ultrafijnstof of op andere uitlaatgassen.

TNO-onderzoek

In oktober werden wel de resultaten bekend van een onderzoek dat TNO dit jaar heeft gedaan naar de blootstelling van werknemers op de luchthaven specifiek aan ultrafijnstof. De concentraties liggen op sommige momenten en plekken twee keer zo hoog als langs de ‘vuilste’ autowegen.

Vermoedelijk liggen de niveaus nog hoger, omdat TNO het onderzoek verrichtte in mei en juni van dit jaar, toen het vliegverkeer nog op een laag pitje stond door de reisbeperkingen die golden vanwege corona. In diezelfde periode in 2019 vlogen er 60 procent meer vliegtuigen van en naar Schiphol.

Het personeel op de platforms in de buitenlucht krijgt grote hoeveelheden ultrafijnstof binnen, omdat ze in de uitlaatgassen staan van komende en vertrekkende vliegtuigen. Vooral bij het starten van de motoren, nadat een toestel de gate heeft verlaten, stoot een vliegtuig een grote massa uitlaatgassen uit.

De vakbond deed deze zomer al de melding dat de luchthaven, de acht bedrijven in grondafhandeling en het beveiligingsbedrijf Securitas de wet op de arbeidsomstandigheden niet zouden naleven. Deze week vroeg FNV de inspectie om de naleving bij Schiphol af te dwingen. ‘Dan sta je juridisch sterker’, aldus campagneleider Joost van Doesburg.

Dat de bond al om handhaving van de regels vraagt terwijl het onderzoek naar de vraag of dat wel gebeurt nog loopt, noemt een woordvoerder van de inspectie niet ongewoon. ‘Maar het onderzoek gaat er niet sneller door verlopen.’ De uitkomsten worden in januari of februari verwacht.

Schadeclaims

FNV Schiphol heeft Schiphol en de afhandelaars schadeclaims in het vooruitzicht gesteld als onderzoek aantoont dat ze hebben nagelaten om het personeel op de platforms te beschermen tegen de nadelige effecten van uitlaatgassen van niet alleen vliegtuigen, maar ook vrachtauto’s, bussen en dieselaggregaten waarmee toestellen op hun parkeerplaats van elektriciteit worden voorzien.

Van Doesburg kan niet zeggen hoe hoog zo’n eis tot schadevergoeding kan uitvallen. ‘Dat hangt onder meer af van hoelang iemand voor Schiphol op het platform heeft gewerkt.’ Een gang langs de rechter kan jaren duren.

Schiphol en KLM stellen dat ze al jaren maatregelen nemen om te voorkomen dat hun personeel grote concentraties uitlaatgassen inademt. ‘De uitstoot laat al jaren een neerwaartse trend zien en ligt onder de grenswaarden die de arbo-wet daaraan stelt’, zegt een woordvoerder van KLM.

Maar specifieke metingen naar ultrafijnstof worden pas sinds twee jaar gedaan. Zowel de luchthaven als zijn grootste klant stellen dat de wetenschap de mogelijke schadelijke gezondheidseffecten van ultrafijnstof pas de laatste jaren aan het licht heeft gebracht. Een direct verband met ziekten en sterfte is nog niet onomstotelijk vastgesteld.

Schiphol kondigde eind 2019 aan dat het vliegveld in 2030 emissievrij wil zijn in zijn activiteiten op de grond. Daarbij gaat het evenwel alleen om de terugdringingen van uitstoot van het broeikasgas CO2. FNV Schiphol wil de luchthaven dwingen de concentratie ultrafijnstof veel sneller aan te pakken. Van Doesburg: ‘Die plicht heeft Schiphol als werkgever.’

Meer over