Nieuws

Amerika blokkeert gebruik Nederlandse ASML-chipmachines in China

De allermodernste chipmachines van het in Veldhoven gevestigde ASML mogen van de Amerikanen niet in China worden neergezet. Ook niet als ze eigendom zijn van een buitenlands bedrijf. Het verbod kan allerlei consequenties hebben.

Robèrt Misset
Hightechbedrijf ASML in Veldhoven.  Beeld Bart van Overbeeke / ANP
Hightechbedrijf ASML in Veldhoven.Beeld Bart van Overbeeke / ANP

In de geopolitieke krachtmeting tussen de Verenigde Staten en China is via Zuid-Korea een nieuwe tik aan Veldhoven uitgedeeld. Het blokkeren van het gebruik van de Nederlandse chipmachines van ASML in China is een flinke streep door de rekening van het Zuid-Koreaanse SK Hynix, een belangrijke producent van geheugenchips, die zijn Chinese fabriek in Wuxi wilde moderniseren.

Het verbod kan allerlei consequenties hebben. Voor SK Hynix zelf, dat nu elders een nieuwe productielijn moet bouwen. Voor het aanbod van de nu al schaarse geheugenchips: de Zuid-Koreanen zijn verantwoordelijk voor ongeveer 15 procent van de wereldwijde productie, waarvan de helft in China plaatsvindt. Voor ASML, dat op deze manier klanten kan verliezen. En voor de chipfabricage wereldwijd, die wellicht naar andere landen wordt verplaatst.

Exportvergunning

ASML is al langer het doelwit van Amerikaanse sancties. Het bedrijf maakt de ‘wafels’ waarop chips worden gebakken, en doet dat zo nauwkeurig dat geen enkele concurrent daaraan kan tippen. Hoe kleiner de golflengte van het licht waarmee patronen in de chips worden geëtst, hoe meer schakelingen (en dus nullen en enen) er op een chip passen, en des te kleiner of sneller bijvoorbeeld de smartphone kan worden waar de chip in gaat. ASML is nu bij extreem UV (EUV) aanbeland, met een golflengte van zo’n 13 nanometer. De apparaten kosten ongeveer 150 miljoen euro per stuk.

Omdat de Amerikanen bang zijn dat de Chinezen de chips voor militaire doeleinden gebruiken – en eigenlijk gewoon bang zijn voor Chinese concurrentie in het algemeen – proberen ze de export van de machines te voorkomen. De regering-Trump zette de Nederlandse regering onder druk om ASML geen exportvergunning te geven voor de levering van één EUV-machine aan het Chinese SMIC. President Biden zet dat beleid voort. De exportvergunning is in een la geschoven, en ASML heeft de machine aan een andere partij verkocht. ASML verkoopt nog wel de iets grovere (DUV-)machines aan SMIC.

Oplopende druk

Maar de druk loopt op. Eerder dit jaar adviseerde een commissie de Amerikaanse regering ook sommige van die DUV-apparaten te blokkeren. En nu blijken de Amerikanen dus de moderne machines sowieso niet in China te willen, ook niet als ze eigendom zijn van een buitenlands bedrijf. ASML behaalde in 2020 zo’n 17 procent van zijn omzet van 14 miljard euro in China, al dan niet via buitenlandse ondernemingen.

Volgens een woordvoerder van ASML is de geblokkeerde plaatsing van zijn EUV-machines in eerste instantie een probleem voor SK Hynix. Zij verwacht dat de Zuid-Koreanen de apparaten nu in een fabriek buiten China zullen neerzetten.

Meer over