ColumnFrank Kalshoven

Al die Haagse opwinding ging weer niet over de inhoud

null Beeld

De voormalig personeelschef bij Unilever, demissionair premier Mark Rutte, kwam deze week in de politieke problemen omdat hij te ver vooruitdacht. Althans, zo keek ik ernaar. De oorwassing van Rutte was misschien vermakelijk politiek theater, maar heeft niets bijgedragen aan het oplossen van serieuze maatschappelijke problemen.

Vooruitkijken. Met de verkiezingen achter de rug zijn de krachtsverhoudingen in de Kamer bekend, en is de eerstvolgende stap: coalitie vormen. Daarna: kabinet bemensen. Vervolgens: met een stabiele coalitie en kabinetsploeg het land vier jaar regeren.

Het CDA is hierin een noodzakelijke partner. Dat vindt niet alleen Rutte, zo denken praktisch alle fractieleiders erover, blijkens hun gesprekken met de informateurs. Maar in het CDA rommelt het, en dat heeft alles te maken met de positie van het gewaardeerde Kamerlid Pieter Omtzigt. De stabiliteit van een nog te smeden coalitie kan gevaar lopen als het interne CDA-probleem niet wordt opgelost. CDA-leider Hoekstra in het kabinet, en Omtzigt in de Kamer is vragen om problemen, vooral als Omtzigt (en waarom niet?) dan fractieleider zou worden. Omtzigt naar het kabinet halen en een moeilijke kluif geven is dan niet zo’n gekke gedachte, vanuit het perspectief van de stabiliteit van een nog te smeden coalitie.

Maar daar gaat Rutte toch niet over? Die is toch van de VVD? Inderdaad, maar hierbij past de opmerking dat een premier formeel bijna nergens over gaat. Die is slechts ‘primus inter pares’, eerste onder gelijken, en gaat alleen over het voorzitten van de vergaderingen van het kabinet. Maar in de praktijk houdt de Kamer de premier verantwoordelijk voor het hele kabinetsbeleid, inclusief de uitvoering hiervan (zie: kinderopvangtoeslagaffaire), vraagt te pas en te onpas om ‘regie’ vanuit het Torentje, en houdt de premier rechtstreeks verantwoordelijk voor de stabiliteit van de regering. De Nederlandse premier wordt steeds meer een regeringsleider.

Dus: Rutte gaat er formeel niet over. En: Rutte wordt ervoor verantwoordelijk gehouden. Dus: bemoeit hij zich ermee. En hij zou een slechte (toekomstige) premier zijn als hij dat niet deed. Deze bemoeienis moet natuurlijk wel binnenskamers blijven. En als dat door een (fotografisch) ongelukje mislukt, dient er een leugentje om bestwil te worden verteld. Of geheugenverlies te worden voorgewend.

Daar kunnen fractieleiders in de nieuwe Kamer dan keihard en verontwaardigd over vallen, zoals donderdag in het Kamerdebat gebeurde, maar wat leert ons dat dan? Ofwel, dat ze naïef zijn en denken dat het land kan worden bestuurd in volle openbaarheid over alle details van alle problemen en probleempjes die dagelijks voorbij komen. En daar geloof ik niet in, in die naïviteit. Ofwel, dat ze vonden dat het tijd was om de man die de verkiezingen op zijn sloffen won eens fijn genadebrood te laten eten. Dat lijkt me waarschijnlijker. En het is gelukt.

Wat me er zo aan ergerde is dat al die Haagse opwinding weer niet over de inhoud ging. Door dat politieke theater is er geen huis extra bijgebouwd, heeft geen flexwerker een vast contract gekregen, is er geen ton CO2 minder de lucht ingegaan, is er geen coronavaccinatie extra gezet. Er zijn niet meer mensen uit de schulden geholpen, geen kind is er beter van gaan lezen of rekenen, en er is geen uitkeringsgerechtigde die door dat gekrakeel een nieuwe baan vond.

Sterker nog: de oplossing van serieuze maatschappelijke problemen is weer met minstens een week vertraagd.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek. Reageren? frank@argumentenfabriek.nl

Meer over