Nieuws

AEX gaat door ‘onbreekbaar’ record uit 2000 en bereikt hoogste stand ooit: 703,32 punten

De AEX heeft zijn hoogste stand ooit bereikt: 703,32 punten. Aan het einde van de ochtend ging de graadmeter van de Amsterdamse beurs door het oude record van 703,18 punten heen. En dat terwijl niemand eind jaren negentig zou hebben durven voorspellen dat de AEX weer boven de 700 zou komen.

Op het plein voor de Beurs van Berlage, waar de AEX-index gehuisvest is. Beeld Hollandse Hoogte / Evert Elzinga
Op het plein voor de Beurs van Berlage, waar de AEX-index gehuisvest is.Beeld Hollandse Hoogte / Evert Elzinga

Vaak werd het een onbreekbaar record genoemd, zoiets als de 9,58 seconden van Usain Bolt op de 100 meter sprint. Nadat de pandemie vorig jaar was uitgebroken, zakte de AEX naar 431 punten, mijlen weg van de ‘all-time high’ van 703,18 en de hoogste slotkoers ooit van van 9 september 2000: 701,56. Maar records zijn gedoemd te sneuvelen. De koersstijgingen van de afgelopen maanden zijn voor een groot deel te danken aan de centrale banken die sinds de kredietcrisis de rente naar 0 procent hebben teruggebracht en daarnaast nog biljoenen euro’s, dollars, ponden en yens over de financiële markten hebben uitgespuugd.

null Beeld

Geldsmijterij

Sinds vorig jaar doen ook de overheden volop mee aan de geldsmijterij, of stimulering zoals het eufemistisch heet. Het nieuwe record is ook voor een deel te danken aan de samenstelling van de index. Daar weegt na de laatste herweging op dit moment de Big Tech (ASML, ASMI, Besi. Adyen en Prosus) zwaar in mee. Daarnaast zitten in de AEX ook nog echte lockdown-winnaars als Just Eat Takeaway en Ahold Delhaize.

Ook in 2000 stonden toevallig veel technologiebedrijven in de index, zij het met name kabelaars als UPC, Versatel, Baan en KPN Qwest. Vlak daarop bleek dat de potentie van deze bedrijven enorm werd overschat, wat leidde tot de zogenoemde dotcom-zeepbel.

De wereld van het vorige record zag er anders uit. Er was nog een gewone rente van 3 tot 4 procent. Het waren de hoogtijdagen van wat in Nederland Paars heette, in de VS de Derde Weg, in Groot-Brittannië New Labour en in Duitsland Neue Mitte. Zelfs de sociaal-democraten en progressief-liberalen geloofden dat ongebreideld kapitalisme vanzelf zou leiden tot sociale rechtvaardigheid.

Grauwe arbeiderswijken

Populisme bestond nog niet. Politici hadden alleen oog voor de bovenlaag en middengroepen en zagen niet de onvrede in de grauwe arbeiderswijken en achterbuurten waar de mensen woonden die de boot misten. Er leken gouden bergen in het verschiet te liggen.

De gevreesde millenniumbug was uitgebleven. Internet stond in de kinderschoenen, net als mobiele communicatie. De veilingen van UMTS-frequenties voor data-communicatie brachten miljarden op. The sky was the limit. De werkloosheid was relatief laag en de economische groei was relatief hoog. De euro was de nieuwe lovebaby.

Wie zelf geen aandelen of opties had, kocht wel een beleggingshypotheek, -verzekering of aandelenleaseconstructie die later woekerpolissen bleken te zijn. Het klimaatprobleem werd onderkend, maar het zou de economische groei niet remmen. En aan een kredietcrisis, eurocrisis of coronacrisis werd helemaal niet gedacht.

Stiefkind

Drie crises verder is de euro een stiefkind en ruziën de EU-landen vaker dan dat ze elkaar nog omhelzen. De Britten zijn er uitgestapt, iets wat toen nog ondenkbaar was, omdat onder premier Tony Blair er zelfs aan werd gedacht de euro in te voeren. De schulden zijn net als de beurskoersen tot een nieuwe alltime high opgelopen. Nederland kent een lockdown en een avondklok. De populistische partijen zijn nog nooit zo groot geweest en de Tweede Kamer nimmer zo gefragmenteerd.

Er zijn nogal wat doemdenkers die de huidige beurs een grote zeepbel noemen. Aandelen zijn nooit zo duur geweest. De koers-winstverhouding (het aantal malen dat de winst van bedrijf per uitstaand aandeel in de koers past) is bijna 30. Maar aan de andere kant is de rente ook nog nooit zo laag geweest.

Zelfs de duurste aandelen op de Amsterdamse beurs ASML en Asmi leveren nog een dividendrendement op van 0,6 procent. Dat lijkt weinig, maar is in elk geval meer dan de 0,01 procent die op een spaarrekening tot een ton wordt gekregen en al een vol procentpunt meer dan het huidige negatieve rendement op staatspapier.

Daarnaast is er enorm veel geld dat moet worden belegd. In het coronajaar 2000 werd er in Nederland 3,8 miljard meer in aandelen gestoken dan eruit werd gehaald. Beleggingsfondsen in Nederland hebben nu samen een vermogen van 1.000 miljard euro. Vorig jaar nam het aantal particulieren dat zelf belegt, met 17 procent toe. En daaronder zit een hele nieuwe generatie.

Wie rendement op zijn geld wil halen, kan alleen op de aandelenmarkt terecht. Of er moet worden gekozen voor cryptovaluta of vastgoed, veel riskantere en minder liquide markten.

Wat is de AEX?

Het ontstaan van de AEX is omgeven door romantiek. De index werd in 1983 in de tweeënhalf uur durende treinreis van Luxemburg naar Luik op de spreekwoordelijke achterkant van een sigarendoosje bedacht door Tjerk Westerterp, voormalig minister van Verkeer en Waterstaat.

In 1978 was de flamboyante Westerterp binnengehaald als de directeur van de nieuwe optiebeurs (European Options Exchange) in Amsterdam. Het leek een doodgeboren kindje, omdat er in Nederland weinig belangstelling was voor dit Amerikaanse fenomeen.

De handel in de optieseries op 13 belangrijke fondsen kwam aanvankelijk niet van de grond, ook omdat een tweede oliecrisis de economie teisterde en de beurskoersen niets deden. Westerterp dacht dat een optie op de beursindex naast die op individuele aandelen misschien een kans bood meer beleggers te trekken.

Maar die moest in Europa in tegenstelling tot de toentertijd gebruikte indices zoals de CBS-koersindex (1952-2004) wel de hele dag kunnen worden berekend. Hij kwam met de zogenoemde EOE (European Options Exchange)-index; de eerste continu berekende index van Europa die 4 maart 1983 werd gelanceerd op een stand van 100 (in euro’s 45,38).

Het werd een succes. Enerzijds dankzij het feit dat de beurshandel na 1983 op stoom kwam en de koersen omhoog knalden. Anderzijds door de onvermoeibare Westerterp die het hele land afreisde om op zeepkisten zijn optie-evangelie te verspreiden.

In 1994 nam de effectenbeurs de index van 25 grote fondsen over en werd de EOE(European Options Exchange)-index onder de naam AEX(Amsterdam Exchanges)-index de enige graadmeter van de beurs.

In de index zitten de 25 fondsen waarin in geldbedragen de meeste handel plaatsvindt. De weging is afhankelijk van de vrij verhandelbare aandelen, maar geen van de fondsen mag voor meer dan 15 procent meewegen. Van de oorspronkelijke fondsen maken nu alleen nog Ahold, Akzo, Heineken, Koninklijke Olie, Nationale-Nederlanden, Philips en Unilever deel uit van de AEX.

Meer over