nieuws

ABN Amro schikt voor bijna half miljard in witwaszaak, oud-bestuurders verdacht

ABN Amro moet 480 miljoen euro betalen aan het Openbaar Ministerie. Met die forse schikking ontloopt de staatsbank, waar criminelen dankzij lakse controles jarenlang vrij spel hadden om geld wit te wassen, een pijnlijk proces.

null Beeld ANP
Beeld ANP

De witwasaffaire heeft maandagochtend direct haar eerste slachtoffers geëist. Gerrit Zalm en Chris Vogelzang stappen op als respectievelijk commissaris en ceo van Danske Bank. De voormalig VVD-minister van Financiën stond een deel van de gewraakte periode aan het roer van ABN Amro. Vogelzang werd alom gezien als zijn gedroomde opvolger.

In totaal heeft het Openbaar Ministerie (OM) drie oud-bestuurders als verdachte aangemerkt. Of zij daadwerkelijk persoonlijk vervolgd kunnen worden, moet nog blijken. ‘Het strafrechtelijk onderzoek naar natuurlijke personen loopt nog’, staat in een persbericht.

Operatie Guardian

Justitie oordeelt snoeihard over de gang van zaken bij de bank, waarvan de Nederlandse staat nog altijd 56 procent van de aandelen bezit. ABN Amro is ‘ernstig tekortgeschoten’ in de naleving van de wetgeving die witwassen moet voorkomen. Hierdoor, concludeert het OM, ‘hebben verschillende klanten die criminele activiteiten ontplooiden langdurig misbruik kunnen maken van de rekeningen en diensten van ABN Amro.’

Onder de codenaam ‘Guardian’ startte het OM twee jaar geleden een onderzoek naar ABN Amro. De bank zou wetgeving hebben overtreden die witwassen en terrorismefinanciering moet voorkomen. Zo wist ABN Amro niet altijd goed met welke personen en bedrijven zij zaken deed. Ook nam zij te laat afscheid van verdachte figuren. Het gaat om misstanden die vooral tussen 2014 en 2020 plaatsvonden.

Afgelopen maart voegde justitie hier de zwaardere verdenking van ‘schuldwitwassen’ aan toe. ABN Amro, bevestigt het OM nu, ‘had moeten zien dat bepaalde geldstromen die via de bankrekeningen van ABN Amro liepen, mogelijk afkomstig waren uit misdrijf. De bank heeft hiertegen onvoldoende actie ondernomen.’

Zo sluisden twee klanten via rekeningen van ABN Amro smeergeld door voor het Braziliaanse bouwbedrijf Odebrecht. Dat kocht jarenlang prominente politici om in Zuid-Amerikaanse landen, in ruil voor grote projecten.

Een andere pijnlijke affaire betreft bloemenveiling FloraHolland. ABN Amro zag een gokverslaafde werknemer over het hoofd die 4,3 miljoen euro van zijn baas ontvreemdde, wist het FD onlangs te melden. ‘ABN Amro had bij deze klant vrijwel geen cliëntenonderzoek gedaan, het klantdossier bleek niet compleet en de afwijkingen van het gebruikelijke transactiepatroon leverden geen alerts op in het transactiemonitoringsysteem’, aldus het OM in een persbericht.

Vaak gewaarschuwd

De ABN Amro-top kreeg door de jaren heen meerdere waarschuwingen dat de controles op witwassen faalden, waardoor criminelen mogelijk vrij spel hadden. Toezichthouder De Nederlandsche Bank deelde aanwijzingen en boetes uit.

Ook de Raad van Commissarissen drong herhaaldelijk aan op meer actie. Toch bleef de staatsbank jarenlang achter de feiten aanlopen. Zo kregen de 5 miljoen particuliere klanten van de bank nog in 2019 te horen dat zij stuk voor stuk opnieuw werden doorgelicht. Zij hadden voorheen automatisch het allerlaagste risiconiveau toebedeeld gekregen. Het gevolg was dat zij minder streng gecontroleerd werden.

Justitie noemt de schikking ‘effectiever dan een rechtsgang’. Het gaat om een boete van 300 miljoen euro. Daarnaast betaalt ABN Amro 180 miljoen euro terug die zij volgens het OM heeft bespaard door te beknibbelen op de controles. Het gaat onder andere om de personeelskosten die de bank had gemaakt als zij wél had voldaan aan de wetgeving.

In 2018 betaalde ING voor soortgelijke vergrijpen 775 miljoen euro. Bij die bank bleven personele gevolgen aanvankelijk uit. Na een storm van maatschappelijke kritiek moest cfo Koos Timmermans het veld ruimen. Later besloot de rechter dat justitie opnieuw moet kijken naar de rol van toenmalig topman Ralph Hamers. Dat onderzoek loopt nog.

Meer over