Nieuws

ABN Amro: fors hogere gasprijzen die duren tot in 2023 zullen winsten bedrijven decimeren

De oplopende gasrekening gaat de winsten in een groot aantal branches halveren of volledig wegvagen. De zwaarst getroffen sectoren zijn de raffinaderijen en aardoliebedrijven, die zelfs met zware verliezen zullen kampen als ze hun afzetprijzen niet voldoende kunnen verhogen.

Kassen in het Westland. Volgens onderzoekers van ABN Amro krijgt de glastuinderij te maken met winstverlies als de hogere gasprijzen niet volledig naar de afnemers kan worden doorgeschoven.  Beeld Getty Images
Kassen in het Westland. Volgens onderzoekers van ABN Amro krijgt de glastuinderij te maken met winstverlies als de hogere gasprijzen niet volledig naar de afnemers kan worden doorgeschoven.Beeld Getty Images

Tot die conclusie komen onderzoekers van ABN Amro in berekeningen over de gevolgen van de stijgende aardgasprijzen. Ze zijn voor twintig bedrijfstakken nagegaan wat hun energiekosten in 2019 zijn geweest en hoe die zich verhouden tot de omzet en winst. Daaruit blijkt dat glastuinbouw, de papier- en kartonindustrie, de basischemie en de basismetaalindustrie de hoogste energierekeningen hebben. Zo kwamen de kosten voor het stoken van hun kassen voor de glastuinders neer op ruim 15 procent van hun omzet, en op een bedrag dat net iets hoger ligt (13 procentpunt) dan hun volledige winst.

Als de glastuinders de uitgaven voor het duurdere gas niet volledig naar de afnemers kunnen doorschuiven, zal dat ten koste gaan van de winst, redeneren de analisten van ABN Amro, omdat de rekening in 2019 al hoger uitviel dan het resultaat. Tot de sectoren die in 2019 al een bedrag van meer dan de helft van hun winst kwijt waren aan energie, behoren naast de glastuinbouw, de papier- en kartonindustrie, de basischemie en de basismetaalindustrie ook de meelindustrie, de aardappelproductenindustrie, de fabrikanten van chemische producten en de groente- en fruitverwerkende bedrijven.

De klappen zijn het zwaarst in sectoren die veel energie verbruiken en sterk concurreren op prijs. Zij kiezen doorgaans (deels) voor variabele tarieven, omdat het vastzetten van de afnameprijs in de regel duurder is. Die variabele tarieven zijn de laatste weken de pan uitgerezen. Voor zover grootverbruikers de tarieven wel hebben vastgezet, is dat vaak voor slechts enkele maanden. Die bedrijven zullen in 2022 alsnog te maken krijgen met hogere kosten, want ABN Amro verwacht dat de gasprijs komend jaar nog hoog blijft. Momenteel ligt die al 3,5 keer hoger dan aan het begin van het jaar.

Voor eind 2022 verwacht de bank nog steeds een prijs van 30 euro per megawattuur, 50 procent hoger dan in zijn vorige raming. Pas in 2023 zien de onderzoekers een normalisering van de gasprijzen.

Lege kassen

De gestegen energieprijzen heeft een aantal bedrijven al gedwongen tot het terugschroeven van de productie, zoals ammoniakproducent Yara, aluminiumsmelter Aldel en zinkproducent Nyrstar. Branchevereniging Glastuinbouw Nederland verwacht dat sommige tuinders hun kassen deels of geheel leeg moeten laten, terwijl anderen ervoor zullen kiezen om hun gewassen minder te belichten, wat leidt tot lagere oogsten.

Of de gedupeerde bedrijven de hogere gastarieven kunnen doorrekenen aan hun afnemers, hangt af van onder meer (internationale) concurrentie, contracten met leveranciers en prijselasticiteit van de vraag naar het specifieke product. De fabrikanten van materialen voor de bouw hebben dat de afgelopen maanden al gedaan. Een probleem voor bouwbedrijven is dat ze voor bijvoorbeeld voor cement en beton niet kunnen uitwijken naar alternatieve materialen als hout en staal, omdat ook daarvan de prijzen zijn gestegen.

Glastuinders kunnen alleen maar hogere prijzen rekenen voor groente en fruit als er niet veel meer goedkopere aanvoer is uit landen als Spanje en Marokko. De voedingsmiddelenindustrie slaagde er in de ogen van ABN Amro wel in om de rekening door te schuiven naar zijn afnemers en uiteindelijk de consument. De voedselprijsindex van de VN-landbouworganisatie FAO stond vorige maand op het hoogste punt sinds tien jaar.

Het energievraagstuk kan bedrijven ook nog op een andere manier bijten, constateert de bank. Door de stijgende gasrekening heeft de consument minder te besteden en ook minder vertrouwen in de economie, wat ertoe zal leiden dat velen de hand op de knip zullen houden.

Meer over