‘Aanpak speculatie kan averechts werken’

Duitsland lijkt ineens vast van plan om de financiële markten voor eens en voor altijd aan banden te leggen. De ene maatregel na de andere wordt aangekondigd, om te voorkomen dat speculanten ooit nog op de ondergang van eurolanden zullen speculeren.

Maandag al eiste het Europees Parlement dat hedgefondsen aan strenge regelgeving worden onderworpen, strenger dan aanvankelijk de bedoeling was. Gisteren eisten de Duitse coalitiepartijen dat financiële transacties of instellingen zouden worden belast.

En ’s avonds ging de regering daar nog eens overheen met een verbod op naked short selling: speculeren op het failliet van landen is tot 31 maart 2011 niet toegestaan, op de Duitse financiële markten althans – een grotendeels symbolische maatregel, want de meeste handel op dit gebied vindt plaats in Londen.

Wat is er met Duitsland aan de hand?

‘Het maakte de indruk van een voetbalelftal dat naar het wereldkampioenschap gaat zonder trainers, zonder verzorgers en zonder plan’, zegt Claijton Heijman, woordvoerder van de AIMA, een brancheorganisatie van hedgefondsen. ‘Ze lopen het veld in en schoppen en schoffelen maar wat.’

Duitsland is volgens Heijman alleen maar op zoek naar een zondebok om de aandacht van de werkelijke problemen af te leiden. ‘Het is onzin om de speculanten de schuld te geven. Dat gebeurde bij Griekenland ook, maar achteraf bleek dat de Griekse postbank het meest op een failliet had gespeculeerd.’

Harald Benink, hoogleraar economie aan de Universiteit van Tilburg, is milder. ‘Als econoom vind ik dit niet de goede manier, maar Merkel staat onder enorme politieke druk. De steunmaatregelen voor Griekenland en de rest van Europa zijn enorm impopulair in Duitsland. Ze zet hard in en probeert politieke steun te winnen, zodat de Bondsdag de steun goedkeurt. Het zijn populistische maatregelen.’

Het aanpakken van speculanten doet het bij de kiezer altijd goed. Benink: ‘Het is makkelijk uit te leggen. De boodschap ‘We maken de hedgefondsen even een kopje kleiner’ spreekt mensen aan.’

Als speculanten aan banden worden gelegd, worden ze over het algemeen nog zenuwachtiger, zegt Benink. ‘Merkel geeft impliciet het signaal af dat het herstructureringspakket uiteindelijk niet zal werken. Waarom wil je de speculanten anders nu alvast uitgeschakeld hebben?’

Ook Heijman voorziet dat Merkel op alle fronten het tegenovergestelde bereikt van wat ze wil. ‘Als hedgefondsen zich niet meer kunnen indekken tegen een waardedaling van Duitse obligaties, zullen ze op den duur helemaal niet meer in Duitsland willen investeren.’

Vooral het feit dat Merkel bij het verbod op short selling alleen opereert, baart Heijman zorgen. ‘Hiermee geeft Duitsland aan dat het een meer zelfstandige koers in de euro wil varen. Merkel begeeft zich met een been buiten de euro. Dit is zo slecht voor Duitsland.’

Heijman denkt dat het vertrouwen van Amerikaanse bedrijven in Europa door het ‘paniekvoetbal’ van Merkel een knauw heeft gekregen. ‘Als je Coca-Cola bent of een oliebedrijf en je ziet deze verdeeldheid, dan ga je je direct indekken tegen een koersdaling van de euro, waardoor de val van de euro wordt versterkt. Het is echt ongehoord dat een munt zo groot en sterk als de euro in twee dagen drie cent onderuit gaat.’

Merkel kan het op dit moment bijna niet goed doen. Als ze probeert de financiële markten tevreden te stellen door Griekenland te redden, jaagt ze haar kiezers tegen zich in het harnas. Als ze haar kiezers tevreden probeert te stellen door speculanten aan te pakken, keren de financiële markten zich tegen haar.

Uiteindelijk is er volgens Benink maar een uitweg. ‘Een superhard en geloofwaardig pakket om de problemen van Griekenland en Portugal op te lossen. Daarmee zeg je: ‘U kunt speculeren, maar dan gaat u veel geld verliezen, want we gaan het herstructureringsplan gewoon doorvoeren’.’

Heijman betwijfelt of het er ooit van komt. ‘De omvang van de steunmaatregelen neemt alleen maar toe. Het lijkt de lekkende olieleiding in de Mexicaanse golf wel. Duitsland werpt nu alvast een dam op om zich ertegen te beschermen.’

Meer over