De GidsStuderen

Studeren tijdens een pandemie: met deze tips wint Netflix het niet van de studieboeken

Beeld Sophia Twigt

Met afgelaste ontgroeningen en goeddeels digitale colleges zal het komende studiejaar anders worden dan alle andere. Hoe houd je de moed erin als student anno nu? 

‘Ik doe net alsof ik gewoon naar college ga. Eerst douchen en ontbijten. Daarna trek ik de kleren aan die ik ook aan zou doen als ik de deur uit zou gaan’, vertelt Luuk Brouns, vierdejaars student Liberal Arts and Sciences aan de Universiteit Utrecht, over zijn ochtendritueel. Om vervolgens plaats te nemen achter zijn laptop. Al zijn colleges vinden momenteel digitaal plaats. ‘Dat maakt het lastig om gemotiveerd te blijven.’

Brouns (1993) schreef samen met Veronique Scharwächter (1998) en Daniel van Wyngaarden (1998) vlak voor de coronacrisis de filosofische survivalgids voor het studentenleven Studentendenken. Hoe hebben zij studeren ten tijde van een pandemie ervaren?

Een gebrek aan structuur

Normaal gesproken kun je met je medestudenten even sparren als het tegenzit, zegt Veronique Scharwächter, vierdejaars Taal- en Cultuurstudies in Utrecht. ‘Maar nu zit je dus thuis. Dan moet je elkaar toch maar gewoon opzoeken. Even appen of bellen.’

Haar medestudent Daniel van Wyngaarden, vierdejaars Liberal Arts and Sciences in Utrecht, voegt toe: ‘Het scheelt als ik iets van een contactmoment heb, al is het maar op Skype. Dan heb ik een afspraak om naartoe te gaan, een stok achter de deur.’ Scharwächter vult aan: ‘Het kost veel meer discipline om bezig te blijven wanneer je nergens verwacht wordt.’

Studentencoach Jasper Vogel (1986) van coachingspraktijk Wakker bij Bakker in Groningen ziet dat studenten het moeilijk vinden om structuur in de dag aan te brengen. ‘Wanneer je een groot gedeelte van je tijd in dezelfde ruimte doorbrengt, waar je studeert, slaapt en ontspant, dan wordt het verschil tussen je studietijd en je Netflixtijd heel diffuus.’ Scharwächter beaamt dat: ‘Mijn bed staat letterlijk één meter achter mijn bureau.’

Stroomversnelling

Een gebrek aan structuur tijdens het studentenleven is geen nieuw probleem, analyseert filosoof Toske Andreoli (1990)in haar boek De mooiste tijd van je leven? Een nieuwe kijk op studiestress, dat deze week verschijnt. ‘Gemiddeld hebben studenten zestien contacturen in de week. Ik had op mijn eigen opleiding uiteindelijk nog maar zes contacturen. Studenten waren al veel alleen. En ze bleven vaak op hun kamer hangen als het niet goed ging. Dat is door corona alleen maar versterkt.’

Toen ze zelf nog Wijsbegeerte studeerde aan de Rijksuniversiteit Groningen, zag Andreoli al veel welzijnsproblemen onder haar medestudenten. ‘Veel klachten hadden te maken met overspannenheid. Er waren veel studenten die pas ’s middags naar de bibliotheek gingen om te studeren, of die slaapproblemen hadden door een verstoord dag- en nachtritme.’ Veel colleges die in het begin nog vol zaten met enthousiaste studenten, werden na verloop van tijd leger, viel haar op. ‘En het gekke was, niemand die ooit naar die verdwenen studenten vroeg.’

De oplossingen die de universiteit aanreikt voor achteroprakende studenten vindt Andreoli niet toereikend. Zo biedt vrijwel elke universiteit wel een cursus ‘timemanagement’ of ‘omgaan met uitstelgedrag’ aan. Wellicht behulpzaam voor de individuele student, maar ze suggereren dat het probleem bij de student ligt: die kan niet plannen. Andreoli : ‘Terwijl universiteiten zelf nauwelijks structuur bieden aan studenten. Er wordt vanaf dag één verwacht dat je geheel zelfstandig kunt werken. Maar we het hebben wel over mensen van 18, 19 jaar oud. Die hebben behoefte om naar die zelfstandigheid toe begeleid te worden.’

De anonieme universiteit

Om een gezond ritme aan te houden kan het helpen om met anderen af te spreken om ergens aanwezig te zijn of iets in te leveren, en erop aangesproken te kunnen worden wanneer je verzaakt, legt Andreoli uit. Alleen volgen universiteitsstudenten vaak een individueel traject, met in elke werkgroep andere gezichten. ‘Als je dan niet verschijnt, vraagt niemand zich af waar je bent. De docent kent de studenten vaak nauwelijks. Als je een tijdje niet bent geweest krijg je gewoon geen vinkje achter je naam, en word je van verdere deelname aan het vak uitgesloten. Volgens mij is het schadelijk om zo met jonge mensen om te gaan – een vorm van verwaarlozing, eigenlijk. Stel je voor dat er op de werkvloer nooit naar een collega zou worden gevraagd die een half jaar wegbleef.’

Die anonimiteit is nu alleen maar toegenomen, merkt Veronique Scharwächter. ‘Ik heb nu les van docenten die online college geven, maar alleen de powerpoint opnemen. Ik weet dus niet eens hoe die mensen eruitzien.’ 

Studentenvereniging

Om het gebrek aan contact in de collegebanken op te vangen, lijken veel studenten hun toevlucht te zoeken bij studentenverenigingen. Deze hebben dit jaar de helft meer aanmeldingen ontvangen dan vorig jaar, zo meldt de Landelijke Kamer van Verenigingen, waar 48 studentenvereringen zijn aangesloten. 

Studentencoach Jasper Vogel ziet dat een deel van de studenten de afgelopen tijd gedesillusioneerd is geraakt over hun studie. ‘Het voelde voor veel mensen als een halfbakken variant van hun opleiding.’ Veel van de stimulansen in het studentenleven zijn verdwenen, aldus Vogel. ‘Na het college nog even napraten, met elkaar balen van een veel te moeilijk tentamen, een docent die je met persoonlijke aandacht kan inspireren: dat is allemaal weggevallen.’ 

Wat niet meehelpt is dat veel colleges worden opgenomen, waardoor studenten zelf kunnen kiezen wanneer ze ze terugkijken. Vogel adviseert om het college met een groepje medestudenten op hetzelfde tijdstip te kijken en daarna door te nemen. ‘Dan heb je nog een beetje het idee dat je samen naar college gaat. Bovendien wordt het volgen van colleges zo minder vrijblijvend, wat het minder waarschijnlijk maakt dat je halverwege het vak afhaakt.’

Intrinsieke motivatie

Vogel raadt ontredderde studenten ook aan om expliciet te maken waarom je aanvankelijk voor je studie koos. ‘Schrijf dat voor jezelf gewoon eens op. Vaak raakt die intrinsieke motivatie verstopt onder de dagelijkse realiteit van het studeren.’ Ook Luuk Brouns pept zichzelf zo op. ‘Ik bedenk waarom ik bepaalde vakken wil doen, en blijf mezelf daar gedurende het blok aan herinneren. Dat werkt erg motiverend.’

En probeer ook leuke dingen in je agenda te houden, zegt Van Wyngaarden. ‘Met het wegvallen van het uitgaansleven valt voor veel studenten denk ik ook een deel van de beloning weg. Spreek met elkaar af en blijf leuke dingen organiseren. Als je alleen maar naar deadlines toewerkt en de hele tijd thuiszit, is het echt niet vol te houden.’

Op zoek naar een kamer
De aanwas van internationale studenten mag dan uitblijven, reguliere studenten gaan onverminderd op zichzelf wonen, met een enorme woningnood als resultaat. Zelfs nu het collegejaar voornamelijk digitaal is.

De universiteit is dood
De universiteit is van buitenaf en van binnenuit vergiftigd, schrijft gastcolumnist Yarin Eski. ‘De roep om meer toezicht, de score-geilheid, de tendens naar minder staf en minder inhoud, het zijn ontwikkelingen die voortkomen uit de leegte van het academische neoliberale kapitalisme en die leiden tot verdere onderwijs- en kennisuitholling.’ 

FACEBOOKGROEP DE WERKGIDS

Hoe kun je efficiënter werken? Hoe pak je het aan als je een nieuwe baan wil? Verdien je wel genoeg? En hoe sla je je door een functioneringsgesprek heen? In de Facebookgroep de Volkskrant Werkgids delen we artikelen over werk en carrière. Meld je aan en deel zelf ook vragen en tips.

Meer over