ONZE GIDS DEZE WEEKschrijver Tatiana de Rosnay

‘Ik schrijf geen lollige boeken, maar ik ben eigenlijk een heel grappig mens’

Beeld Daniel Cohen

De Franse schrijver Tatiana de Rosnay (58) laat in haar nieuwste boek Bloemen van de duisternis de Eiffeltoren verwoesten. In het dagelijks leven is het haar favoriete bouwwerk.

Het is geen vrolijke wereld die Tatiana de Rosnay schept in haar nieuwe roman Bloemen van de duisternis. Over vijftien jaar – het boek speelt zich af in 2035 – zijn er geen bijen meer, de bomen zijn van plastic, de temperatuur in Parijs loopt op tot 48 graden en aanslagen in heel Europa hebben monumenten als de Eiffeltoren en de Big Ben verwoest. Maar vraag je De Rosnay (58) of ze zo’n pessimist is, dan krijg je een krachtig ‘nee’ te horen. En marketingtechnisch gezien een slimme reactie: ‘Als je me zou kennen, zou je het niet vragen. Maar ik ben eigenlijk blij als mensen dat denken, het betekent dat ik kennelijk een heel realistische wereld heb weten te creëren. Het vóélt echt – ik beschouw het als een compliment. Natuurlijk baart de toekomst me wel zorgen. De klimaatverandering, nieuwe pandemieën – wie had vorig jaar kunnen voorspellen dat de beklemmende sfeer in mijn boek nu al werkelijkheid zou zijn? Maar het boek eindigt hoopvol. Ik ben geen pessimist, nee. Ik schrijf geen lollige boeken, maar ik ben eigenlijk een heel grappig mens.’

De Franse schrijver woont in Parijs, waar ze op het kantoor van haar uitgever vraagt of de airconditioning zachter mag – buiten is het vandaag goddank lang niet zo warm als in haar roman. Na het miljoenensucces van Haar naam was Sarah, haar bestseller uit 2007, is ze stug blijven doorschrijven; Bloemen van de duisternis is sindsdien alweer haar tiende boek. Het vertelt het verhaal van de oudere schrijver Clarissa, die in haar appartement voortdurend wordt bespied door camera’s. Of dénkt ze dat maar, en wordt ze langzaam paranoïde?

Beeld Daniel Cohen

Clarissa is haar eerste ‘seniorheldin’, zegt De Rosnay. Haar leeftijd wordt nergens genoemd in het boek, maar voor wie een beetje rekent: ze moet begin 70 zijn. ‘Dat vond ik boeiend, zo’n oudere hoofdpersoon met een heel verleden. En relevant, want we leven allemaal steeds langer, Clarissa’s vader in het boek is 99. Ik heb mijn eigen ouders ook nog. Als de halve wereld over vijftien jaar uit heel oude mensen bestaat, ben je met 70 nog jong. Nú al: kijk naar Patti Smith. Zij is 73 en volop actief op Instagram, ze geeft geweldige concerten en níks plastische chirurgie.’

Dat zou ze zelf ook nooit doen – ‘Het maakt vrouwen soms onherkenbaar, ik vind het zo zonde’ – net zoals ze haar lange haar al jaren niet meer verft. ‘Ik werd al grijs op mijn 30ste en zat vervolgens tien jaar lang elke drie weken bij de kapper. Tot mijn man zei: hou er toch mee op. Dan krijg je die afschuwelijke fase met uitgroei bovenop en vaaloranje punten. Maar toen het eenmaal helemaal wit was, dacht ik: dit bevalt me wel. Gelukkig heb ik veel haar. En als het lang is, vind ik het eigenlijk heel mooi.’

Als schrijver, zegt ze, heeft ze het geluk natuurlijk oud te kunnen worden. ‘Goddank ben ik geen model of actrice. Voor een schrijver is het alleen maar een voordeel uit steeds meer levenservaring te kunnen putten. Helden van me als Margaret Atwood (80) en Stephen King (80) zijn nu op hun best.’

Beeld Daniel Cohen

Ze vond het belangrijk, zegt De Rosnay, om van haar hoofdpersoon een ‘natuurlijke schoonheid’ te maken, ook al is ze niet meer jong. Clarissa kan in de verfilming van haar boek door Helen Mirren worden gespeeld – gráág, wat haar betreft, Mirren is een prachtige oudere actrice die niet is strakgetrokken. Het is niet zo heel gek dat De Rosnay op een verfilming hoopt: Haar naam was Sarah werd met Kristin Scott Thomas een dijk van een filmhit, dus waarom zou dat met weer een Engelse actrice in de hoofdrol ook voor dit boek niet lukken? De Rosnay zegt het lachend, wijzend op het magazine dat de fotograaf voor haar heeft meegenomen: ‘Dus als Helen Mirren het Volkskrant magazine leest: Helen, dit is een rol voor jou.’

Landschap: de kust van Frans Baskenland

Beeld Javier Larrea

‘Het kustlandschap bij Guéthary, ten zuiden van Biarritz aan de Franse westkust, speelt aan het eind van mijn boek een belangrijke rol als een plek die hoop biedt. Dat komt: ik heb er mooie herinneringen aan. Als ik er kom, is het alsof ik op een knop druk waardoor ik weer 15 ben. Ik groeide op in Parijs en in de zomervakantie huurden mijn ouders daar altijd een huisje. Een keer lag dat wat afgelegen en ging ik elke dag op een gehuurde Solex naar mijn vrienden op het strand. In mijn badpak! Hartstikke gevaarlijk, vind ik nu. Wel cool dat mijn ouders dat goed vonden.

‘De kust is daar prachtig. Ruig, leeg, de golven zijn er huizenhoog. Mijn vader surft – google hem maar eens, Joël de Rosnay, hij werd surfkampioen in mijn geboortejaar – en hij woont er nu deels, samen met mijn moeder. Hij is 83 en surft nog steeds. Hij is wetenschapper van beroep, geïnteresseerd in kunstmatige intelligentie. Ik heb met hem veel gepraat voor het boek, het is daarom aan hem opgedragen.

‘Door de stijging van de zeespiegel worden de stranden aan die kust steeds smaller. Het is een ramp dat dat landschap aan het verdwijnen is. In mijn boek laat ik mijn personages er daarom iets aan dóén.’

Drankje: limoncello

Beeld Getty Images

‘Het moet meer dan twintig jaar geleden zijn geweest, mijn zoon was 8, denk ik, en mijn dochter 6, dat ik voor het eerst limoncello proefde. We zaten met het gezin in Rome in een trattoria en na het eten kwam de ober een beetje kletsen, je kent dat, op z’n Italiaans: bambini, bellissima! Ik hou van Italië, het eten, de kunst, we zijn er vaak op vakantie geweest, ik zou het liefst morgen weer gaan. Maar goed, die ober dus, die bracht twee piepkleine glaasjes limoncello. En nog twee, en nog twee – ik had daarna een slechte nacht in onze kokendhete hotelkamer. Maar ik ben sindsdien wel dol op limoncello. In Italië dan – als je het thuis drinkt, smaakt het nooit hetzelfde.’

Schrijver: Daphne du Maurier

Beeld Bettmann Archive

Als De Rosnay haar favoriete schrijver noemt, Daphne du Maurier, is dat ook om een van haar favoriete plaatsjes te noemen: Fowey in Cornwall, aan de Zuid-Engelse kust. Daar woonde Du Maurier een groot deel van haar leven. De Rosnay is er vaak geweest voor haar geromantiseerde biografie over de schrijver, Manderley voor altijd.

‘Je moet je voorstellen: ga je naar Fowey, dan ga je terug in de tijd. De treinreis alleen al vanuit Londen: het landschap wordt groener, de zee wordt blauwer, de dorpen rustiger – de mensen groeten elkaar nog op straat. Du Maurier scheef haar beroemdste boek Rebecca in 1938, maar je zíét haar er gewoon nog lopen in haar regenjas.

‘Ik heb haar kinderen goed leren kennen door de research voor mijn boek. Ze waren eerst wantrouwig, want de vorige biografie over hun moeder was ze slecht bevallen, die richtte zich vooral op haar lesbische relaties. Ik heb gezegd: maak je geen zorgen, ik ben een fan van haar als schrijver. Toen ik op mijn 11de Rebecca las, wist ik: dat wil ik ook.’

Artiest: David Bowie

Beeld Getty Images

‘Ik ben half-Brits en woonde in mijn jeugd een tijdje in Engeland, dus ik ben opgegroeid met David Bowie. Hij is een van mijn helden. Zo creatief en eigenzinnig en uniek is verder niemand. We hebben net al die biopics gehad, over Freddie Mercury, over Elton John, maar wie zou David Bowie moeten spelen? Zo iemand vind je niet. Hij was mannelijk én vrouwelijk, bizar veelzijdig, hij liet zich niet in een hokje stoppen. Zulke mensen hebben we nodig in de kunsten. Als ik soms twijfel over keuzes, is zijn eigenheid een voorbeeld voor mij.

‘Toen ik op de radio hoorde dat hij dood was – 7 uur ’s ochtends, ik was net uit bed – barstte ik in tranen uit. Het was alsof ik een familielid had verloren. Meteen belden er vriendinnen, mijn dochter ook: ik heb het gehoord, gaat het wel goed met je? Hij was mijn jeugdidool, maar nee, ik ben nooit verliefd op hem geweest, daarvoor was hij te buitenissig. Ik was verliefd op Björn Borg.’

Film: Call Me By Your Name (2017)

‘Een prachtige film, Call Me By Your Name, heb je hem gezien? Ik werd erdoor omver geblazen en niet alleen omdat mijn zoon Louis van 31 homo is. Hij vertelde het mijn man en mij op zijn 16de. Ik had nooit iets gemerkt, hij had vlak daarvoor nog een vriendinnetje, maar we vonden het meteen helemaal prima, natuurlijk. Het is ook de boodschap van de film: liefde, ook tussen twee mannen, wat kan daar verkeerd aan zijn? Daarom praat ik veel over dit onderwerp in Frankrijk, want zelfs nu, in 2020, zijn hier jongeren die er niet voor uit durven komen omdat ze anders worden afgewezen.

‘De hoofdrolspeler, Timothée Chalamet, vond ik een revelatie. Net als destijds Leonardo DiCaprio: eens in de twintig jaar staat er een jonge acteur op die alle anderen overtreft. We zijn thuis allemaal fan van Timothée, mijn ouders, mijn kinderen, behalve mijn man misschien, haha, die moppert op ons gedweep. Ik heb hem nooit ontmoet, nee, was het maar waar. Hoewel, één keer, toen we met ons hele gezin in een Parijse hotellobby op een taxi zaten te wachten, liep hij zomaar langs ons. Zaten we daar, als tieners dom te grijnzen met opgestoken duimen.’

Kunstenaar: Nicolas de Staël

Sicily 1954 by Nicolas de StaelBeeld Alamy Stock Photo

‘Nicolas de Staël was een Russisch-Belgische kunstschilder die leefde van 1914 tot 1955. Hij is maar 41 geworden; hij gooide zichzelf uit het raam van zijn atelier, heel tragisch. Hij was een getormenteerd kunstenaar dus, met een ongelukkig liefdesleven, maar wát een schilderijen heeft die man gemaakt. Moedig werk vind ik het, omdat hij, net als David Bowie, deed wat niemand anders deed. Kijk hier, een stilleven met bloemen. Hij schilderde slechts vierkanten, maar tóch zijn het bloemen, het is zo knap en begeesterd gemaakt. Het gras is bij De Staël nooit groen, de lucht is nooit blauw en toch zijn zijn landschappen levensecht.

‘Hij is mijn vaders favoriete kunstenaar, die had het altijd over De Staël, en ook een van de mijne. Ik ben twee jaar geleden speciaal naar Aix-en-Provence gereisd voor een grote tentoonstelling van zijn werk. De mensen stonden in de rij. Zijn werk is enorm geliefd, het brengt miljoenen op, maar bijna niemand weet wat voor een dramatisch leven hij heeft geleid. Daarom wil ik beslist eens over hem schrijven.’

Opera: La traviata

Beeld Getty Images

‘Vijf jaar geleden vierden Nicolas en ik onze trouwdag in Venetië. Als verrassing had hij kaartjes geregeld voor La traviata in La Fenice, dat prachtige gerestaureerde theater in de stad. Ik kende de opera niet, ik was altijd meer een Mozart-fan, maar ik was vanaf de eerste aria in tranen. En dat bleef zo, de hele voorstelling lang. Nicolas vroeg: wat is er toch? En ik zei: ik het weet niet, maar ik ben zó geraakt. Daarna ben ik alles over Verdi gaan lezen. Het moet nogal een ijdele man zijn geweest, maar ook een gevoelige man die veel heeft meegemaakt. La traviata schreef hij nadat hij zijn vrouw en twee kinderen was verloren. Misschien is het daarom dat die opera een emotionele lading heeft die ik bij Mozart nooit heb gevoeld. Ik weet het niet, ik weet alleen dat ik Verdi een enorme ontdekking vond op mijn 53ste. Als Violetta weet dat ze doodgaat en ze zingt over de dromen die ze altijd had... Brullen. Twintig jaar eerder had me dat niet zo ontroerd.’

Serie: La casa de papel

‘Mijn man en ik zijn seriekijkers: Game of Thrones, Breaking Bad, The Crown, House of Cards, we hebben ze allemaal gezien. Maar La casa de papel lieten we steeds links liggen, de serie trok ons niet. Het leek me allemaal nogal bloederig en gewelddadig. Tot een vriend van ons zei: jullie als serieliefhebbers móéten daarnaar kijken, het zit psychologisch zó goed in elkaar. Hij heeft gelijk gekregen. Niet alleen omdat de serie in het Spaans is, wat een fijne afwisseling is na al dat Engels, maar vooral doordat hij zo spannend is. En door de personages, natuurlijk, el profesor voorop. Een totaal onopvallende man, maar wel het meesterbrein achter de bankoverval waar het verhaal om draait. Het is heel goed bedacht. Tijdens de lockdown keken we tot diep in de avond. Hier in Parijs was het streng: je mocht maar een uur per dag je huis uit en niet verder dan een kilometer weg. Dus ja, ideale omstandigheden om te bingewatchen, mijn man moest echt zeggen: nee, nu gaan we naar bed. Ik zat ook eindeloos op sociale media met andere fans over het verloop van La casa te speculeren. Fans herkennen elkaar door dat liedje: bella ciao, bella ciao… Ken je dat? Het is bijna een soort code.’

Bouwwerk: de Eiffeltoren

Beeld Getty images

‘Ik ga je iets laten zien wat ik eigenlijk nooit aan journalisten laat zien’, zegt De Rosnay terwijl ze haar telefoon pakt. Ze toont een hele serie foto’s van de Eiffeltoren, pal tegenover het appartement waar ze woont. ‘Dit is mijn uitzicht! Is het niet spectaculair? Ik heb mijn halve leven in de buurt van de Eiffeltoren gewoond, ook vanuit mijn ouderlijk huis kon je hem zien. Maar nooit zo dichtbij als nu. Hij staat op nog geen 300 meter afstand. Als ik het raam openzet, kan ik hóren wat er op de Eiffeltoren gebeurt. Dat ding is me zo dierbaar, ik maak er bijna elke dag een foto van. Kijk: bij ondergaande zon, bij een strakblauwe lucht, op 14 juli met vuurwerk erboven. Ik ga er ook graag óp. Vorig jaar nog hebben mijn man en ik in het restaurant van de Eiffeltoren gegeten. Toen hebben we met een verrekijker in onze eigen huiskamer zitten loeren, wie kan dat nou doen?

‘In mijn boek is hij verdwenen, vernietigd door een aanslag. Ik twijfelde tussen de Notre Dame en de Eiffeltoren – en toen vloog de Notre Dame in brand. Die was dus al verwoest, daardoor moest ik wel de Eiffeltoren kiezen. Eng, want ik ben bijgelovig – in een eerder boek van me stroomt de Seine over, en dat gebeurde niet lang daarna ook echt. Maar ik heb de Eiffeltoren toch laten instorten. Ik denk ook weer niet dat ik over bijzondere krachten beschik.’

CV Tatjana de Rosnay

28 september 1961 Geboren in Neuilly-sur-Seine, een voorstadje van Parijs, uit een Franse vader en een Britse moeder

1961-1980 Groeit deels op in Boston, waar haar vader lesgeeft aan een universiteit

1980 Verhuist naar Engeland, studeert af in Engelse literatuur aan de universiteit in Norwich

1984 Keert terug naar Parijs, werkt als persvoorlichter en journalist

1992 Publiceert haar eerste roman, L’Appartement; heeft sindsdien 12 romans in het Frans geschreven en 6 in het Engels

2007 Doorbraak met Haar naam was Sarah waarvan, vooral sinds de verfilming, zo’n 9 miljoen exemplaren zijn verkocht

2009 Verfilming van Haar naam was Sarah met Kristin Scott Thomas in de hoofdrol

2017 Schrijft Manderley voor altijd, een biografie van schrijver Daphne du Maurier

Juli 2020 Nieuwe roman Bloemen van de duisternis verschijnt in Nederland bij uitgeverij AmboAnthos

Tatiana de Rosnay is getrouwd, heeft een zoon en een dochter en woont in Parijs. 

Meer over