OMMETJESNaarden-Vesting

Een ommetje door Naarden, waar alles harmonieus is

Beeld Joost Stokhof

In Naarden-Vesting rekenen ze de jaren vóór Des Bouvrie, en ná Des Bouvrie. De komst van de interieurontwerper heeft nogal wat gevolgen gehad, weet oud-inwoner Mark Moorman. ‘In Naarden zijn ze niet van de disharmonie.’ Aflevering 2 van een groeiende reeks.

Ga voor de volledige wandelroute door Naarden-Vesting, compleet met audiotour, naar volkskrant.nl/ommetjes.

Naast de bushalte aan de Amsterdamsestraatweg in Naarden staat een kanon. Het wijst over het water richting Muiden, en daarachter Amsterdam. We lopen over het bruggetje het terrein van Het Arsenaal op, via een straatje dat onderdeel van de Kooltjesbuurt is. 

Het Arsenaal

Het Arsenaal is het hoofdkantoor van woninginrichter Jan des Bouvrie (geboren te Naarden), gevestigd in een arsenaal dat in 1688 werd gebouwd en tot 1987 militaire functies heeft gehad. Je kunt allerlei jaartallen in de geschiedenis van deze plek aanwijzen (bijvoorbeeld 1954, het jaar dat het gebouw volledig afbrandde), maar de komst van Des Bouvrie naar het arsenaal was een doorslaggevend jaar voor de vesting Naarden. De herinrichting van Het Arsenaal en de omringende gebouwen (waar in 1993 zich ook sterrenkok Paul Fagel vestigde – het Des Bouvrie-effect) veroorzaakten een golfbeweging die tot op de dag van vandaag duurt.

Opeens was Naarden-Vesting niet meer het stadje waar de tijd stilstond (en de auteur van dit ommetje opgroeide) en families al generaties in hun licht vervallen huisjes woonden: Naarden werd het nieuwe Laren. Met een vierkantemeterprijs die je ook binnen de Amsterdamse ring vindt, en een bijpassend wagenpark en dito bistrodichtheid. Loop bij het Arsenaal ook even achterom en beklim de vestingwal, voor het uitzicht over een deel van de Vestingwerken, de A1 in de verte en daarachter het Gooimeer.

De Oude Haven

Steek de fraaie bakstenen boogbrug over en loop langs het water van de Oude Haven, misschien wel de mooiste woonplek in het stadje – in juni stond nummer 4 te koop voor 1,1 miljoen euro. Verderop aan de Oude Haven kom je bij een rijtje woningen in een quasi-historische stijl. Let op de stoepjes en de buitenlantaarns, die iets van een filmdecor hebben. Maar toch, een fraai antwoord op de vraag hoe je met nieuwbouw moet omgaan in een historisch stadsgezicht.

Parallel aan de Oude Haven lopen we terug over de kasseien van de Kloosterstraat, met rechts in het voormalige klooster het Comeniusmausoleum, waar Jan Amos Comenius, grondlegger van de moderne educatie,  ligt begraven, de reden dat het in Naarden en omgeving wemelt van de Tsjechische toeristen, vernoemde scholen en standbeelden van de grote man. We slaan hier de Marktstraat in, de centrale as van de Vesting en de straat waar de gentrificatie het meest in het oog springt. Prominentste adressen: nummer 22 (het stadhuis uit 1601 – een van de populairdere trouwlocaties in de regio) en de schuin daar tegenover gelegen Grote Kerk, vooral bekend van de jaarlijkse Mattheus-uitvoering. En in het nieuwe Naarden ook de locatie van het tweejaarlijkse fotofestival.

Ooit de straat van de buurtwinkeltjes, is nu de locatie van modewinkeltjes, antiquairs en bistro’s met namen als Sans Doute, Passionata (lunchtip!), A-Fusion Tapas Bar & Sushi, en Amber Geena (‘Mad about horses & fashion’) – misschien niet helemaal de Gooise versie van de PC Hooft, maar wel te vergelijken met de Brink in het naburige Laren. Check hier ook de etalages van de makelaars over wat zo’n vestinghuisje doet. En loop een rondje om de kerk, langs het Nationaal Donor Monument (dat bestaat) en neem de tijd voor het gedicht van Willem Jan Otten: Na de Mattheuspassie. ‘Het wemelt hier van de neuriënde mensen. U leert ze kennen door ze te groeten, dwalend door het haakse stratenplan.’

Stadhuis en -kantoor

Achter het Stadhuis ligt een bouwput. Hier wordt het voormalig Stadskantoor afgebroken, dat er pas sinds 1984 stond. We willen niet overdrijven, maar de opening van het Stadskantoor, een lelijke nieuwbouwdoos in de schaduw van het middeleeuwse stadhuis werd door sommige mensen toegevoegd aan de bekende Naardense rampjaren: Spaans bloedbad (1572), Franse bezetting (1672). En nu wordt het al weer afgebroken, om plaats te maken voor een wooncomplex in historische stijl door een bureau dat zich Harmonische Architectuur noemt. Ze zijn hier niet van de disharmonie.

Via de Utrechtse Poort verlaten we de binnenstad en lopen we een half rondje om de vestingstad heen. Kies hier voor het pad bovenop de vestingwal, met uitzicht naar beide zijden. En hou de toren van de Grote Kerk in de gaten, steeds aan uw linkerhand als het middelpunt van het universum.

Verder deze week in de reeks Ommetjes:

Wandel met reisjournalist Sander Groen door een gratis openluchtmuseum in Amsterdam-West: Tuinstad Slotermeer. Deel 1 van een (lange) reeks.

Nummer 3: Nergens staan zoveel historisch interessante kerkorgels als in Groningen. Sommige zijn zelfs wereldberoemd. Echt waar.

Meer over