Zweetvoeten

De honderdste geboortedag van zowel E. du Perron (2 november) als H. Marsman (30 september) vielen dit najaar. 'Samen met het verschijnen van de Marsman-biografie van Jaap Goedegebuure een goede gelegenheid te laten zien wat voor mooie collecties de Koninklijke Bibliotheek bezit', zegt Reinder Storm, hoofd Collectievorming en overigens ook...

Arjan Peters

Boeken, foto's, drukproeven en brieven geven zicht op de vriendschap tussen de twee literatoren die, met Ter Braak en Vestdijk, gezichtsbepalend zijn voor de Nederlandse literatuur van het interbellum. De polemieken en de roman Het land van herkomst van Eddy du Perron, mederedacteur van het spraakmakende tijdschrift Forum, alsmede een groot aantal gedichten van Hennie ('Afgrijselijke naam', schreef Du Perron terecht) Marsman behoren tot de hoogtepunten van de jaren dertig.

Daartoe kunnen de romanproeven van Marsman niet worden gerekend. Nadat hij zich had laten uitschrijven als advocaat, moest hij zich als fulltime schrijver staande houden. Van zijn verzen werd hij niet vet. Een afrekening uit 1937 voor vijf boeken komt uit op een schamele 77 gulden en 15 cents. Na zijn dood werden van zijn Verzamelde gedichten tot dusver echter 65 duizend exemplaren verkocht.

Als prozaïst sloeg Marsman door in verwijfd geëmmer, hetgeen hem op forse kritiek kwam te staan van Du Perron. Een echte vriendschap moest die kunnen velen, meende hij. Vanaf 1931, toen zij elkaar bij Ter Braak hadden leren kennen, bemoeide Du Perron zich met het bijvijlen van Marsmans werk. Uit het feit dat de laatste de ontelbare correcties doorvoerde, mag men afleiden dat hij in Du Perron een superieure redacteur vond.

'Dien giftigen Indischman' was niet mals met zijn aanmerkingen. In de drukproef van de - uiteindelijk gesneuvelde - roman Vera laat Marsman haar verzuchten dat ze moe is, murw, gesloopt en zonder weerstand: 'Ik hoef het je niet uitvoerig te vertellen, niet?' In de kantlijn brult de pen van Du Perron: 'Neen, alsjeblieft niet, ik weet het al lang! Wie niet?' En als zij wordt 'omtrild door een fluïdum van ozonisch gehalte, dat uit háár vooral ontstond', rilt Du Perron: 'Waarom beleedig je je heldin toch zoo? Vertel dan meteen dat ze zweetvoeten had.'

Bovenal leveren de vitrines de bewijzen voor de indrukwekkende werkkracht van het tweetal, gegeven het feit dat beiden slechts 40 jaar zijn geworden. Brieven (Du Perron schreef er ruim vierduizend), boeken, artikelen: het moet een doorlopende productie zijn geweest. Gesteund door een officiële staatsopdracht, heeft de weduwe Marsman-Barendregt veel materiaal verzameld en het Marsman-archief in 1948 overgedragen aan de KB. De Du Perron-collectie bestaat hoofdzakelijk uit boeken, in 1954 gekocht van de uitgever Stols.

Officiële werken naast privé-uitgaven die vaak in kleine oplagen werden gedrukt. Van het jeugdwerk De behouden prullemand - Snotneus-vaerzen van Duco Perkens bezit de KB een van de twaalf exemplaren. Reinder Storm is niet teruggedeinsd voor een vitrine met erotisch werk van Du Perron. Dus met een van de vijftien exemplaren van Agath - Een sonnettenkrans, door W.C. Kloot van Neukema.

Zoals de schuilnaam doet vermoeden, ging Du Perron hier voluit. Storm toont het publiek slechts de titelpagina: 'Tot opwekking van de Bond van Slaphangers ter secrete Drukkerij 'Flep-met-Zuchten' te Geyloord.' Niet dat we preuts zijn, aldus Storm, 'maar we willen niet smakeloos zijn. Het is na 26 november gewoon in te zien. Uitlenen niet toegestaan.'

Meer over