REPORTAGEOorlogsfilm De slag om de Schelde

‘Zodra de bioscopen weer open kunnen, knallen we De slag om de Schelde er net zo hard weer in’

Mark van Eeuwen op de rode loper voorafgaand aan de première van het Nederlandse oorlogsepos De Slag om de Schelde.  Beeld ANP
Mark van Eeuwen op de rode loper voorafgaand aan de première van het Nederlandse oorlogsepos De Slag om de Schelde.Beeld ANP

Uitgerekend op de avond van de wereldpremière van De slag om de Schelde wordt de lockdown afgekondigd. De grote en veertien miljoen euro dure Nederlandse oorlogsfilm is weer uitgesteld.

Ze denken bevrijd te zijn van de moffen, de Zeeuwen in De slag om de Schelde. Het is dolle dinsdag in de beginscène van het Nederlandse oorlogsdrama, dat vanaf donderdag landelijk te zien zou zijn in de bioscoop. Maar dan hernemen de kortstondig afgedropen Duitse soldaten hun stellingen, onderdrukken ze andermaal de lokale bevolking en graven ze zich in voor die beslissende WOII-slag.

Maak zelf maar de vergelijking met het virus, dat ook even weg leek. Uitgerekend op de avond van de feestelijke wereldpremière te Zeeland gaat het land wederom in lockdown. En kan de eerder al van april naar december verschoven en met 14,5 miljoen euro aan budget opgetuigde Nederlandse speelfilm (de duurste sinds Paul Verhoevens Zwartboek) weer niet worden uitgebracht in de bioscopen.

‘We hadden ons dit niet zo voorgesteld’, reageert producent Alain de Levita vanuit het Vlissingse Cinecity theater, waar De slag om de Schelde maandag nog wel de hele dag en in zeven zalen te zien is, voor de financiers en genodigden. Een 25 ton zware Canadese Sherman-tank flankeert de rode loper. Helaas hebben de meeste hoogwaardigheidsbekleders, ook heel hoge, moeten afzeggen.

‘We kunnen er nu huilerig over doen’, zegt De Levita. ‘Maar de film is er, die bederft niet, ik ben blij dat ik geen restaurant heb. Al is het wel heel zuur voor de bioscopen.’ De producent rekent erop dat zijn film in 2021 alsnog een ‘heel groot’ publiek zal bereiken. ‘Zodra de bioscopen weer open kunnen, knallen we De slag om de Schelde er net zo hard weer in.’

De door Paula van der Oest geschreven en door Matthijs van Heijningen geregisseerde film volgt de oorlogsstrijd vanuit drie perspectieven: een Nederlandse SS’er, een Britse glider-piloot en een pas bij het verzet betrokken geraakte Zeeuwse doktersdochter. Alle drie zijn jong en worden geconfronteerd met de gevolgen van hun keuzen.

‘Dubbel gevoel’

Vorige maand sloegen de grote bioscoopketens, het Filmfonds en distributeur September Film de handen ineen: ondanks die beperking van maximaal dertig man per zaal, zou De slag om de Schelde voor de Kerst worden uitgebracht; dat was goed voor de hele Nederlandse filmbranche. Maar het liep anders. En zo heeft regisseur Van Heijningen een ‘dubbel gevoel’ op zijn premièredag.

Er kwamen al de nodige mensen met betraande ogen naar buiten na afloop van de eerste vertoningen. Dat verzacht de pijn van de uitgestelde release, iets. Zijn vader, gepensioneerd filmproducent Matthijs van Heijningen senior, ging zojuist een zaal in. ‘Hij had de montage versie wel al gezien. Volgens mij was hij tevreden.’

Een van de gelukkige bezoekers die al met vochtige ogen de zaal uitliep heet Jan Lievens (64). De plaatselijke ondernemer investeerde in de film en bewoog allerlei andere Zeeuwen dit ook te doen. ‘De Engelse titel van de film is The Forgotten Battle, dat zegt het al. Als je een willekeurig iemand vraagt wat waren de belangrijke slagen tijdens de Tweede Wereldoorlog, antwoorden ze negen van de tien keer: de slag bij Arnhem. Maar wat hier gebeurde was echt ongelofelijk. Er is twee maanden keihard gevochten.’

Lievens opa kwam om tijdens de gevechten om de Schelde; die werd als burger getroffen door een granaatscherf. ‘Het gevecht op de Sloedam wordt in de film zo goed in beeld gebracht. Regelrechte zelfmoord was het, voor die jonge Canadese soldaten die als kanonnenvoer naar voren werden geschoven op dat smalle dammetje, met die Duitsers aan de andere kant. Om dat zo te zien in de bioscoop. Ik had kippenvel.’

Meer over