‘Zelfs dans kan met orgel gecombineerd worden’

In de oude Parkkerk in Amsterdam is een concertpodium voor orgels geopend. ‘Er moet nieuwe muziek komen.’..

In deze kerk geen organist die verstopt achter een groot orgel het koor ondersteunt. Nota bene vanaf het spreekgestoelte bespeelt een van de organisten het grote orkestrale pijporgel. In totaal blazen drie orgels ironische, vrolijke klanken de levendig gekleurde koepel binnen.

Zaterdag wordt in de voormalige Parkkerk in Amsterdam het Orgelpark geopend, een nieuwe concerttempel voor organisten. Het oude kerkinstrument gaat hier ingezet worden als ‘vernieuwende impuls’ in de muziekwereld. ‘Dit is het eerste gebouw in de wereld waar de kerk in dienst staat van het orgel’, zegt Loek Dijkman, voorzitter van de stichting Orgelpark. Het orgelpodium zal ruimte bieden aan internationaal gerenommeerde organisten en orgeltalenten, maar ook aan dansavonden met orgelmuziek. Conservatoriumstudenten uit Berlijn, Lodz (Polen) en Moskou gaan hier les volgen.

Woensdagochtend repeteren de organisten in de kerk een compositie van Vincent van Warmerdam. Het stuk wordt opgevoerd bij de opening van het nieuwe orgelpodium. Twee acteurs gaan dan ‘in gesprek’ met de orgels.

Het orgel als begeleider van toneelspel, het lijkt een bijzondere combinatie. ‘Dat is juist het probleem van het orgel’, zegt organist Johan Luijmes, artistiek leider van het nieuwe orgeltheater aan het Vondelpark. ‘Bij de piano vraagt niemand zich af in welke combinatie je hem kunt gebruiken. Orgel met dans lijkt bijvoorbeeld wel bijzonder, maar hoeft het helemaal niet te zijn. De combinatie wordt alleen nooit gemaakt.’ ‘De orgelwereld is een pluriform wereldje met eigen koninkrijkjes. Veel organisten gebruiken de muziek puur voor de liturgie. Wij willen het orgel in een ander daglicht zetten’, zegt Loek Dijkman.

De locatie was volgens Dijkman ‘binnen een dag geregeld’ toen directeur Wim Eggerkamp van Stadsherstel Amsterdam Dijkman dit leegstaande gebouw uit 1918 aanbood in hartje Amsterdam. ‘Hier stond al een theater, maar dan rond het woord van God.’ Architect Bas van Hille maakte een interieurontwerp en de stichting bracht twee grote orgels in het gebouw, naast het reeds aanwezige Sauer-orgel.

Het resultaat is een levendige concertzaal met olijfgroene, zandgele en woestijnrode wanden, naar voorbeeld van de art-deco-gekleurde glas-in-loodramen. De ranke pijpen van het orkestrale Sauer-orgel (1922) boven het spreekgestoelte zijn bij de restauratie in de kleurstelling gezet van de wanden.

Een romantisch klinkend Weens salonorgel, gebouwd door Ferdinand Molzer in de jaren 1910, staat direct langs het publiek. Op het balkon is een groot Van Leeuwen-orgel geplaatst uit 1954, afkomstig uit de Adventkerk in Loosduinen.

Dijkman benadrukt dat het orgeltheater geen commerciële ‘kaartjesfabriek’ wordt. ‘Wij willen mensen een kans geven. Er moet nieuwe muziek komen. En als het mislukt, dan zijn we over tien jaar klaar. Als het lukt, dan ook.’

Meer over