Zelfcensuur in de VS uit angst voor Poetin

MOSKOU Censuur is afkeurenswaardig, maar zelfcensuur werkt soms vooral op de lachspieren. Neem de Amerikaanse uitgeverij Conde Nast. Die besloot – volgens een onthullende reportage van National Public Radio – een artikel van de bekende oorlogsverslaggever Scott Anderson over de mysterieuze bomaanslagen op woonflats in Rusland (deze week precies tien...

Dat hebben ze geweten. Boze bloggers hebben het artikel niet alleen op het internet gezet, maar ook vertaald en verspreid over bekende Russische blogs. En dinsdag haalde het verhaal ook de grote kranten, onder koppen als ‘In Rusland wordt niet over Poetin geschreven’ (Komsomolskaja Pravda) en ‘Verhaal geplant in Rusland’ (Kommersant).

Andersons artikel Putins Dark Rise to Power gaat over de serie van bomaanslagen op woonflats (twee in Moskou, twee elders) die tien jaar geleden Rusland opschrikte. Tsjetsjeense terroristen kregen de schuld, niet lang daarna begon de Tweede Tsjetsjeense oorlog en de ster van de jonge premier (later president) Poetin – die volgens veel Russen zo adequaat en hard reageerde – rees snel.

Andersons verhaal zegt niets nieuws: het zet opnieuw de theorie uiteen dat de veiligheidsdienst FSB verantwoordelijk zou zijn voor de aanslagen, als onderdeel van een ingenieus plan om Poetins macht te verstevigen en definitief met de Tsjetsjenen te kunnen afrekenen.

Vooral de ontdekking destijds van een vijfde geval – explosieven die in een flat in Rijazan werden ontdekt, maar later volgens de FSB pakjes suiker waren en onderdeel van een FSB-oefening – wakkerde destijds de publieke achterdocht over de officiële versie aan. Bijna de helft van de bevolking gaf destijds de schuld voor de aanslagen aan de FSB.

De afgelopen tien jaar kon er in Rusland weinig over de zaak worden geschreven. Twee politici die er onderzoek naar deden, werden vermoord. Oud-FSB’er Litvinenko, die er een boek over schreef, werd in Londen vergiftigd. Nog altijd denkt 9 procent van de Russen dat de FSB ‘zeker’ betrokken was bij de aanslagen en nog eens 14 procent acht dat ‘mogelijk’.

De Russische uitgever van GQ zegt dat het gebrek aan nieuws in het stuk reden voor hem was het artikel niet te publiceren. Alles stond ook al in een interview met Litvinenko in de GQ in 2005. Maar volgens NPR kwam het besluit van hogerhand – Conde Nast heeft flink wat commerciële belangen in Rusland, waar het een aantal glossy’s uitgeeft.

Meer over