Wouter Bos, de verliezer als winnaar

Nu Wouter Bos vertrekt als PvdA-partijleider, is deze column een beetje mosterd na de maaltijd. Maar het kan toch geen kwaad nog even terug te kijken naar de verslaglegging van de gemeenteraadsverkiezingen, temeer omdat er over drie maanden weer gestemd mag worden....

De krant van donderdag 4 maart, de dag na de verkiezingen heeft heel veel lezers in de pen doen klimmen. Allen vielen over de kop op de voorpagina: Balkenende en Kant grote verliezers.

Een lezer verwoordde in een paar alinea’s zo ongeveer alle kritiek van andere lezers. ‘Wat voor journalisten of koppenmakers werken er bij uw krant? Ik weet het, uw krant is pro PvdA en u bent dol op Wouter Bos. Hoe durft u met droge ogen te koppen dat Balkenende en Kant de grote verliezers zijn, terwijl héél Nederland via de uitzending op Nederland 1 er van getuige is geweest, dat Bos de allergrootste verliezer is. Vervolgens plaatst u een foto van een glunderende Wouter Bos, die Jeltje feliciteert (waarmee?) naast de echte winnaar (Wilders, t.m.) alsof Wouter Bos de verkiezingen gewonnen heeft. Ik zal het u maar vertellen: de PvdA is met een verlies van 659 raadszetels de allergrootste verliezer van de gemeenteraadsverkiezingen geworden, en lokaal op veel plaatsen gehalveerd. Ze moet het CDA en de VVD voor laten gaan. Er was een peiling wat betreft een virtuele zetelverdeling in de kamer, waaruit leek of de PvdA iets uit het dal klom. Deze peiling mogen professionele journalisten niet verwarren met de uitslag van gemeenteraadsverkiezingen. Of probeerden zij het nieuws ten gunste van Wouter Bos te manipuleren?’

Ik moet bekennen dat ik donderdagochtend ook dacht dat de avondploeg gek was geworden. Bos is een van de grootste verliezers in de geschiedenis van de PvdA, hoe kan de redactie hem dan als winnaar afschilderen?

Toch heeft de avondploeg een plausibele verklaring voor de keuze. Normalerwijze vergelijkt de krant verkiezingsuitslagen met dezelfde uitslag vier jaar eerder. Dus zouden de raadsverkiezingen van 2010 moeten worden vergeleken met 2006. De PvdA verliest dan inderdaad heel fors.

In dit geval was er meer aan de hand. Het kabinet was net gevallen. Dat gaf een extra dynamiek aan deze verkiezingen. Voor de val van het kabinet stond de PvdA er dramatisch slecht voor in de peilingen. Maar sinds de PvdA brak met CDA en ChristenUnie, zit de partij in de lift: eerst schoorvoetend, maar op dit moment wijzen de peilingen op een winst van 6 tot 7 zetels, vergeleken met de periode voor de val van het kabinet.

De avondploeg heeft die werkelijkheid als leidraad genomen. Vanuit die optiek klopt de openingskop, al zou ik zelf niet hebben gekozen voor Kant en Balkenende maar voor SP en CDA. Kant en Balkenende deden immers niet mee aan de raadsverkiezingen. Hun partijen, SP en CDA, boekten geen winst na de val van het kabinet, de PvdA wel.

Natuurlijk is er nog steeds veel af te dingen op de gemaakte keuze. Zo doet het CDA het bij gemeenteraadsverkiezingen altijd slechter dan bij Kamerverkiezingen, omdat veel CDA’ers hun stem geven aan lokale partijen, om vervolgens bij landelijke verkiezingen weer voor het CDA te gaan.

En waarom is niet gekozen voor de echte winnaars: de lokale partijen, GroenLinks en D66? D66 zag het zetelaantal ten opzichte van 2006 enorm groeien, maar bleef tegelijk wel fors achter ten opzichte van de laatste peilingen voor de val van het kabinet.

De chef van de nachtploeg ziet in de winst van D66 bewijs voor zijn stelling dat de kiezer bij deze gemeenteraadsverkiezingen een landelijke stem heeft uitgebracht. ‘Of geloof jij dat de winst van D66 is te danken aan wat die partij lokaal allemaal heeft laten zien?’

Ik heb ook na alle uitleg door de avondploeg nog steeds geen goed gevoel bij de kop, maar kan in redelijkheid geen goede argumenten bedenken tegen de gemaakte keuze. De val van het kabinet heeft natuurlijk een rol gespeeld.

Waar ik wel grote moeite mee heb, is de combinatie van de kop over Balkenende en Kant met daaronder de glunderende Wouter Bos op de foto. Onder lijsttrekker Van Nieuwenhoven heeft de PvdA in Den Haag heel fors verloren en moest vijf van de vijftien zetels inleveren. Het enige lichtpuntje voor de PvdA is dat ze groter is dan nieuwkomer PVV die in een klap acht zetels haalde.

Die ongelukkige combinatie van kop en foto voedt bij de lezer de gedachte dat de Volkskrant (nog steeds) een PvdA-krant is.

Daartegen is het op deze manier lastig vechten. Dan helpt het zelfs niet dat in de week voor de verkiezingen drie CDA’ers prominent in de krant stonden: Verhagen, Klink en Van Geel.

Meer over