Woordencoach maakt af en toe met opzet fouten

Het is een beetje alsof je voor je lol in een woordenboek leest’, zegt de Tilburgse hoogleraar Antal van den Bosch over een nieuw spel voor de Nintendo DS, de draagbare spelcomputer van het Japanse bedrijf....

Wie elke dag twintig minuten oefent, heeft aan het einde van de rit twintigduizend woorden de revue zien passeren. Dat is het dubbele van het actieve vocabulaire waarover de Nederlander gemiddeld beschikt. (Die kent ook een receptieve woordenschat, de begrippen die hij niet uit zichzelf in een brief zet, maar waarvan hij de betekenis wel weet. Dat aantal varieert van 45 duizend tot een kwart miljoen.)

Er is geen canon van woorden die je als Nederlander zou moeten kennen. Tien- of twintigduizend klinkt ook niet als heel erg veel in het besef dat de jongste editie van de ‘dikke’ Van Dale 268 duizend begrippen telt. Maar het beroemdste woordenboek van de lage landen scheert ook slechts aan de oppervlakte, aldus Van den Bosch. ‘Het Nederlands telt wel miljoenen woorden, als je namen, vaktaal en samenstellingen meetelt.’

Van den Bosch stelde, samen met een Vlaamse vakgenoot, de lijst van twintigduizend woorden op voor My Word Coach, dat uitgever Ubisoft eerder in de VS en Canada in het Engels uitbracht, gevolgd door een Spaanstalige en Franse editie.

Voor de Nederlandse versie lieten de taalwetenschappers computerprogramma’s los op een verzameling teksten met meer dan 600 miljoen woorden. Van den Bosch: ‘We hebben gekozen voor woorden die soms misschien wel heel zeldzaam lijken, maar toch algemeen genoeg zijn om in teksten voor te komen.’ Vermelding in de Van Dale is een absolute vereiste.

De computer gooide er ‘oninteressante’ woorden als voorzetsels en bijwoorden al uit. Handwerk kwam er aan te pas om merknamen en dialectwoorden eruit te vissen – én woorden over geweld en seks. Hoewel de helft van de bezitters van een DS 24 jaar of ouder is, is het taalgebruik gekuist om het spel ook ‘kindvriendelijk’ te houden. De computer produceerde ook fout gespelde en gefantaseerde woorden die voor sommige onderdelen nodig waren.

Met My Word Coach duikt Ubisoft in de markt voor edutainment (een van de negenduizend nieuwe begrippen in de jongste Van Dale) – vermaak met een educatief tintje. Nintendo zelf bracht al drie titels uit voor de Nintendo DS die beloven de hersenen lenig te houden. De bedenker van deze games, professor Ryata Kawashima, onthulde onlangs dat hij geen tijd heeft om games te spelen. Zijn wetenschappelijk onderzoek houdt zijn brein soepel. Kawashima heeft de opbrengsten van de wereldwijd 17 miljoen verkochte spellen aan zijn universiteit in Tokio geschonken.

Ubisoft heeft ook een breinbreker voor de Nintendo NS, Brain Challenge en Math Play, dat de rekenkundige vaardigheden van de spelers test. Van Sega is dit jaar Brain Assist verschenen.

Anders dan Kawashima heeft Antal van den Bosch wel zijn eigen game op de proef gesteld. Hij behaalde aanvankelijk slechts een gemiddelde score, maar zou inmiddels beschikken over de expressievaardigheid van een nieuwslezer. De Tilburgse hoogleraar: ‘Maar je kunt je afvragen of dat nou zo’n prestatie is.’

Zoeken naar begrip in My Word Coach. Beeld
Zoeken naar begrip in My Word Coach.
Meer over