Winnaar World Press Photo wist niet wat hij fotografeerde

Toen Warren Richardson zijn donderdag tot World Press Photo van 2015 uitgeroepen opname maakte, wist hij eigenlijk niet wát hij fotografeerde. Pas uren later, thuis in Boedapest, kon hij de schimmige beelden bekijken die hij met zijn digitale Canon had gemaakt.

Hope for a New Life Beeld Warren Richardson
Hope for a New LifeBeeld Warren Richardson

De in Hongarije wonende Australische fotograaf volgde urenlang de bewegingen van vluchtelingen bij de Hongaars-Servische grens. Het was een zomernacht, met alleen maanlicht. Het was vochtig en koud, en de grenspolitie zat de vluchtelingen op de hielen. Een sfeer van paniek. Omdat hij geen aandacht wilde trekken, fotografeerde hij met dat minimale licht uit de hemel. Hij keek niet door de zoeker, maar hield de camera tegen zijn lichaam, aldus enige stabiliteit bewerkstelligend. Toen hij aan weerszijden van het scheermesscherpe prikkeldraad voor zich beweging zag, drukte hij af.

Pas uren later, thuis in Boedapest, kon hij de schimmige beelden bekijken die hij met zijn digitale Canon had gemaakt. Zijn zoontje scharrelde rond in zijn werkkamer, toen zijn adem even stokte: uit de grauwe massa pixels kwam dat nerveuze gezicht tevoorschijn van een man, die niet een willekeurig pakketje, maar een baby in zijn handen heeft, die zich letterlijk op de grens bevindt van twee landen die gebukt gaan onder, en zich met toenemende repressie keren tegen de vluchtelingenstromen. Richardson zette de kleurenopname om in zwart-wit, vanwege de historiserende werking die daarvan uitgaat - een buiging naar zijn fotojournalistieke voorlopers, zoals Robert Capa, James Nachtwey en Don McCullin. En zwart-wit, omdat het helpt de emoties van de kijker te sturen: een appèl voor empathie.

Eigen schuld

Hope for a New Life, noemde Richardson de foto. De freelance fotograaf klopte met zijn foto aan bij twee fotoagentschappen, maar die wezen hem af. 'Het is vooral mijn eigen schuld dat hij vorig jaar nergens is gepubliceerd. Ik had geen zendapparatuur bij me om de foto naar de persbureaus te sturen, en toen toen ik me meldde was het nieuwsmoment voorbij', zei de donderdagochtend in Amsterdam ontwapenend nerveuze Richardson ten overstaan van een volle zaal persvertegenwoordigers. Nu gaat Hope For a New Life alsnog de wereld over, uit duizenden foto's van de vluchtelingenstroom gekozen als het beeld dat de crisis symboliseert.

Heeft de foto voldoende impact om wereldwijd de tongen los te maken en - al is het maar een dag - het vluchtelingendebat te domineren? Daar is twijfel bij mogelijk. Los daarvan genereert de publiciteit rond World Press Photo en de talrijke fotojournalistieke categorieën die er worden bekroond massale aandacht. In de sociale media, en voor de wereldwijde tentoonstelling van World Press Photo, waar jaarlijks 3,5 miljoen bezoekers op afkomen. Wat belangstellenden in eigen land ongetwijfeld zal opvallen is dat Nederlandse fotografen bij uitzondering dit jaar niet in de prijzen vallen. Geen schande, de competitie is met 83 duizend inzendingen enorm. Wel opmerkelijk.

World Press Photo's

De jury over Hope for a New Life: 'Toen we de foto zagen wisten we meteen dat het een belangrijke was. De kracht zit in de eenvoud van het beeld.'

Bekijk in deze fotospecial winnaars van de World Press Photo in verschillende categorieën.

Meer over