Boeken

‘Wij zijn de wolven’ is een elegante roman over geweld tegen vrouwen, met een scheut wrange humor ★★★★☆

Evie Wyld laat zien dat geweld tegen vrouwen van alle tijden is in haar elegante roman Wij zijn de wolven. Vooral de afwisseling van perspectieven verraadt haar grote literaire talent.

null Beeld De Bezige Bij
Beeld De Bezige Bij

Een seksistische tijdschriftadvertentie, een vrouw die op een haar na ontsnapt aan een mannelijke belager en een koffer waarin zich het ontbindende lijk bevindt van, inderdaad, een vrouw: de lezer van Evie Wylds roman Wij zijn de wolven beseft al na enkele bladzijden uit welke hoek de wind waait. Het boek is een gepassioneerde, meeslepende treurzang over vrouwen en het geweld dat hen treft. Geweld dat telkens opnieuw afkomstig is van mannen.

Wyld heeft haar roman een indrukwekkende, functionele structuur gegeven. Wij zijn de wolven vertelt de verhalen van drie vrouwen. Hun wederwaardigheden zijn op zo’n elegante manier door elkaar gevlochten dat ze bijna één relaas vormen, en thematisch gezien is dat precies wat ze zijn. Dat de verhalen zich afspelen in verschillende tijden, sluit direct op dat thema aan: geweld tegen vrouwen is van alle tijden.

De eerste verhaaldraad is gesitueerd in het heden en heeft Vivian als hoofdpersoon. Zij is vanuit Londen naar een Schots kustplaatsje nabij Edinburgh getrokken, waar ze toeziet op de verkoop van het landhuis van haar overleden stiefoma. Vivian is bijna 40, maar heeft haar leven nog niet op de rails. Ze is kapot van de dood van haar vader, heeft enige tijd in een inrichting gezeten en drinkt te veel.

Hoofdpersoon van de tweede verhaallijn is Ruth, de stiefoma in kwestie. Haar relaas speelt niet lang na de Tweede Wereldoorlog. Ze is gehuwd met een gevoelsarme, manipulatieve weduwnaar met twee kinderen. Een van hen, Michael, was Vivians vader. Ook Ruth gaat gebukt onder een groot verdriet: haar broer is in de oorlog gesneuveld. Drank en een psychiatrisch verleden spelen ook hier een rol.

Ten slotte is er een verhaallijn die terugvoert naar de 18de eeuw en handelt over het jonge meisje Sarah, dat van hekserij wordt beschuldigd. Ze wordt gered door een in ongenade gevallen priester. Zijn zoon Joseph, verliefd op Sarah, vertelt haar verhaal.

Een vierde vertelelement wordt gevormd door een reeks literaire vignetten, met opnieuw geweld tegen vrouwen als rode draad.

Terugkerende motieven versterken de onderlinge verbanden tussen de verhalen. Uiteenlopende verschijningsvormen van religie en hekserij spelen een hoofdrol, maar ook iets schijnbaar onschuldigs als kietelen blijkt in deze roman een dekmantel voor meer sinistere zaken: het loskrijgen van informatie, het uitoefenen van macht, een smoes om een doodsbange vrouw wellustig te betasten.

De Engelse titel van Wylds roman luidt Bass Rock en verwijst naar een vulkanische rotspartij voor de oostkust van Schotland. De rots is door de eeuwen heen getuige geweest van alle geweld waarvan deze roman impliciet en expliciet melding maakt. Het is een van de vele symbolen in het boek, net als het rottende lijk van een aangespoelde haai, de regelmatig opduikende geestverschijningen en de wolven- en vossenbeelden die de pagina’s bevolken.

Die symboliek maakt de roman soms wat topzwaar en het feit dat de meerderheid van de mannen in dit boek aartsschurken zijn – de ‘goeden’ zijn veelal dood – draagt daaraan bij. Gelukkig is Wyld erin geslaagd haar personages levendig en geloofwaardig neer te zetten. Vooral Vivian en Ruth, maar ook de dubieuze dominee Jon Brown, zijn met veel verbeeldingskracht geschapen.

Maar het is vooral de afwisseling van vertelperspectieven die Wylds grote literaire talent verraadt. Vivian – rauw, tegendraads, cynisch – spreekt tot ons in de eerste persoon. Het verhaal van de geremde, gemakkelijk te intimideren Ruth is verteld in de afstandelijker derde persoon, zij het wel vanuit haar perspectief. De gebeurtenissen rond de 18de-eeuwse Sarah komen, zoals gezegd, langs een omweg tot ons, via Joseph. De in- en uitzoomende perspectieven geven Wij zijn de wolven een aangename, ‘ademende’ dynamiek.

Soms schenkt Wyld daar een scheut humor bij, zo wrang dat grijnzen bijna pijn doet.

Evie Wyld: Wij zijn de wolven. Uit het Engels vertaald door Astrid Huisman en Roos van de Wardt. De Bezige Bij; 368 pagina’s; € 21,99.

Meer over