INTERVIEW

'Wij tasten in het duister over wat wel en niet mag'

De Limburgse omroep L1 moet een recordboete betalen wegens overtre dingen op het gebied van sponsoring en reclame. 'Onterecht en buiten proportioneel', zegt directeur Stevens.

null Beeld Raymond Rutting
Beeld Raymond Rutting

'Kijk, op dit kopje staat ons logo: L1', zegt directeur Rob Stevens (63) van de Limburgse omroep, terwijl hij naar het kopje koffie wijst dat zijn secretaresse net heeft geserveerd. 'Als een cameraman daarop een seconde inzoomt, dan mag dat. Maar als hij dat iets te lang doet, dan is het opeens sluikreclame.'

Hij maakt die vergelijking om aan te geven hoe moeilijk het voor een regionale publieke omroep is onderscheid te maken tussen wat wel en niet mag op het gebied van reclame en sponsoring. 'Het is een kwestie van interpretatie. Bovendien zijn de regels onduidelijk', beweert Stevens op het L1-hoofdkantoor dat langs een uitvalsweg niet ver van het Geusselt-stadion in Maastricht ligt.

Begin deze maand legde het Commissariaat voor de Media (CvdM) een recordboete van 275.500 euro op aan L1 voor liefst acht 'ernstige overtredingen op het gebied van sponsoring en reclame'. Het is voor zover bekend de hoogste boete die een omroep ooit heeft gekregen. Stevens vindt de boete 'onterecht en buitenproportioneel'. Hij gaat bezwaar aantekenen.

Aanvankelijk was de boete nog veel hoger. In eerste instantie had het CvdM bij de Limburgse omroep dertien ernstige overtredingen van de Mediawet geconstateerd die een boete rechtvaardigen. Maar na een hoorzitting en uitleg van L1 is dat aantal verlaagd tot acht; voor vijf andere overtredingen volstaat het CvdM met een waarschuwing.

Niettemin blijft het oordeel van het CvdM over L1 vernietigend. Uit onderzoek naar de programma's van L1 blijkt 'een hoge mate van commerciële inmenging', aldus het commissariaat. 'Met een dergelijke lijst van overtredingen kun je niet meer van een incident spreken', zei CvdM-voorzitter Madeleine de Cock Buning bij de bekendmaking van de recordboete. 'Het lijkt erop dat er bij L1 structureel iets mis is op het gebied van onafhankelijkheid en transparantie.'

Rob Stevens, directeur van Omroep L1. Beeld
Rob Stevens, directeur van Omroep L1.Beeld

Die laatste opmerking is Stevens behoorlijk in het verkeerde keelgat geschoten. Want zeker in Limburg zijn belangenverstrengeling en vriendjespolitiek een gevoelig thema, na meerdere schandalen in de afgelopen decennia. 'Er zit een insinuatie in die je in een bepaalde hoek zet. Heel vervelend en absoluut niet terecht', aldus Stevens. 'We hebben niet bewust wettelijke bepalingen overtreden. Maar die suggestie wordt helaas wel gewekt. Ik vind haar uitspraak ongepast en nogal voorbarig.'

Hoewel L1 bezwaar gaat aantekenen, moet de regionale tv- en radiozender de boete toch alvast overmaken, uiterlijk begin november. 'We kunnen het gelukkig betalen uit de reserves', zegt Stevens. 'Het gaat niet ten koste van de exploitatie. Anders waren de kijkers en luisteraars ook nog eens de dupe geworden. '

Bij L1 werken 85 vaste medewerkers en zo'n 40 freelancers. De omroep heeft een begroting van 15 miljoen euro, waarvan 11 miljoen euro rijkssubsidie. Het CvdM heeft de activiteiten van L1 onder de loep genomen na klachten van WijLimburg, een internetsite met ondernemersnieuws.

Eigenlijk steekt Stevens maar voor één verwijt de hand in eigen boezem: het meeliften van de zender op de kaartverkoop voor het concert van Big Benny in het Rotterdamse Ahoy. De productiekosten van de realitysoap kon L1 terugverdienen met de kaartverkoop, waarbij de eventuele meeropbrengst voor de zender was. 'Dat zouden we nu anders doen', zegt hij.

Maar echt boos kan hij zich maken over de boetes voor drie gezondheidsprogramma's. 'Wij zien die als educatieve programma's, waarvoor sponsoring is toegestaan. Er wordt uitleg gegeven over de werking van het brein, over reanimeren en de effecten van alcoholgebruik. Maar het commissariaat ziet ze als informatieve service, waarvoor sponsoring niet is toegestaan. Het is een woordenspel.'

Volgens Stevens heeft het CvdM eind 2012 aangekondigd met een brochure voor regionale omroepen te komen over wat wel en niet onder educatie kan worden geschaard. Die handleiding is nog steeds niet verschenen. 'Daardoor tasten we eigenlijk in het duister wat wel en niet mag', aldus de L1-directeur. Hij vindt het bovendien onterecht dat L1 drie keer voor hetzelfde vergrijp is beboet: 'Het is een stapeling van boetes.'

Ook met de zogenaamde sponsoring van het kunstprogramma Kunst op de Bonnefooi door het Bonnefantenmuseum is hij het totaal oneens. 'In één aflevering geeft artistiek directeur Stijn Huijts in enkele zinnen uitleg over een kunstwerk van David Hammons. Je mag je eigen producten en diensten niet aanprijzen, zegt het commissariaat. Maar hoe kun je anders een kunstprogramma over een museum maken als je niet mag laten zien wat daar hangt of staat?'

Buiten proportie

Hij noemt bovendien de boete van 36 duizend euro buiten alle proporties. 'Het is bijna honderd keer zoveel als de bijdrage van het Bonnefantenmuseum aan het programma. Die bedraagt 375 euro per aflevering.'

Het society-achtige programma Limbourgeois van Jo Cortenraedt, een soort Limburgse kruising tussen Gert-Jan Dröge en Jort Kelder, is weer een ander verhaal. 'Cortenraedt bezoekt de Tefaf of een fundraising party. Op die gelegenheden worden vaak producten gepresenteerd. Volgens het commissariaat mag je dan niet te lang inzoomen op product X of Y. Dat is een kwestie van interpretatie. Ik zou willen zeggen: commissariaat, help me even wat jij wel en niet een vermijdbare commerciële uiting vindt.'

Dezelfde onduidelijkheid geldt volgens Stevens voor de L1 Business Club. 'Dat is een relatienetwerk van zo'n honderd mkb-bedrijven in Limburg. Op de site presenteren ze zich en er worden netwerkbijeenkomsten in de provincie georganiseerd. Het is een relatiebeheer-instrument van het reclamebedrijf van de omroep. Wij vinden het niet terecht dat deze pagina's op de website op dezelfde manier worden beoordeeld als de redactionele webpagina's van L1, waarop maximaal 10 procent reclame mag staan.'

Over de boete voor A2 Actueel maakt hij eveneens bezwaar. Stevens: 'Het is een reclameblok waarvoor de aanneembedrijven gewoon hebben betaald. Het is geen traditionele reclame, maar het heeft de vorm van een mini-actualiteitenprogramma over de A2-tunnel. Wat is daar mis mee? Het is nooit onze intentie geweest om de Mediawet te overtreden.' Waarom zouden we reclame maken voor Strukton en Ballast Nedam? Het zijn niet eens Limburgse bedrijven.'

Dit kan bij het CvdM niet door de beugel

1 Big Benny op weg naar Ahoy
L1 verdient (boven een bepaalde limiet) mee aan de kaartverkoop van een concert van Big Benny in ruil voor het produceren en uitzenden van een zesdelige realitysoap over de Limburgse volkszanger. Boete 45 duizend euro.

2 Limbourgeois
In het tv-programma waarin Jo Cortenraedt rapporteert over het goede leven in Limburg is reclame gemaakt voor Gulpener Bier. Boete voor deze 'ernstige vorm van vermijdbare commerciële uitingen': 36 duizend euro.

3 L1 Business Club
Dat is een netwerkclub ofwel zakelijk platform op de website van L1. Limburgse bedrijven kunnen zich op de website profileren, waarbij 'geen duidelijk onderscheid tussen reclame-uitingen en redactionele content' wordt gemaakt. Boete 45 duizend euro.

4 Gezond Idee TV
Een vijfdelige programmaserie over gezond leven (met onder meer voorlichting over reanimatie en effecten van alcoholgebruik) geproduceerd door het Academisch Ziekenhuis Maastricht. Boete voor deze 'ongeoorloofde sponsoring': 36 duizend euro.

5 VieCurie Matinee
Informatief programma over wetenschap en gezondheid (onder meer 'Reis door het Brein'), opgenomen in het VieCurie Medisch Centrum in Venlo. Ongeoorloofde sponsoring door het Venlose ziekenhuis, boete 36 duizend euro.

6 Zelf&Co
Vijfdelige programmaserie waarin burgers worden geïnformeerd over de nieuwe organisatie van zorg en welzijn vanaf 2015. Ongeoorloofde sponsoring door meerdere Limburgse zorg- en welzijnsstichtingen, boete 36 duizend euro.

7 Kunst op de Bonnefooi
De directeur van het Bonnefantenmuseum in Maastricht geeft uitleg over twee kunstwerken. Ongeoorloofde sponsoring door het museum, boete 36 duizend euro.

8 A2 Actueel
Een wekelijkse update op L1-tv over de aanleg van de A2-tunnel in Maastricht. Reclame voor de aannemers Strukton en Ballast Nedam 'vermomd als actualiteitenprogramma'. Boete 5.500 euro.

Meer over