Taalgebruik!Woord van de week

Wie van de kathedraal van Sevilla houdt, houdt ook van Zeeuws-Vlaams

Dialect, jargon, straattaal of neologisme – elke week ontwaart de Volkskrant een opvallend woord. Op archeologische zoektocht in Zeeuws-Vlaanderen.

Sinds een week of twee zitten in Nederland mensen met blauwwitte gezichten en kromgebogen schouders te klikken en scrollen. Op loeiende laptops zijn tientallen tabbladen geopend, de tissues staan ernaast om het kwijl van de mond te vegen. Is het woord ‘vakantie’ eenmaal gevallen, dan is de beer los.

Het mag gerust jammer heten dat zo’n zoektocht vrijwel altijd eindigt bij een opgepoetst suikerpaleis in een broeierige stad of een woest landschap met glimmende bergtoppen. (‘Wauw, wat ontzettend fascinerend dat deze levenloze steen al duizend jaar op deze plek ligt.’ ‘Wat leuk, een beeld van een man die ik niet ken.’)

Nee, fijnproevers gaan naar Zeeuws-Vlaanderen. Want waarom reis je de wereld over voor bijzondere architectuur, gastronomie of geologie, maar nooit voor een bijzonder dialect? Linguïstische cultuur die bovendien nog springlevend is.

In het uiterste zuidwesten van Nederland worden dialecten gesproken die tezamen niet onderdoen voor de kathedraal van Sevilla. Als frontgebied in de Nederlandse onafhankelijkheidsstrijd in de 17de eeuw kwam het opeens onder invloed van het noorden te staan. Bij dat proces zijn meerdere taalplaten over elkaar geschoven. Uit dat tektonisch taalgeweld is een nieuw dialecteilandje ontstaan, zoals de katholieke heiligenbeelden en Moorse hoefijzerbogen in Andalusië.

Zo zegt een katholieke minderheid nog het Vlaamse keunink, maar de protestantse meerderheid koning. Je hoort er West-Vlaamse restanten als de g die klinkt als een h (hèrne voor gaarne) en boeëm voor boom, maar ook Zeeuwse invloeden (zeumer voor zomer). Het mooie is dat het taalreliëf haast per dorp verschilt, er is genoeg te ontdekken dus.

En denkt u nu: wie is deze Ollandse duts die zegt dat ik in m’n eigen streek ‘op vakantie’ moet? Stap in de auto, rijd naar het zuidoosten en stap uit als je heuvels ziet. Wilt u frèzn- of pruume-vlaai?

Lees hier alle afleveringen van alle rubrieken van de pagina Taalgebruik! uit de Volkskrant.