cabaret

Wie luidt 2021 geestiger uit: Peter Pannekoek of Najib Amhali? De oudejaarsconferences langs de meetlat

null Beeld Studio V
Beeld Studio V

Het slotstuk van wederom een Heel Raar Theaterjaar: geen cabaretiers die 2021 uitluiden in een goedgevulde theaterzaal, wél op televisie. Welke oudejaarsconferences kunt u dit jaar bekijken?

Gidi Heesakkers en Joris Henquet

Voor de oudejaarsconference zag het er lange tijd beter uit dan een jaar geleden. Toen moest Youp van ’t Hek teruggrijpen op de opname van een try-out op 12 december, met dertig man in de zaal. Guido Weijers stond zijn show, uitgezonden op RTL4, uiteindelijk voor vijftien medewerkers te spelen. Ja, dat waren nog eens barre theatertijden.

Ons plan was nu om in de aanloop naar 31 december vier voorstellingen over het jaar 2021 te bekijken: de oudejaarsconferences van debutanten Peter Pannekoek (NPO 1) en Najib Amhali (SBS6), en die van routiniers Guido Weijers (RTL4) en Dolf Jansen.

Het liep anders. Twee nieuwkomers, één afzegger (Weijers), één veteraan; dat was tot de persconferentie van zaterdag 18 december de opgemaakte oudejaarsconferencebalans. De lockdown kwam te vroeg om de voorstelling van Dolf Jansen te kunnen zien. Bleven over: de twee nieuwkomers. Zij moeten het in de laatste weken van het jaar verdrietig genoeg zonder podium en zonder publiek stellen, maar hun shows zijn 31 december wel gewoon te zien op tv.

Najib Amhali nam zijn voorstelling zaterdagmiddag op, het laatst mogelijke moment om in een zaal met publiek te spelen. Ook de oudejaarsconference van Peter Pannekoek gaat door. ‘Hij zal er 31 december zijn, en actueel’, aldus Pannekoek zelf. ‘Maar in welke vorm blijft nog even geheim.’

null Beeld Hans-Peter van Velthoven
Beeld Hans-Peter van Velthoven

Peter Pannekoek - Oudejaarsconference 2021

Vorm

Debutant Peter Pannekoek (35) schaart zich met zijn eerste oudejaarsconference duidelijk in de traditie van voorganger Youp van ’t Hek, alleen dan zonder liedjes. In een geweldig decor van de ruïnes van het Capitool – een verwijzing naar zowel het senatorenpaleis in het oude Rome als naar het bestormde Capitool in Washington D.C. – doorspekt Pannekoek een grappenspervuur met filosofische bespiegelingen. ‘We zijn allemaal een klein beetje verdwaald’, constateert Pannekoek, als vertrekpunt van zijn vertelling over de staat van het land.

Rode draad

Nederland is niet goed in het aanpakken van de grote problemen bij de funderingen. Politici en bestuurders durven niet te baggeren, want wie weet wat er dan voor vuiligheid naar boven komt. Pannekoek houdt een pleidooi voor het durven toegeven van je fouten, om verkeerd ingeslagen paden terug te lopen. Dat verdwalen is het thema waar hij na tal van omzwervingen bij terugkeert. Hoe proberen we de controle te houden, en hoe vinden degenen die echt zijn afgedreven de weg naar huis?

Lachfactor

Heel veel grappen, achter elkaar door, uit zo’n beetje alle categorieën: flauw, veel te flauw, makkelijk scoren, grof, slim, absurd. Het verrassendst is Pannekoek als hij de realiteit met een wat als-vraag doortrekt naar zijn rijke fantasiewereld, zoals hij ook geregeld doet in het tv-programma Dit was het nieuws. Zijn grappen gaan over wappies, de ‘Ik stel alleen maar vragen’-zeggers, de trendsettende bewoners van Urk, types die het coronabeleid vergelijken met de Jodenvervolging en dokter Lange Frans, maar uiteindelijk probeert hij ook hen te begrijpen.

Coronafactor

Uiteraard een hoop virusdeeltjes in deze conference. Pannekoek komt met leuke persoonlijke invalshoeken, zoals zijn ervaringen met daten bij daglicht, of de discussies over vaccinatie binnen zijn Ajax-appgroep. Naast corona heeft Pannekoek ook oog voor bijvoorbeeld de crisis op de woningmarkt, de evacuaties vanuit Afghanistan en de overstromingen in Limburg.

Prominent doelwit

Het is makkelijker om boos te worden op personen dan op een bedrijf als Schiphol of Tata Steel, merkt Pannekoek terecht op, nadat hij de kleine man die hij het slechtst trekt de volle laag heeft gegeven. Naast rapper Lil’ Kleine mag mondkapjesmiljonair Sywert van Lienden een snedige sneer incasseren, om nog maar een mikpunt van het jaar te noemen.

Goede raad

In het beste onderdeel van zijn show gebruikt Pannekoek het WK in Qatar als voorbeeld om mensen de maat te nemen die anderen de maat nemen, maar vergeten te kijken naar wat ze zélf (kunnen) doen. Verantwoordelijkheid nemen, dus.

Oordeel ★★★★☆ (vier sterren)

Echt een sterk debuut. Zo’n jaar opslokken en tegen het licht houden is helemaal aan Peter Pannekoek besteed. Hij houdt de traditie in ere, maar met zijn stand-up, aanstekelijke gretigheid en energie blaast hij een welkome frisse wind door het genre.

Te zien

Tv-registratie op 31/12, NPO 1, 22.25 uur.

null Beeld

Najib Amhali – Wie het weet mag het zeggen! (Oudejaars 2021)

Vorm

Nog een debutant op Oudejaarsavond: Najib Amhali (50) verzorgt de conference op SBS 6. Voor de gelegenheid draagt Amhali een nette smoking en hij vertelt dat hij dit jaar speciaal een abonnement op de krant heeft genomen, want normaal gesproken is hij niet zo geïnteresseerd in het nieuws. Hij wil zijn conference ‘niet te hoogdravend’ maken en dat gebeurt dan ook niet. Naast komische verhalen over 2021 zijn er muzikale intermezzo’s, zoals het slotlied Wie het weet mag het zeggen.

Rode draad

Die titel slaat op Amhali’s kijk op de politiek: volgens hem weet niemand precies wat er nu moet gebeuren in de coronacrisis. Amhali typeert 2021 als het Jaar van de Comeback (Louis van Gaal, ABBA, de Taliban), maar de ware rode draad vormen zijn nostalgische vergelijkingen tussen 2021 en vroeger. Amhali deelt zijn zorgen over het toenemende geweld in de samenleving: drillrappers lopen met messen op zak, terwij hij en zijn vrienden vroeger door de buurt liepen met papieren pijltjes, gemaakt van de Mikro Gids.

Lachfactor

Veel grappen, de een wat beter dan de ander. De snelle prater Amhali varieert veel in de vorm, dat maakt zijn show afwisselend. Hij behandelt de Nederlandse politici door een speciale versie van De Fabeltjeskrant voor te lezen. Hij doet de spreekbeurt na die zijn 9-jarige zoontje hield over de klimaatcrisis. Verder zijn er geluidseffecten en een human beatbox, waaronder een knap uitgevoerde vuurwerkshow, die een mooi theater-alternatief biedt voor al het vuurwerk dat verboden is.

Coronafactor

Amhali hekelt de onbegrijpelijke en steeds wijzigende coronaregels, en laat zien welke effecten die hadden op zijn gezinsleven. Hij vertelt over zijn keuze om zich te laten vaccineren, zijn gestuntel met het thuisonderwijs en over ouders die stiekem naar de voetbalwedstrijd van hun kinderen gingen kijken. Maar er is meer dan corona alleen: ook ruim aandacht voor de moord op Peter R. de Vries en de sportzomer met atleet Sifan Hassan.

Prominent doelwit

Amhali is niet zo van de neersabelgrap, hij is meer het vriendelijke podiumtype. Ook over de islam-kritische realityster Erica Meiland heeft hij een genuanceerd en verbindend woordje klaar. Wel kan hij weinig begrip opbrengen voor het demissionaire kabinet, dat opstapte maar toch ook bleef zitten.

Goede raad

We moeten de Turkse afkomst van Sinterklaas meer gaan benadrukken. Amhali draagt hier een aantal geestige argumenten voor aan.

Oordeel ★★★☆☆ (3 sterren)

Amhali geeft het zelf ook al aan: politiek en actualiteit bespreken zijn niet zijn sterkste kanten. Slim dus dat hij het dicht bij zichzelf houdt: door het wereldtoneel te beschouwen via zijn persoonlijk leven zet Amhali een amusante oudejaars neer.

Te zien

Tv-registratie op 31 december, SBS 6, 20.30 uur.

Afzegger

Ook op RTL 4 zou een oudejaarsconference te zien zijn, maar cabaretier Guido Weijers blies de boel af. In talkshow Op1 lichtte hij 6 december zijn besluit toe: ‘Vorig jaar heb ik het wel gedaan, omdat ik vooraf had besloten: we gaan het koste wat kost doen. En toen kwamen die maatregelen: eerst mochten er nog maar 150 man in het theater, op anderhalve meter. Toen nog maar 100, nog maar 30. Uiteindelijk stond ik voor 15 medewerkers en voorlezend van een autocue een show te doen. En dat is gewoon niet zo lekker. Dit jaar dacht ik: hoe wil ik in het leven staan? Geen concessies. Als het niet voor een volle zaal kan, dan doe ik het niet.’

Nog meer oudejaarsconferences

Voor de liefhebbers van het genre: er zijn nog meer oudejaarsconferences gemaakt dit jaar. Javier Guzmans show In vertwijfeling verblijven was al in het theater te zien en is daar nét op tijd opgenomen voor een tv-uitzending op 29 december om 20.30 uur op zender Comedy Central. De Haagse cabaretier Sjaak Bral zet zijn traditie voort, en maakte dit jaar alweer zijn 25ste oudejaarsconference, die op 31 december om 19.00 uur wordt uitgezonden door Omroep West.

Nog zo iemand die er elk jaar bij is, is Dolf Jansen: zijn 32ste oudejaars Het Jansen Vaccin is vanaf 30 december om 20.00 uur te zien op zijn YouTube-kanaal ‘dolfjansenzelf’. Ook komt Jansen in het voorjaar terug in het theater met Het Jansen vaccin, in een aangepaste versie.

Geen oudejaarsconference, wel gegarandeerd lachen: het satirische programma Promenade komt net als vorig jaar met een eindejaarstweeluik, op 29 en 30 december op NPO 3.

Meer over