Sharon Stone in Basic Instinct (1992).

Bespreking

Wie het door tegenslag getekende levensverhaal van Sharon Stone leest, vergeeft haar dat onsje divagedrag

Sharon Stone in Basic Instinct (1992).Beeld Alamy Stock Photo

In haar boek The Beauty of Living Twice kijkt de ster uit Basic Instinct en Casino terug op haar leven.

‘Ik opende mijn ogen, en hij hing over me heen, een paar centimeter van mijn gezicht. Een vreemdeling keek naar me met zo veel goedheid dat ik zeker wist dat ik ging sterven. Hij aaide mijn hoofd, mijn haar; God, wat was hij knap. Ik wenste dat hij iemand was die van me hield, in plaats van iemand die zei: er lekt bloed in uw hersenen.’

Het had ook zomaar het begin van een literaire thriller kunnen zijn, die eerste passage uit The Beauty of Living Twice. En dan had de verteller uit de autobiografie de hoofdrol kunnen spelen in de verfilming.

Sharon Stone was 43, toen ze in 2001 een beroerte kreeg. Zonder aanwijsbare oorzaak knapte er iets in haar hoofd. Het kostte de actrice, zo vermeldt de flaptekst, ‘niet enkel haar gezondheid, maar ook haar carrière, familie, fortuin en wereldwijde roem’.

Dat wisten we niet – of niet echt. Pas een aantal jaar geleden onthulde Stone in persoonlijke interviews hoe hard ze destijds was gevallen: 5 procent overlevingskans, had de arts gezegd. Nu blijkt het nog meer kantje boord te zijn geweest: 1 procent, schrijft Stone.

Tekst onthouden kostte voortaan grote moeite en haar revalidatie nam jaren in beslag, maar Stone bleef wel optreden in films en series. Voor de hersenbloeding worstelde de actrice al met haar plek in de wereld, schrijft ze. Haar carrière, die begin jaren negentig plots was opgebloeid, geraakte tegen het slot van datzelfde decennium alweer op een lager plan. ‘Wat was ik? Een actrice? Een geldinzameler voor goede doelen? Deed ik ertoe?’

Stone debuteerde met een minirolletje als de starlet die Woody Allen een kusje toeblaast vanuit een treinwagon, in de droomachtige openingsscène van Stardust Memories (1980). Zoen het raam alsof je mij zoent, adviseerde regisseur Allen.

De jaren tachtig bracht ze door in de tweede of derde Hollywoodgarnituur. Ze was te zien als knappe verslaggever in Police Academy 4 en als gillende blondine in het in Zimbabwe gefilmde King Solomon’s Mines – als beoogde feestmaaltijd van Afrikaanse inboorlingen die haar willen koken in zo’n Efteling-achtige reuzenpot. De legendarische Israëlische B-filmbons Menahem Golan had gevraagd om ‘die Stone-vrouw’, doelend op Romancing the Stone-actrice Kathleen Turner, waarop de producenten kwamen aanzetten met Sharon.

Sharon Stone en Arnold Schwarzenegger in Total Recall (1990). Beeld Alamy Stock Photo
Sharon Stone en Arnold Schwarzenegger in Total Recall (1990).Beeld Alamy Stock Photo

Het was Paul Verhoeven die de actrice eindelijk wél een oorbaar podium bood. Eerst als Arnold Schwarzeneggers venijnige echtgenote in de sciencefictionfilm Total Recall (1990), daarna als die alles (en bovenal: mannen) overtreffende femme fatale in Basic Instinct, de thriller uit 1992 die Stone in één klap wereldfaam bracht.

In 1995 piekte ze nogmaals, met haar optreden in Martin Scorseses Las Vegas-epos Casino. Stone glorieerde als de labiele en cokeverslaafde trofeevrouw die tracht te overleven in een wereld vol onachtzame, nare mannen. De scènes die ze deelde met tegenspeler Robert De Niro beschouwt ze als het hoogtepunt van haar carrière. ‘Met zijn ongelofelijke arbeidsethos heeft De Niro mij meer geleerd dan alle andere acteurs die ik in veertig jaar ooit aan het werk heb gezien.’

Eindelijk was er die Oscarnominatie, de erkenning van de collega’s die haar vanwege Basic Instinct nog ‘afschreven als seksster’. En tóch vielen de beste hoofdrollen nadien niet haar kant op. Mogelijk werkte Stones wat ‘harde’ imago tegen haar. Bovendien had ze geen al te gelukkige hand van kiezen, erkent de actrice in haar boek.

Casino (1995) Beeld
Casino (1995)

The Beauty of Living Twice wijdt wat lang uit over persoonlijke groei, de noodzaak van boeddhisme en de helende kracht van meditatie (dank aan leermeesters Richard Gere en ‘goede vriend’ de Dalai Lama), maar bevat ook enkele heerlijk snedig opgetekende filminkijkjes. Zoals die over tegenspeler en actieploert Steven Seagal bijvoorbeeld, die op de set van Above the Law (1988) al anderhalve meter afstand had geëeist: ‘Je staat in mijn chi.

Maar het voortdurend voor- en achteruit in de tijd springende boek wordt bovenal bijeengehouden door Stones medisch dossier. Dat ís ook wat. Als kind werd ze bijna onthoofd, toen ze te paard achter een waslijn bleef hangen. Later waren er de mislukte pogingen om kinderen te krijgen. Ze adopteerde er uiteindelijk drie, verloor het ouderlijk gezag over de oudste bij een echtscheiding, maar kan vanwege een vertrouwelijkheidsclausule niet op de details ingaan (‘Ik zal je dit zeggen: ik werd gestraft omdat ik als vrouw de regels veranderde’). En dan is er de episode van haar borsten, die na het verwijderen van een goedaardige tumor plots forser bleken; de chirurg had op eigen houtje besloten dat die extra cup beter paste bij haar heupomvang. Hoe zo’n medisch vergrijp níét tot een rechtszaak kan leiden, vermeldt de autobiografie niet.

Kleurrijk en soms schokkend zijn de beschrijvingen van haar jeugd. Stone wordt in 1958 geboren in een Iers probleemgezin in het plaatsje Meadville in Pennsylvania. Opa misbruikte de jonge Sharon en haar zusje, iets waar de actrice nog niet eerder over had gesproken. Vader sloeg met de riem, moeder toonde geen affectie, een broer handelde in cocaïne. En dat alles op het Amerikaanse platteland, waar mensen de avondmaaltijd nog zelf bijeenjoegen: ‘Het was helemaal Deer Hunter.’ Stone, die al vroeg uitblonk op school (met een IQ van 154), wist dankzij een modellencontract aan dat bestaan te ontsnappen.

Ratched (2020) Beeld
Ratched (2020)

Een andere rode draad in The Beauty of Living Twice is de positie van de vrouw, in en om de filmwereld. ‘Of je speelt mee, of je gaat van het veld, meisje’ – zo vat Stone het in de jaren tachtig en negentig geldende credo samen. De niet bij naam genoemde regisseur die haar zo graag vanaf zijn schoot regisseerde, de eveneens naamloze mannelijke producenten die erop aanstuurden dat zij naar bed ging met haar tegenspeler (‘dat was goed voor de film’). Ze hadden altijd meer macht dan zij.

Dat anderen háár als intimiderend ervoeren, hoont ze weg: ‘Stel je voor hoe dat was, als enige naakte vrouw op een set vol mannen. En dan ben ík degene die intimideert?’

Wie de moeite neemt, kan online vrij makkelijk uitvogelen welke geanonimiseerde filmmakers het betrof, zoals bij de Italiaanse regisseur (gokje: Pupi Avati) die er volgens Stone een misplaatst vrouwbeeld op nahield. En wie dat doet, stuit dan óók op een andere zijde van de anekdote. Zo raakte de Italiaanse cast van Un ragazzo d’oro niet uitgepraat over de nukken van de Amerikaanse ster, die rustig uit winkelen ging om een nieuwe garderobe aan te schaffen voor haar personage, en met de productiecreditcard in de hand de gang maakte langs de duurste designwinkels. Stone had ook dát rustig mogen optekenen in haar autobiografie; wie haar door tegenslag en seksestrijd getekende levensloop leest, vergeeft haar heus dat extra onsje divagedrag.

Sharon Stone en de goede doelen

Sharon Stone zet zich al decennialang in voor de bestrijding van aids. Zo was ze meermaals veilingmeester op de uiterst glamoureuze Amfar-sterrengala’s, waar de superrijken meebieden op gedoneerde bezittingen van de sterren, van de gitaar van Madonna tot de make-upkast van Sharon Stone zelf. Vele tientallen miljoenen werden opgehaald voor onderzoek. Prominent organisatielid was Harvey Weinstein, de gevallen filmbons over wie Stone in 2018 al zei dat ze hoopte dat hij de gevangenis in zou gaan voor zijn seksuele vergrijpen.

Hier en daar wringen de ietwat eenzijdige memoires van Stone wel. Als ze bijvoorbeeld de ‘kwaadaardige’ tv-reporter de schuld geeft van wat ze in 2008 toch echt zelf in diens microfoon zei, als host van het Amfar Aids-gala: dat de aardbeving in China misschien ‘karma’ betrof, omdat de Chinezen zo slecht omsprongen met de Tibetanen. Stone werd gekapitteld, verloor haar lucratieve contract met een parfumhuis dat ook zakendeed met China. Ze beschouwt haar China-ruzie nu in het licht van de wereldwijde beweging tegen seksueel overschrijdend gedrag: ‘Als ze me vragen over #MeToo, denk ik aan dit soort zaken. Zou een man ook zo zijn gebruikt?’

Dat tweede leven is een goed leven, besluit de actrice in het slothoofdstuk. Ze sluit vrede met haar opa, haar ouders en alle mannen op de wereld die vrouwen op enig moment klein hielden: ‘Ik ben niet boos, ik ben hier niet om jullie te straffen.’

Sharon Stone en John Malkovich in The New Pope (2020). Beeld
Sharon Stone en John Malkovich in The New Pope (2020).

De nu 63-jarige actrice is weer veel aan het werk, speelde onder meer een kinderboekenauteur in Steven Soderberghs HBO-serie Mosaic en een wraakzuchtige diva in de Netflix-serie Ratched. Ook was er een mini-optreden in The New Pope, de serie van Oscarwinnaar Paolo Sorrentino, als zichzelf: Sharon Stone die op audiëntie gaat bij de nieuwe paus (gespeeld door John Malkovich), die zijn priesters opdraagt de andere kant op te kijken als de actrice andermaal die fraaie benen kruist. Een ode aan Stone, en aan Basic Instinct.

Zelf sluit Stone haar memoires óók af met ode aan Sharon Stone. ‘Ik ben vaak ‘de laatste levende filmster’ genoemd’, maar haar speciale dank gaat toch uit naar het toverachtige licht van de projector door die gekartelde celluloid-filmstroken, ‘dát is wat mij een ster maakte, denk ik.’

Sharon Stone: The Beauty of Living Twice

Uitgeverij Alfred A. Knopf; 242 blz.; € 22,86.

Meer over