de week in boekenwilma de rek

Wie gaan er allemaal geld verdienen aan het verraad van Anne Frank?

null Beeld

Een uitgekiende pr-campagne begeleidde de lancering van het boek over de zoektocht naar de verrader van de bewoners van het Achterhuis.

Wilma de Rek

Wie heeft Anne Frank verraden, plus de zeven andere mensen die ruim twee jaar met haar aan de Amsterdamse Prinsengracht zaten ondergedoken tot ze in augustus 1944 alsnog werden opgepakt door de nazi’s om in een concentratiekamp te worden doodgemarteld? Maandag verscheen in 23 landen het boek van de Canadese schrijver Rosemary Sullivan, dat beweert het antwoord op de vraag te onthullen. De lancering ging vergezeld van een gelikte pr-campagne. Zondag trapte het CBS-programma 60 minutes af op de Amerikaanse televisie, maandag volgden de kranten. In Nederland veegden de Volkskrant, het Parool en NRC Handelsblad er hun voorpagina’s voor leeg, elk in de veronderstelling een keiharde primeur te brengen.

Maandag verscheen het boek van Rosemary Sullivan, dat beweert het antwoord te onthullen op de vraag wie de bewoners van het Achterhuis verraadde. Beeld Getty Images
Maandag verscheen het boek van Rosemary Sullivan, dat beweert het antwoord te onthullen op de vraag wie de bewoners van het Achterhuis verraadde.Beeld Getty Images

Om er zeker van te zijn dat het publiciteitsoffensief niet voortijdig zou worden verstoord, hadden de uitgevers – in Nederland Ambo Anthos – individuele journalisten een geheimhoudingsovereenkomst laten tekenen waarin ze verklaarden dat zij hoogstpersoonlijk zouden opdraaien voor alle schade die zou ontstaan als de boel voortijdig uitlekte. Hiermee sloot de uitgever de mogelijkheid voor die journalisten om vóór publicatie onafhankelijke en kritische deskundigen te kunnen raadplegen, hermetisch af.

Je zou verwachten dat een boek dat zo hoog van de toren blaast, met onweerlegbare feiten komt. Maar de afgelopen dagen rezen veel vragen. Inhoudelijke vragen (want hoewel het hele boek toewerkt naar de naam van een Amsterdamse notaris, is van doorslaggevend bewijs geen sprake), ethische vragen (als doorslaggevend bewijs ontbreekt, mag je iemand dan wel als dader aanwijzen?) en praktische vragen: wat is precies de status van het onderzoek dat tot het boek heeft geleid? In de berichtgeving kwamen termen langs als ‘coldcaseteam’, ‘forensische statistiek’ en ‘big data’ en werd gewag gemaakt van de medewerking van een echte Amerikaanse gepensioneerde FBI-bromsnor, waardoor het allemaal uiterst officieel klonk. Het boek is onderdeel van een mediageniek project dat is bedacht door filmmaker Thijs Bayens en filosoof Pieter van Twisk, die er begin 2017 de bv ‘Proditione Media’ voor oprichtten. Proditio betekent verraad of bedrog.

Waarmee we zijn aanbeland bij de vraag der vragen: wie gaan er allemaal geld verdienen aan het verraad van Anne Frank? Volgens het colofon van het boek ligt het copyright bij de auteur én bij Proditione Media en gaan die er dus met de poet vandoor, samen met de uitgevers natuurlijk. Maar er zijn meer partijen die in het project hebben geïnvesteerd, waaronder de gemeente Amsterdam. Krijgen die dan niks? Ik mail de uitgever van Ambo Anthos. ‘Wij hebben in 2018 een contract gesloten met de agent voor de Nederlandse rechten, waarna wereldrechten werden verkocht aan HarperCollins’, antwoordt ze. ‘Wij betalen alleen aan de agent, zoals gebruikelijk is. En verder zijn we niet op de hoogte hoe dat onderling geregeld is.’

Misschien kan iemand er eens een coldcaseteam op zetten.

Meer over