Beschouwing

Wat willen vrouwen toch als ze in Lang leve de liefde van hun date ‘tegengas’ verwachten?

null Beeld Astrid Anna van Rooij
Beeld Astrid Anna van Rooij

Wéér een vrouw die zegt dat ze tegengas nodig heeft. Maar wat bedoelt ze precies? Gidi Heesakkers buigt zich over een der bingokaartclichés van het populaire datingprogramma Lang leve de liefde op SBS6.

Een etmaal geleden zagen Astrid (24) en Marvin (29) elkaar voor het eerst, in de keuken van een van de appartementen waar de makers van het populaire datingprogramma Lang leve de liefde twee aan elkaar gekoppelde vrijgezellen onderbrengen. Tenminste een dag en een nacht moeten ze het hier met elkaar zien uit te houden. Bevalt het, dan kunnen ze hun date tot maximaal vier dagen verlengen. Daarna lonkt een weekendje weg bij de Blokker onder de hotelketens.

Daar ziet het bij Marvin en Astrid niet naar uit. Ze zijn allebei gek op dieren - hij is vrijwilliger bij de dierenambulance, zij werkt bij een kinderboerderij, maar daar houden de overeenkomsten wel op. Makkelijk praten was het de afgelopen 24 uur niet. Toch vonden ze het best gezellig met elkaar. Astrid moest op een zeker moment wel bekennen dat ze zijn naam was vergeten. Hij sliep vannacht boven op de bank, zij in de slaapkamer beneden. ‘De romantische klik’, concludeerden ze al, die is er niet. Of nog niet?

Marvin is optimistisch nu ze elkaar moeten vertellen wat het wordt: naar huis, of langer blijven? Hij wil wel kijken of het meer kan worden.

Zij: ‘Dus je wilt wel verlengen?’
Hij: ‘Ja.’
Zij: ‘Ik zal maar meteen met de deur in huis vallen. Ik ga niet verlengen.’
Hij: ‘Oké.’
Zij: ‘Ik vind je echt een heel lieve jongen. Maar ik ben toch wel op zoek naar iets met wat meer... tegen, eh... gas.’
Hij ‘Ja.’
Zij: ‘...om het maar even zo te zeggen. Ik denk gewoon dat ik uiteindelijk gewoon gigantisch over je heen ga walsen, en dat zou ik je ook niet aan willen doen.’
Hij: ‘Nee.’

Het is een klassieker die vaste kijkers al voelden aankomen: tegengas, alweer! Sinds januari 2020 heeft SBS6 meer dan driehonderd afleveringen uitgezonden van Lang leve de liefde, en langzaam maar zeker is de uitdrukking tegengas verworden tot een van de bingokaartclichés van het programma.

Voor wie het niet niet kent: Lang leve de liefde trekt dagelijks gemiddeld tussen de 400 en 500 duizend kijkers en is praktisch elke avond tussen 7 en half 8 dubbel trending topic op Twitter: #Langlevedeliefde en #lldl. De datekijkdoos leent zich dan ook bij uitstek voor amateur-antropologische tweetjes over allerhande menselijks dat niemand vreemd is, al gaat het er in Lang leve de liefde vaak genoeg eigenaardiger, tenenkrommender, handtastelijker, ongemakkelijker en botter aan toe dan je (met of zonder ruime date-ervaring) voor mogelijk houdt.

Geregeld is een ontmoeting ook ontroerend, trouwens, of precies zo gemiddeld en weinig gedenkwaardig als een afspraakje op dinsdagavond dat geen doorslaand succes is, maar ook weer niet verschrikkelijk. Maar áls een date tegenvalt, dan zit je ’m in Lang leve de liefde niet even uit.

Dat is toch een belangrijk verschil met First dates, die andere populaire datingshow op NPO 3, waar het allemaal tijdens een relatief vluchtig driegangendiner in een restaurant moet gebeuren. Lang leve de liefde is vanwege de langgerekte setting eerder een soort Big Brother of Boer zoekt vrouw; er valt simpelweg meer te observeren en te beluisteren als twee onbekenden hoe dan ook 24 uur met elkaar moeten volmaken, en ze niet aan intiemere, huiselijke momenten ontkomen. Op deze manier zijn sinds het begin van het programma 51 matches ontstaan, laat producent Talpa weten.

Ze koken voor elkaar, kunnen poolen, sporten, de hottub en sauna in, samen een schilderij maken of de karaokeset aanslingeren. In de Lang leve de liefde-cocon wordt nog eens veel te veel gedronken, of een mislukt ontbijt op bed geserveerd (croissantjes afbakken op de inductiekookplaat en eieren koken in de oven, je verzint het niet). Geregeld staan duo's die elkaar een paar uur kennen bij het fornuis te kibbelen als een veertig jaar getrouwd stel: ‘Vind je het gek dat de soep koud is als het allemaal zo lang duurt?’

Iets simpels als een boodschappenlijstje maken is in Lang leve de liefde al heerlijk veelzeggend. Hebben we vandaag te maken met het ‘kies jij maar iets’-menstype, of met iemand die koste wat kost zijn ultieme pasta carbonara wil maken, met saus uit een pot?

Er doet een keur aan types mee. Van student tot gescheiden bouwvakker tot een sjamaan met veren in het haar die samen wil ‘diepzielduiken’. Pas geleden hoopten zelfs twee vrijgezellen van in de negentig elkaar te vinden. Zij leren elkaar kennen, wij leren hen kennen. Of althans: wat er in de montage van ze overblijft.

Het is helemaal geen verkeerde date-activiteit, vanwege het hoge ‘wat zou u doen?’-gehalte: samen Lang leve de liefde kijken en commentaar leveren op hoe zij het ervan afbrengen, die anderen van alle leeftijden die ergens het lef vandaan halen om zich te laten filmen terwijl ze zich overleveren aan een verblijf met een ‘lieve onbekende’ - de eeuwige aanhef op de eeuwige kaartjes bij de welkomstgeschenken die ze elkaar overhandigen nadat ze het appartement zijn binnengekomen.

Zelf blinken deelnemers aan datingprogramma’s - niet alleen die van Lang leve de liefde - er grappig genoeg ook in uit, mogelijk aangemoedigd door de regie: de date analyseren terwijl de date nog gaande is. ‘Hoe vind jij het tot nu toe gaan?’ In elk appartement staat een pot met verlossende vragenkaartjes, voor een gesprek dat vastloopt of überhaupt nooit op gang is gekomen.

Een vrouw die zegt dat ze tegengas nodig heeft (negen van de tien keer is het een vrouw die de term hanteert) is slechts één van de terugkerende elementen om je over te verwonderen of te verbazen, meestal in één adem genoemd met twee andere woorden die het effect hebben van een weliswaar niet superharde, maar toch gemene stomp in de maag: de ander is ‘te lief’. Of niet mannelijk genoeg.

‘Wat is voor jou dan mannelijker? Is dat iemand met een baard?’, wilde Ron (60) nog weten voor zijn date Wendy (52) de deur uitging. Zij: ‘Nou ja, haar op de armen en haar op de borst vind ik heel mannelijk. Mannelijk vind ik ook een uitstraling… niet dominant, maar wel, ja, zelfverzekerd, denk ik.’ Hij: ‘Oké.’

Valt in Lang leve de liefde het woord tegengas, dan is er op Twitter bijna altijd wel iemand die er iets over kwijt wil. Eind maart bijvoorbeeld, toen Joyce (36) haar exitgesprek voerde met Ivo (40):

Zij: ‘Die gereserveerdheid van jou, die maakt jou zo netjes.’
Hij: ‘Ja, maar dat heb ik eigenlijk altijd al gehad.’
Zij: ‘Nou ja, als je zo bent dan is het ook zo, hè.’
Hij: ‘Ja. Maar het is niet iets wat bewust is, het is niet iets wat mij echt belemmert.’
Zij: ‘Waarom ik dat zo zeg, is omdat ik het gevoel heb dat ik een te sterke persoonlijkheid heb voor jou, en dat ik zó over jou heen wals. Ik heb iemand nodig die er juist een beetje tegengas in geeft. En daardoor heb ik ook dat ik er minder voor open sta om die chemie met elkaar te voelen. Ja, dat dus.’

null Beeld Astrid Anna van Rooij
Beeld Astrid Anna van Rooij

Een onverbiddelijke kijker gooide de remmen los: ‘Die Joyce is ook weer zo’n troela die ‘tegengas’ moet hebben, die even op ‘haar plaats’ gezet moet worden. Waarom hebben die vrouwen allemaal een gebrek aan zelfbeheersing en zelfreflectie? Los je shit zelf op! Daar is je partner niet voor! Ga in therapie.’ Diegene verbaasde zich eerder al over de kwestie tegengas: ‘Een relatie is toch geen strijd of een wedstrijd? Streef naar harmonie, dan komt er nog genoeg strijd.’

Een ander: ‘Je bent toch geen ongecontroleerde primaat ofzo, die constant beteugeld moet worden?’ Ook @Artie631 - zijn naam op Twitter - ziet het ‘de laatste tijd’ vaker in Lang leve de liefde, schrijft hij: ‘Vrouwen hebben het over stoer, tegengas, echte man. Een man die gek op hen is, daar zitten ze niet op te wachten... wat willen vrouwen eigenlijk?’

Alle vrouwen en hun verlangens op één hoop, dat is natuurlijk geen doen, maar deze man is niet de enige die benieuwd is waarnaar een vrouw die in de romantische context om tegengas vraagt nu precies op zoek is. De vraag stellen op Google is ’m twaalf jaar geleden al opgeworpen en beantwoord zien, op het startpagina.nl-forum. ‘Nogal stuitend’, noemde de vragensteller het woord tegengas destijds. ‘Zetelt niet echt in gelijkwaardigheid.’ Een greep uit de antwoorden:

‘Nou, gewoon iemand die niet als een schoothondje achter je aanloopt en alles leuk en goed vindt wat jij zegt, doet of vindt. Iemand die een eigen mening heeft en daar voor uit durft te komen en die durft te verdedigen.’

‘[Het gaat] vreselijk beklemmend [voelen] als je man alles maar goed vindt wat je doet, draagt en zegt. Zo kan je over een man heen lopen die een echte goedzak is, en alles gedaan krijgen. En daar ook misbruik van maken. En ga je als vrouw steeds verder je grenzen opzoeken en uiteindelijk ben je een dominante ka voor je man.’

‘Ik heb het idee dat vrouwen die zo iemand zoeken zichzelf eigenlijk niet kennen, en deze vraag vooral komt door hun diepe onzekerheid en gebrek aan eigen karakter. [...] Ik vind dit soort vrouwen vaak nogal lomp en vol van zichzelf, ze menen dat ze alles mogen zeggen, alles mogen doen... ‘want zo zijn ze nu eenmaal’. Dus wat zoeken ze? Iemand die de hele dag tegen ze zegt dat ze een ontzettend @#$wijf is en ze op hun plaats zet? ‘Zo schat, nu ga je te ver, ga eens even braaf in je mand.’ Als je dat als vrouw nodig hebt, ben je alles behalve sterk en moet je eens gaan werken aan je zelfvertrouwen en je zelfbeeld.’

Cultuursocioloog Samira van Bohemen, universitair docent aan de Erasmus Universiteit, heeft met plezier het eerste seizoen van Lang leve de liefde bekeken. ‘En inderdaad, mijn man en ik verbaasden ons ook over de hoeveelheid vrouwen die over tegengas begint.’

Van Bohemen is een van de oprichters van het interdisciplinaire Erasmus Love Lab, waarbinnen onderzoekers met achtergronden in Pedagogische Wetenschappen, Psychologie en Sociologie intieme relaties, liefde en seksualiteit bestuderen. Zelf zet ze op het moment een onderzoek op poten naar de manier waarop seksuele verlangens sociale grenzen en sociale ongelijkheid reproduceren.

Lang leve de liefde vindt ze een interessant programma, ‘omdat het de rituelen van het flirten laat zien, maar ook welke culturele en sociale denkbeelden daaraan ten grondslag liggen, bijvoorbeeld over man-vrouwverhoudingen.’

Verwachtingen op dat vlak zijn vaak onderwerp van gesprek, valt haar op, juist ook bij jonge deelnemers. ‘Ik maak eruit op dat de meeste vrouwen er geëmancipeerde gedachten over hebben. Ze vinden gelijkwaardigheid in een relatie belangrijk, en toch hebben ze vaak traditionele ideeën over de rol die een man moet vervullen. Je hoort vrouwen die het over tegengas hebben vaak iets zeggen over mannelijkheid, al blijft het meestal onduidelijk wat ze daar nu precies mee bedoelen.’

Die onduidelijkheid is de crux, denkt Van Bohemen. ‘Ooit bestond er geen discussie over de verhoudingen tussen man en vrouw, maar een hiërarchische rolverdeling met de man aan het hoofd is al lang niet meer het uitgangspunt. Ik denk dat de meeste van deze vrouwen geen superdominante man willen, maar ook niet de totale omkering. Wat dan wel precies, dat moet nu meer dan vroeger verkend en bevochten worden. Ik denk dat je tegengas ook in dat licht kunt bekijken: het is een vorm van aftasten.’

Waar het vrouwen die tegengas zeggen te willen vooral om gaat, vermoedt zij, is initiatief van de man. ‘Je ziet het vrouwen vaak denken als het boodschappenlijstje gemaakt moet worden: gaat-ie ergens mee komen, of niet? Soms zeggen ze ook letterlijk dat ze de eerste stap van hem verwachten, bijvoorbeeld als het gaat over de eerste zoen.’

Jan Geurtz, schrijver van de spirituele bestseller Verslaafd aan liefde, wil best een poging doen om tegengas te definiëren. ‘Een man die tegengas geeft is volgens mij een man die niet al te bang is om afgewezen te worden. Die zich heeft ontwikkeld op psychologisch vlak en misschien ook op het spirituele vlak, en die zijn grenzen durft aan te geven. Die de relatie met zichzelf - zoals dat volgens de laatste mode heet - belangrijker vindt dan het in stand houden van een relatie met de ander. Die al weet: ik red het in mijn eentje ook.’

Het gaat erom, zegt hij, dat je jezelf niet ‘als het ware corrumpeert’ om het contact met de ander maar te behouden. ‘Dat zie je net zo vaak gebeuren bij mannen als bij vrouwen, dat ze zichzelf helemaal de das om doen uit angst om een relatie kwijt te raken. Je staat er soms versteld van hoe veel mensen in een relatie blijven slikken, uit angst dat het nóg erger wordt als ze die relatie kwijt zouden raken.’

In de cursus Spirituele Relaties die Geurtz tegenwoordig online geeft, adviseert hij daarom vooral om snel het gesprek aan te gaan. ‘Zo gauw mogelijk, maar zeker zodra de kleren uitgaan moet je met elkaar praten over verwachtingen en verlangens. En dan vooral de thema's die je een beetje eng vindt om aan te snijden. Vaak raken die aan verlatingsangst en vrijheidsbehoeften. Als je die onderwerpen uit de weg gaat, schuif je een probleem voor je uit dat alsmaar groter wordt. Dat ligt op de loer, omdat mensen in de verliefdheidsfase alleen maar denken aan het veiligstellen van de ander. Ze willen niet moeilijk doen.’

De daters in Lang leve de liefde probéren het in ieder geval. Toch een unicum, in de aflevering van 23 december: nu was het eens een man (23) die een gebrek aan tegengas vreesde. Zijn match Natascha (20) appte intussen haar moeder - kijkers kunnen meegenieten van het telefoonverkeer met familie en vrienden, naar wie deelnemers onomwonden typen wat ze tegen hun date niet durven zeggen.

Natascha: ‘Hij vindt me te lief zegt-ie.’
Moeder Irene: ‘O echt, wat geweldig!’
Zij: ‘Te lief mam. Das niet goed. Hij denkt dat ik geen tegengas geef omdat hij personality heeft.’

Een paar dagen later waren de rollen weer ouderwets omgedraaid, toen Groninger Emiel (26) een zelfgeschreven gedicht voordroeg, een ultieme, vruchteloze poging om afhoudende Liset (35) overstag te laten gaan:

Toen ik liefde bij jou zocht kwam ik vooral mezelf tegen
Toen ik met mezelf vocht werd ik meteen verlegen
Dus ik kies jou en ik zal je altijd blijven verrassen
Dan ben ik er voor jou en waar nodig zal ik tegengassen
Het moeilijke is om jou te laten weten
Hoe fijn het is om met jou te mogen daten
Geef mij een kans
En ik zal je hart doen smelten
Ik ben wel niet Frans
Maar ik zet l’amour op stelten

Af en toe fungeert tegengas ook als vage bliksemafleider van de werkelijke reden om iemand af te wijzen, denkt Van Bohemen. ‘Zeggen dat iemand te lief is, of een variant daarop, is een diplomatieke manier om te zeggen dat je het gewoon niet ziet zitten met de ander.’

Combineren is mogelijk, leerde een van de pijnlijkste dates in de geschiedenis van het programma, een paar weken geleden: én met tegengas op de proppen komen, én iemand op niet mis te verstane wijze afwijzen.

‘Het is lang geleden dat ik het zo verprutst heb bij een vrouw’, zei Jakko (35) in de aflevering van 19 mei tijdens het avondeten tegen Shirley (29). Het lukte hem maar niet een geïnteresseerde vraag te stellen. Nadat ze het moeizame begin bespreekbaar maakten en voor de vorm proostten op een nieuwe start, ging het nog verder bergafwaarts. ‘Dit gesprek is zo stilgevallen’, constateerde Jakko. ‘Het is toch ongelooflijk. Het is gewoon in en in triest dit.’

Shirley had inderdaad iets anders verwacht van haar ideale man, die ze omschreef als ‘betrouwbaar, eerlijk en respectvol, een stoere kerel, ja, gewoon echt een man’.

Hij: ‘24 uur zitten erop. Wat vond jij ervan?’
Zij: ‘Gauw naar huis.’
Hij: ‘Het spijt me dat het niet is geworden wat jij misschien verwacht had.’
Zij: ‘Ik had helemaal niks verwacht...’
Hij: ‘Echt niet?’
Zij: ‘Maar dit had ik niet...’
Hij: ‘Ligt het honderd procent aan mij?’
Zij: ‘Ik blijf niet trekken aan een dood iemand.’
Hij: ‘Maar ik ben niet dood.’
Zij: ‘Ja, maar ja, dat lijkt wel zo. Ik moet iemand hebben die interactie geeft, die tegengas geeft. Ik vond het gewoon jammer dat er geen tegendingesen kwam. Voor mij zit er gewoon veel te weinig in.’

De voice-over richtte zich tot de existerende echte man die dit drama had zitten aanschouwen en terstond begreep wat hem te doen stond. ‘Geef jij haar graag een date vol tegengas en vragen? Meld je dan snel aan.’

Andere dingen die mensen vaak zeggen in Lang leve de liefde

‘Je bent een mooi mens’
‘Wat doen we met slapen?’
‘Hoe vind jij het tot nu toe gaan?’
‘Ben ik een beetje wat je verwacht had?’
‘Wat dacht je toen ik binnenkwam?’
‘Ik heb wel een muurtje dat afgebroken moet worden’
‘Ik voel de romantische klik niet’
‘Hoe ben jij met fysiek contact?’
‘Heb je het gevoel dat je er alles uitgehaald hebt?’
‘Ik zoek toch meer een echte man’
‘Je bent niet het type waarvan ik meteen denk: wauw’
Na een afwijzing: ‘Maar ik had dit met niemand anders willen doen’