Wat is wijsheid?

Met het vorig jaar overgenomen missionarissenblad Exchange, journal of missiological and ecumenical research en nog wat nieuwe tijdschriften over zoölogie en antieke filosofie gaat Koninklijke Brill de wereld veroveren....

Van onze verslaggever

René Bogaarts

AMSTERDAM

Uitgeverij E.J. Brill, die zijn naam gistermiddag officieel heeft gewijzigd in Koninklijke Brill, geniet al zo'n honderd jaar van de stilte op de Incourante Markt. Maar begin dit jaar besloten de hoekmansbedrijven AOT en Van der Moolen deze markt op te heffen. 'Als we zelf hadden mogen kiezen, zouden we de overstap nog niet gemaakt hebben', zegt Brill-directeur R. Kasteleijn. 'Nu was het: of eruit of naar de officiële markt.'

Kasteleijn heeft heel even overwogen om naar de Nieuwe Markt van de Amsterdam Exchanges (NMAX) te gaan, de 'opvolger' van de Incourante Markt, maar dat idee snel verworpen. 'Wij passen niet bij het imago van de NMAX. De bedrijven die daarvoor worden aangezocht, zijn technologisch, snelgroeiend, jong. Ons bedrijf is al meer dan driehonderd jaar oud, niet snelgroeiend, en ook niet technologisch.'

Uit de toelichting van Kasteleijn, tot 1993 directeur commerciële zaken van de effectenbeurs, blijkt dat de overstap ook verband houdt met de knallende ruzies die eind jaren tachtig Brill verscheurden. Toenmalig directeur W. Backhuys, gepromoveerd op het onderwerp 'Schelpen van de Azoren', moest het veld ruimen toen de uitgeverij in de verliezen raakte. Backhuys' poging om met behulp van enkele opstandige aandeelhouders terug te komen, mislukte.

'We moesten iets terugdoen voor de aandeelhouders', zegt Kasteleijn. 'Door de geringe verhandelbaarheid van het aandeel Brill, kunnen aandeelhouders er niet gemakkelijk in en uit stappen. We denken dat dat op de officiële markt beter zal gaan.' Brill heeft om die reden ook besloten het aandeel te splitsen in een verhouding een op acht.

Want Brill mag dan een excentriek uitgeverijtje zijn, dat vijf jaar geleden in het nieuws kwam omdat het als eerste de volledige tekst van de in 1947 gevonden Dode-Zeerollen mocht uitgeven - binnenkort ook op cd-rom -, de koers is sinds het aantreden van Kasteleijn behoorlijk opgedreven. Eind vorig jaar noteerde Brill 187,50 gulden, maar het aandeel doet nu zo'n 305 gulden.

'Beleggers gaan Brill vergelijken met uitgeverijen als Elsevier en VNU, die een koers-winstverhouding hebben van 20 à 25. Brill zit nog lang niet op dat niveau', aldus AOT-handelaar R. Klomp. Hij vindt de overstap naar de officiële markt 'een goede zaak'.

Ook W. Burgers, die als directeur van Kempen Capital Management het beleggingsfonds Orange Fund bestuurt, looft het besluit van Kasteleijn. 'Ik geloof niet dat Brill op de officiële markt zal misstaan. Het is een niche player die, mits goed geleid, een goed rendement oplevert.' Orange Fund heeft een belang van 15 procent in Brill.

Helemaal zeker is het nog niet of Koninklijke Brill kan worden toegelaten op de officiële markt. Een van de criteria is een eigen vermogen van tien miljoen gulden. Eind 1996 bedroeg dat bij Brill nog maar 9,8 miljoen gulden. 'Ik denk dat we die tien miljoen wel halen', zegt Kasteleijn optimistisch. Vorig jaar verdiende Brill ruim een miljoen gulden, een bedrag dat in zijn geheel aan de eigen middelen werd toegevoegd. De omzet was 15,7 miljoen.

'We willen naar de officiële markt om kapitaal aan te trekken waarmee we onze groei kunnen financieren', zegt Kasteleijn stoer. Maar de voornaamste klanten van Brill, specialist op het terrein van geschiedenis, religie en islam-oriëntalistiek, zijn de wetenschappelijke instituten en bibliotheken. 'Een stabiele markt', geeft hij toe. Met een solvabiliteit van 60 procent kan Brill de gewenste groei ook wel aan.

'Maar we willen ook zelfstandig voort kunnen blijven gaan', voegt hij eraan toe. De optie om te zoeken naar een grote partner is op het hoofdkantoor in Leiden nooit serieus overwogen. Want Brill heeft een missie. 'Tuta Sub Aegide Pallas', luidt de wapenspreuk van de uitgeverij. Onder het schild - van het in 1683 begonnen bedrijf - is Pallas Athene, de godin van de wijsheid, veilig.

Meer over