INTERVIEW

Wally Tax was niet goed in 'gewoon leven'

Vrijdag verschijnt de biografie van de in 2005 overleden zanger en componist Wally Tax. Twee geliefden blikken terug. Zonder bitterheid.

John Schoorl

Oh Miss Wonderful, you're so beautiful You're so fine, how I wish that you were mine (Uit: Miss Wonderful van Wally Tax, 1974).

Beeldend kunstenaar Mette Veeninga staat voor haar voormalige atelier in de Amsterdamse Blasiusstraat. Tien jaar geleden trof ze daar Wally Tax dood aan. Ze zegt dat één ding vooral opvallend was aan haar levenloze langharige vriend: voor het eerst in al die woelige jaren zag hij er vredig uit. Alsof hij na de verwoestende rondreis, scherend langs drugs- en drank-ravijnen, de perfecte roes had gevonden.

Hij lag in de keuken op zijn rug, schone voeten ontbloot, keurig geknipte teennagels. Zijn ogen waren dichtgedaan door kunstenaar René Olgers die Tax als eerste vond, in de namiddag van 10 april 2005. Een vuilnisbak had hij in zijn val meegetrokken, en de rotzooi was eruit gekieperd. Overal lagen pillen, zag Mette. Waarschijnlijk was de 57-jarige Amsterdamse muzikale legende op weg naar de kraan om de medicatie weg te spoelen.

Nu we het toch erover hebben, schiet Mette (66) nog iets te binnen, over Wally. Ze ging weleens met hem naar de Veluwe en daar midden in het bos werd die stadse rocker zo mak als een lammetje. Dan werd-ie met rust gelaten, zegt ze, en het leek wel alsof hij gelukkig was. Niemand wist daar dat hij Wally Tax was, je weet wel, die zanger van the Outsiders die altijd een sterk verhaal in zijn binnenzak had.

Thuis was het vechten tegen de bierkaai, met die heroïne en liters Beerenburg die hij naar binnen gooide, terwijl we moeten weten dat zij helemaal nooit wat gebruikte. Slapen deed-ie ook al amper, ondanks de slaappillen. Dan zat-ie 's nachts platen te draaien, of te pielen op zijn gitaar, of te lezen, of zwierf hij rond, op straat. Hoe vaak had hij niet tegen haar gezegd, of geschreven, dat het beter was als ze met hem zou stoppen. Wat had ze aan hem? Ze hoorde vrienden zeggen: 'Mette, hoe hou je het uit met die junkie?'

Beeldend kunstenaar Mette Veeninga. Beeld Io Cooman
Beeldend kunstenaar Mette Veeninga.Beeld Io Cooman

Heroïne

Mensen vergeten volgens haar dat het ook heel burgerlijk-truttig en gezellig met hem kon zijn, dat hij zachtaardig was, romantisch en wijs. Lekker samen thuis, met Fien de La Mar (de hond), Truusje (hond) en Thelonious Monk (de kater) op de bedbank, beetje tv kijken, of muziek luisteren. Ze wilde voor die jongen zorgen, want hij had zo zijn angsten en humeuren en dan moest het thuis goed zijn.

Goed, voor haar was het uiteindelijk niet te harden, hoeveel ze ook van Wally hield. Heroïne stond altijd nummer één en waren er legio leugens die andere leugens weer aan elkaar moesten lassen. Die jongens waarvan ze dacht dat die langskwamen voor gitaarles, waren gewoon dealers, al had ze dat in haar naïviteit nooit vermoed.

Mette Veeninga verzorgt het haar van Wally Tax. Foto uit 1975. Beeld Familiearchieven
Mette Veeninga verzorgt het haar van Wally Tax. Foto uit 1975.Beeld Familiearchieven

Vooral de laatste jaren van zijn leven waren verschrikkelijk, vond Mette. Daarom ging hij in haar atelier wonen. Ze probeerde afstand te houden en met een ander vriendje te verkeren. Bij Wally ging het maar door, was zijn leven een vicieuze cirkel, met dope als aanjager, en leek hij steeds zieliger en hulpbehoevender. Werd-ie weer in elkaar geslagen op straat, de atelierwoning leeg gejat, inclusief zijn Gibson-gitaar en de mastertapes van The Outsiders, de nederbeatband waarmee hij naam maakte.

Voor een scheppend kunstenaar die hunkerde naar grote romantische verhoudingen, had hij zijn destructieve aandrang slecht in bedwang om zijn geliefden te kunnen behouden.

Vrouwen, de liefde, de angst om alleen achter te blijven is een terugkerend element geweest in het muzikale auteurschap van Wally Tax, zegt Rutger Vahl, schrijver van de zojuist verschenen biografie Wally Tax - Leven en lijden van een outsider. Niet voor niks verhaalde zijn grootste hit Lying All the Time (met the Outsiders) over mislukking en bedrog en was zijn evergreen Miss Wonderful (als soloartiest) weer een ode aan de nieuwe liefde, die er onherroepelijk kwam, zoals eb na vloed.

Foto van Wally Tax uit familiearchieven. Beeld Familiearchieven
Foto van Wally Tax uit familiearchieven.Beeld Familiearchieven
Foto van Wally Tax uit familiearchieven. Beeld Familiearchieven
Foto van Wally Tax uit familiearchieven.Beeld Familiearchieven

Vrouwen

De geschiedenis 'over het leven en lijden van een outsider' is evenzeer een verhaal over de vrouwen in Wally's leven, die zich over hem wilden bekommeren, en dachten hem van de middelen af te kunnen helpen, tevergeefs, in alle gevallen. 'Ik ben nu eenmaal een melancholische freak, die een uitzinnige behoefte heeft aan onvoorwaardelijke liefde', schreef Tax in een door de biograaf gevonden brief.

Eerst was er Loesje, toen Dominiqe, daarna Liesbeth en Laurie en tenslotte Mette. Vooral Laurie - schrijfster en journaliste Laurie Langenbach - heette zijn grote liefde te zijn, al ondermijnde als vanzelf zijn gedrag de voortgang van hun vrijage. Met haar liep het tragisch af, ze overleed op 37-jarige leeftijd, nadat jarenlang de kanker niet adequaat was behandeld door een macrobiotische kettingroker - die later door de Inspectie van de Gezondheidszorg zou worden neergezet als een kwakzalver. Wally was, tothij in 1985 zijn nieuwe liefde Mette tegenkwam, ontroostbaar.

'Oh miss awful nice, you are paradise

Are you real? Don't you know the way I feel?'

(Uit: Miss Wonderful - Wally Tax)

De liedtekst van Miss Wonderful, met Tax' notities. Beeld Familiearchieven
De liedtekst van Miss Wonderful, met Tax' notities.Beeld Familiearchieven

Liesbeth Dronkers (59) zit in de lentezon op haar balkon, en de stem van Wally Tax kringelt om haar heen. Te horen is It Feels So Right - 1st Song For Liesbeth, een nummer voor haar dus. Die had ze al heel lang niet voorbij horen komen. Nou, dat laat haar niet koud, wil ze maar zeggen en ze doet d'r ogen even dicht, om weg te dromen naar begin jaren zeventig. Wally zingt over hoe hij gegrepen werd door haar, bij verrassing, hoe lovely ze is, hij een ridder en zij een jonkvrouw.

Maar dan gaat het mis, want als Liesbeth hoort dat de Wally van 1974 zingt dat hij respect heeft voor haar, schatert ze het uit. Respect? Daar heeft ze toen verdomd weinig van gemerkt.

Ze was nog maar 18 en een student, toen ze Tax ontmoette. Ze werd veroverd door de popster. Hij had zijn bands Tax Free en - vooral - the Outsiders achter zich gelaten, waarmee hij in het voorprogramma van the Rolling Stones, Little Richard en Pink Floyd had gestaan. Met horten en stoten was hij een solocarrière begonnen. Zij vond het spannend om met zo'n beroemde muzikant om te gaan, om te drinken en te blowen en naar concerten of op stap naar Londen te gaan.

Liesbeth Dronkers. Beeld Io Cooman
Liesbeth Dronkers.Beeld Io Cooman

(Gebruikers)duo's

Voor Liesbeth met d'r woeste krulletjes schreef hij Miss Wonderful. Hij wilde nu echt beroemd worden, met haar aan zijn zijde, geld verdienen, mooie kleren dragen, erkend worden als een belangrijk zanger en leven als een ware bohémien. En zij vond alles even imponerend, als onzeker Goois meisje. Ze kreeg van Wally muziek - en dopetechnisch onderricht. Toen ze eenmaal samen in haar studentenkamer woonden, waarschuwde huisgenoot (en de latere tv-presentator) Jan Lenferink haar al snel: 'Alles leuk en wel met die Wally, maar als-ie een spiegel met wit spul op tafel legt, moet je ervan afblijven.' Heroïne? Ze wist niet wat ze hoorde. Wat was dat nou weer? Zeker, hij had haar al speed laten proeven en coke zou volgen, maar het advies van Lenferink was voor haar bindend en achteraf gezien was dat haar redding.

Nu, veertig jaar verder, blikt ze met weinig weemoed maar zeker niet bitter terug op die tijd met Wally Tax. Eigenlijk snapt ze vooral niet waarom ze het zo lang met hem heeft uitgehouden. Het kleine beetje geld dat ze samen hadden ging op aan drugs. Toen Tax weer wilde optreden, had-ie niks om aan te trekken en maakte Liesbeths moeder van een oude Spaanse sjaal een overhemd - dat was nog wel charmant. Maar er leek geen rem te zitten op het leven met Wally. Mucha fiesta, in haar woorden, en de plek aan het Rokin waar ze samen gingen hokken, leek een narcotisch walhalla, waar vage types in en uit liepen en het zomaar kon gebeuren dat haar kledingkast werd geplunderd.

Een goed op elkaar ingespeeld gebruikersduo in dat verband waren Wally en Herman Brood, met wie Liesbeth overigens ook nog korte verkering (en een lange vriendschap) zou hebben. Als Herman op bezoek was geweest, met piano, drank en drugs als gemeenschappelijke interesses, bleef er in de kamer een enorme soepzooi achter. Nog een paar wapenfeiten: tweemaal redde ze hem van een overdosis, en probeerde ze op advies van de huisarts Wally te laten bewegen, zodat hij niet in een coma zou raken. Toen ze op een dag een spiegel met drugs aantrof, klaar om opgesnoven te worden, blies ze de boel schoon. Hij achtervolgde hij haar op het Rokin met een slagersmes, totdat de politie ingreep.

Uit behoudzucht trok ze, nog maar 52 kilo wegend, naar de Canarische Eilanden om wat rust te vinden, op de vlucht voor Wally en zijn wanorde. Ze kreeg een verhouding met een fotograaf. Om haar te heroveren schreef Wally lange romantische liefdesbrieven, stuurde hij schitterende bloemen - en daar ging ze weer. Het was niet zijn opgeruimde karakter dat haar terugkeer bespoedigde. Die somberte en melancholie had z'n Oekraïense moeder hem meegegeven. Zijn talloze opschepperige fantasieverhalen, zoals de zogenaamde ontmoeting en samenzang met Elvis in Graceland, maakten hem ook niet geloofwaardiger.

Haar romantische beeld om als vrouw de hele dag te worden toegezongen, om als muze te dienen voor opgewekte dan wel meeslepende songs, viel uiteindelijk in duigen. Er was geen redden meer aan. Helemaal klaar was ze met hem. Ze voelde zich na jaren Wally alles behalve een Miss Wonderful, al blijft het een mooi nummer, zegt ze.

Oh Miss Wonderful, you're so beautiful

Oh Miss Wonderful, you're so beautiful

Uit het archief van Mette Veeninga. Met Wally Tax op een teras op het Rembrandtplein. Beeld Archief Mette Veeninga
Uit het archief van Mette Veeninga. Met Wally Tax op een teras op het Rembrandtplein.Beeld Archief Mette Veeninga
Uit het archief van Mette Veeninga. Bij Mette thuis met Thelonious Monk, de kat. Beeld Archief Mette Veeninga
Uit het archief van Mette Veeninga. Bij Mette thuis met Thelonious Monk, de kat.Beeld Archief Mette Veeninga

Mette zit in haar huis waar ze een tijd met Wally samenwoonde, met uitzicht op de Amstel. Na zijn dood kon ze amper rustig door de buurt lopen. Er was altijd wel een kroegbaas of een buurman die nog een tientje van hem kreeg. Maar betalen deed ze niet, ben je mal. Hij was toch een magneet die mensen aantrok, in het café, en daar had de horeca en de clientèle ook van geprofiteerd. Iedereen stond om hem heen en luisterde naar zijn verhalen. Onderwijl kegelde hij de Beerenburgers naar binnen. Dan moest-ie weer vertellen over the Outsiders. Gek werd-ie van dat jarenzestiggelul, dat het toen allemaal beter zou zijn.

Wat ze vooral niet wil, is dat mensen alleen naar over hem praten, zo tien jaar na zijn dood. Want ze herinnert hem als een zeer getalenteerde, onzekere man, met een rijke geest. Ze voelde zielsverwantschap en dat laat ze postuum niet verknallen. Het was alleen jammer dat Wally niet zo goed is geweest in een gewoon leven.

Wally Tax in bed in het huis waar hij met Mette Veeninga samenwoonde. Beeld Io Cooman
Wally Tax in bed in het huis waar hij met Mette Veeninga samenwoonde.Beeld Io Cooman

The Outsider

Wally Tax - Leven en lijden van een outsider, heet het boek van Rutger Vahl dat op 10 april bij uitgeverij Nijgh & Van Ditmar verschijnt, tien jaar na zijn dood. Hij was van 1966 tot 1969 voorganger van de legendarische beatband the Outsiders. Daarna begon hij een solocarrière en schreef hij hits voor Champagne en Lee Towers. The Outsiders, met twee leden van het eerste uur, is heropgericht. Twee nieuwe muzikanten hebben ook de achternaam Tax (geen familie).

Meer over