Wakkerlandsjan Kuitenbrouwer

Wakkerlands vindt ‘prikspijt’ een geweldig Woord van het Jaar

null Beeld

Meepraten voor beginners: Jan Kuitenbrouwer schrijft het woordenboek van de verbale burgeroorlog die we het ‘openbaar debat’ noemen. Deze week, onder de P: ‘prikspijt’ en ‘polarisatie’.

Jan Kuitenbrouwer

Aan de kerstdis in huize Wakkerlands werd teruggeblikt op het jaar, waarbij natuurlijk ook het Woord van het Jaar ter sprake kwam. Eerlijk gezegd, Wakkerlands moet altijd een beetje gapen bij dat Woord van het Jaar. Er was een tijd dat er drie Woorden van het Jaar waren, verkozen door Van Dale, Onze Taal en het Nederlands Instituut voor Lexicografie. Dan koos de ene ‘tuigdorp’, volgens de andere was het ‘weigerambtenaar’ en de derde zei nee, het is ‘wildbreien’. Waarin een klein land nóg kleiner kan zijn. Inmiddels zijn er twee Woorden van het Jaar, van Van Dale en van Onze Taal. Die Nederlandse splijtzucht, doe dat toch gewoon gezamenlijk, denkt Wakkerlands. In 2008, het jaar van de kredietcrisis, organiseerde Geen Stijl een online trolactie en werd het volstrekt obscure woord ‘swaffelen’ gekozen. De organisator, welke van de drie het ook was, haalde z’n schouders op. Geintje!

Dat gebeurde dit jaar ook weer, met als gevolg dat —> prikspijt het Van Dalewoord van 2021 werd (Onze Taal-leden kozen voor ‘wappie’). Er zat in huize Wakkerlands ook een Engelssprekende aan de kerstdis. ‘Prickspite?’ zei die, ‘What’s that, some sort of penis envy?’ Prick is penis, spite is wrok, penis envy is penisnijd – dus daar had onze anglofone gast wel een punt.

Wij legden hem uit wat er aan de hand was. Dat een dergelijk begrip op die manier kon worden uitgeroepen tot Woord van het Jaar verwonderde hem nogal. Wisten wij zeker dat we nog wel in de EU zaten?

En toch, Wakkerlands vindt ‘prikspijt’ een geweldig Woord van het Jaar. Hoe moet je het afgelopen jaar typeren? Als het jaar van de tegengerichtheid, denkt Wakkerlands, ook wel —> polarisatie. Als je onder een vel papier, bestrooid met ijzervijlsel, een magneet houdt, vormt zich rond elke pool een opeenhoping, direct daaromheen is het leeg, en daaromheen ligt de rest van het vijlsel, willekeurig verdeeld. Dat is het debat in Nederland: de meeste mensen houden zich afzijdig, maar de deelnemers klitten steeds sterker bij elkaar, verdeeld over twee polen. Links tegenover rechts, woke tegenover wakker. Zo’n land moet een Woord van het Jaar met twee tegengestelde betekenissen hebben. En dat is gelukt! Prikspijt!

Net als ‘swaffelen’ won het de verkiezing dankzij een online trolactie, deze keer vanuit de —> antivaxbeweging. Die kent ook supporters die eerst hun prik haalden en toen anti-vaccinatie werden. Goed beschermd tegen covid voeren zij nu actie tegen covidbescherming en claimen ‘prikspijt’. Een vaccinatiegraad kan alleen omhoog, devaccinatie bestaat niet, maar je kunt wel proberen hem omlaag te praten, met een woord als ‘prikspijt’. Mensen die hun antistoffen zouden terugstorten als het kon.

Maar voor —> provaxers betekent ‘prikspijt’ iets heel anders.

‘Als je op de ic ligt omdat je géén prik hebt genomen. Dán heb je pas prikspijt’, twitterde prikminister De Jonge.

De hoofdredacteur van de Dikke Van Dale viel hem direct bij. Als ‘prikspijt’ een toekomst heeft in de volksmond, dan vooral in díe betekenis, denkt hij, als de spijt dat je níet gevaccineerd bent, bijvoorbeeld wanneer je toch ziek wordt: ‘Dit woord maakt de polarisatie in de samenleving duidelijk.’

Zo is het. Prikspijt: een bipolair woord voor een bipolair jaar in een bipolair land. Wakkerlands wenst ons een unipolair 2022.

Meer over