Taalgebruik!Lezerspost

Waarom we ‘keuzen’ en niet ‘keuzes’ schrijven

Volkskrantlezers vinden veel. En misschien wel het meest vinden ze iets van ons taalgebruik. Terecht?

Emma Meelker

De e-mail van lezer Floor Elderman had het intrigerende zinnetje ‘kiezen voor keuzes’ in de onderwerpregel staan. Het blijkt dat ze graag wil dat we ophouden met het gebruik van de meervoudsvorm ‘keuzen’. Dat doet haar namelijk ‘pijn’ bij het lezen. ‘Waarom dit woord, als ‘keuzes’ zo’n prima en gebruikelijker meervoud is?’

Het komt erop neer dat de krant iets moet kiezen om zo uniform te spellen. ‘Bij meervoudsvormen van zelfstandige naamwoorden die zowel met -n als met -s worden geschreven’, staat in ons Stijlboek, ‘heeft meestal de meervoudsvorm eindigend op -n de voorkeur.’ Zo schrijft de krant fasen, gemeenten, methoden, perioden, ziekten. En houdt de keuriger eindredacteur zich aan keuzen, niet keuzes. Zoals in de rubriek ‘De keuzen van’, waarin bekende Nederlanders pikante dilemma’s worden voorgelegd als ‘Triviant of escaperoom?’.

De keuze voor de vorm eindigend op -n zal misschien iets te maken hebben met het idee dat de -s vorm iets meer spreektaal is. We schrijven ook liever ‘niets’ in plaats van ‘niks’ en ‘elk’ in plaats van ‘ieder’. Siemon Reker, oud-hoogleraar Groninger taal en cultuur, schrijft dat taalkundige Coenraad van Haeringen na de Tweede Wereldoorlog opviel dat de -s vorm in populariteit toenam, toen nog omschreven als ‘volkstaal’. Reker sloeg er de Handelingen van de vergaderingen in de plenaire zaal van de Tweede Kamer op na. In 2018, schrijft hij, komt keuzen zeer weinig voor, 18 keer, om 834 keuzes. Dan, als hij die resultaten sorteert, vraagt hij zich af: ‘Is het toeval dat we tweemaal SGP-sprekers aantreffen bij die zeer zeldzame keren dat er sprake is van keuzen? Ik denk het niet.’

Wie had gedacht dat zo’n goedgemutste krant als de Volkskrant een soort SGP-keuze zou maken? Guus Bosch, de aanvoerder van onze Stijlgroep, zegt ook: keuzen is misschien wat archaïsch. Hij verwijst naar het ‘potsierlijkheidprincipe’, waarbij we van een regel afwijken als het onzinnig wordt.

Het blijft bij ‘vrije kwesties’ als deze een kwestie van smaak. En dat noopt de eindredacteur tot grote vragen. Bosch: ‘Dan zijn er woorden als ruimte(n/s). Instinctief zou ik schrijven over afstanden tussen moleculen: ‘Dat zijn maar heel kleine ruimtes.’ En over gaten in de Melkweg: ‘Dat blijken enorme ruimten.’ Maar ja, op één wetenschapspagina wil je toch eenheid.’

Opname, ook zo een. ‘Ik zou, buiten de krant, opnames kiezen in: ‘Het ziekenhuis meldde veertien nieuwe opnames.’ Maar opnamen in: ‘Het ministerie van Defensie gaf tot nu toe geheimgehouden opnamen vrij.’ Tests, testen? Het eerste doet Engels aan, het tweede doet stijfjes aan.’

Kiest u maar.

Vindt u ook iets van ons taalgebruik? taal@volkskrant.nl

Lees hier alle afleveringen van alle rubrieken van de pagina Taalgebruik! uit de Volkskrant.

Meer over