Waarom verdween Kate Bush 35 jaar van de radar?

Decennia lang leefde Kate Bush verstopt in de schaduw van haar eigen succes, onzichtbaar, teruggetrokken als een kluizenaar. De mythe rond Bush groeide net zo hard als haar fanschare. Was ze gek geworden? Verslaafd? Of was het gewoon plankenkoorts? Vanavond stapt ze in Londen weer op het podium voor de concertreeks Before The Dawn, 35 jaar na haar eerste en laatste tour: The Tour of Life-tournee. In die 35 jaar afwezigheid verzonnen pers en fans fantasierijke sprookjes over de reden van haar teruggetrokken bestaan.

Kate Bush Beeld Getty
Kate BushBeeld Getty

Angstaanvallen
Op 14 mei 1979 sluit de zangeres haar eerste en laatste tournee af in het Hammersmith Odeon in Londen. Een jaar eerder schiet de dan 20-jarige zangeres vol raak met haar single Wuthering Heights, gebaseerd op de roman van Emily Brontë uit 1847. Het is het eerste liedje zowel geschreven als gezongen door een vrouw dat op één eindigt in Engeland. 'De sopraan van Bush, die ze als meisje jarenlang had gecultiveerd aan de piano in de muziekkamer van het ouderlijk huis in de Londense wijk East Wickham, leek behekst, dwarrelend als een vocale geestverschijning door (op het eerste gehoor) bijna richtingloze melodielijnen', schrijft Volkskrant-muziekjournalist Robert van Gijssel.

Vooral onder vrouwen krijgt Bush, midden in de gloriedagen van de punk, een mythische status, een rol die later is weggelegd voor bijvoorbeeld Madonna en Tori Amos, en tegenwoordig Lady Gaga. Maar de faam wordt door Bush vooral gezien als de donkere kant van succes. Ze is 'doodsbang' voor de mensen die haar even willen aanraken, of haar 'aanstaren in de supermarkt'. In een vroeg interview met het Britse New Music Express zegt ze: 'Je wordt niet meer behandeld als een mens. Ik voel me dan als een beest in een kooi.'

Ze had geen keus, vond ze na de zes weken durende tour door Groot-Brittannië en het Europese vasteland. De groots opgezette shows, met ingewikkelde choreografieën en vele kostuumwisselingen, zijn niet alleen een fysieke een aanslag op Bush. 'Ik moest me terugtrekken. Mijn seksualiteit, die ik zelf nog nauwelijks had ontdekt, was ineens van iedereen, op een onpersoonlijke manier', aldus Bush.

Kate Bush in 1978 Beeld ANP
Kate Bush in 1978Beeld ANP

Plankenkoorts
Bush blijft muziek maken, maar het kluizenaarsschap heeft steeds meer invloed op de perioden tussen de uitgebrachte albums. Die worden steeds langer, gevolgd door de twaalf jaar stilte die intrad tussen de platen The Red Shoes (1993) en Aerial (2005). Dat Bush in de jaren '80 nog maar sporadisch op het podium verschijnt en het daarna helemaal voor gezien houdt, moet te wijten zijn aan haar plankenkoorts, weten fans.

Zelf vertelt ze meerdere malen over de angst voor het podiumlicht, de overstuurde zenuwen die de aandacht van een volle zaal met zich meebrengt. Maar de plankenkoorts lijkt Bush, nu 35 jaar later dan in ieder geval overwonnen te hebben. 'Uiteraard ben ik wel doodsbenauwd om weer te beginnen.'

Trauma
Een ander verhaal dat hardnekkig aan het verdwijnen van Bush kleeft, is het ongeluk van lichttechnicus Bill Duffiel tijdens de The Tour of Life. Als Duffield voor een laatste controle de lichten inspecteert, maakt de 21-jarig technicus van zes meter een dodelijke val. 'Het was verschrikkelijk voor Kate', vertelt gitarist Brian Bath er later over. 'Kate kende iedereen bij naam, tot de schoonmaker aan toe. We gingen maar gewoon door.'

Is de dood van Duffield, en het schuldgevoel dat erop volgde de werkelijke reden dat ze nooit meer gaat toeren? Haar lust om nog voor publiek te spelen zou ook beïnvloed zijn door de dood van de bevriende gitarist Alan Murphy in 1989 en danser Gary Hurst een jaar later. Beide heren sterven aan aids.

Kate Bush in 2005 Beeld ANP
Kate Bush in 2005Beeld ANP

Idolate fans
Bush zou zich daarnaast steeds verder verwijderd voelen van haar idolate fans. 'Dat Kate Bush dit type fans was ontvlucht, wordt dankzij de documentaire Come Back Kate uit 2008 van de filmmaaksters Quirine Raché en Helena Muskens (hier op Uitzending Gemist), een stuk begrijpelijker', schrijft Van Gijssel. 'Hoe diep spiritueel het luisteren naar muziek van Kate Bush wordt ervaren, wordt duidelijk als liefhebber en kunstenares Cynthia Conrad een poging doet haar ervaringen te omschrijven. 'Luisteren naar muziek van Kate Bush is als het kijken naar een edelsteen: opgaan in een kleine, andere, magische wereld.'

'Als groepen fans de verjaardag van Kate Bush vieren op het strand en een Kate Bush-vlieger oplaten, in de ijdele hoop dat de zangeres die misschien zal zien vanuit het raam van haar vakantieverblijf in Zuid-Engeland, krijg je zelfs als niet Kate Bush zijnde enigszins de kriebels.'

Bertie
Volgens Bush-kenner en biograaf Graeme Thomson (Under the Ivy: the Life and Music of Kate Bush, 2012) is de release van album Aerial in 2005 bedoeld om een einde te maken aan geruchten dat zij gek zou zijn geworden. De twaalf jaar tussen Shoes (1993) en Aerial inspireren pers en fans tot nog wildere verhalen. Depressief, zware verslavingen, pleinvrees - Bush zou zwaar aan de grond zitten. Schrijver John Mendelssohn beschrijft in zijn boek Waiting For Kate Bush uit 2004 een groep fans, verslaafd aan de muziek van Bush.

Maar er was niets aan de hand, wil Bush een jaar later zeggen met Aerial. De verhalen over drugsverslavingen en zenuwinzinkingen zijn niet waar, is de heldere boodschap. De reden dat Bush de twaalf jaar echt volledig van de radar was verdwenen, had te maken met de opvoeding van haar zoon Albert. Ze had die tijd nodig gehad om 'Bertie' op te voeden. Op de plaat Aerial in 2005 verschijnt niet voor niets het liedje Bertie, naast het ondubbelzinnige How To Be Invisible.

'Ik doe mijn uiterste best om een normaal iemand te zijn en vind het frustrerend dat mensen denken dat ik een rare kluizenaar ben die zich niet in de normale wereld beweegt', zegt ze in een interview met Mojo in 2005.

Aan die frustratie komt met deze 22-delige concertreeks vanavond in de Hammersmith, waar het in 1979 allemaal eindigde, waarschijnlijk een einde.

Hieronder de show die Bush gaf in een televisiespecial uit 1979, waarin de zangeres het nieuw geopende Spookslot van het Nederlandse pretpark De Efteling inzegent met liedjes van haar eerste plaat The Kick Inside.

Kate Bush op Spotify

Meer over