Serie

Waarom ‘The Wire’ misschien wel de beste serie ooit is

Twintig jaar later is The Wire nog lang niet vergeten. Geen misdaadserie met handige plotjes, maar een genadeloos realistisch beeld van de war on drugs in Baltimore, die alle lagen van de samenleving gegijzeld houdt.

Mark Moorman
Lawrence Gilliard Jr. als D’Angelo Barksdale (links) en Idris Elba als Stringer Bell  Beeld
Lawrence Gilliard Jr. als D’Angelo Barksdale (links) en Idris Elba als Stringer Bell

Er is maar een manier om het rechte pad te bewandelen, zingt Tom Waits: you got to keep the devil/way down in the hole. Met dit nummer, Way Down in the Hole, begon elke aflevering (zestig stuks in vijf seizoenen) van The Wire op HBO, de serie waarvan op 2 juni 2002 de eerste aflevering werd uitgezonden. Elk seizoen had een andere uitvoering van dat nummer, van The Blind Boys of Alabama (eerste seizoen) tot Steve Earle (laatste seizoen), om aan te geven dat in de complexe vertelling over boven- en onderwereld in Baltimore elk seizoen een andere focus werd gelegd.

In TV (The Book) van de Amerikaanse seriejournalisten Alan Sepinwall en Matt Zoller Seitz, met de ondertitel ‘Two Experts Pick the Greatest America Shows of All Time’ (2016) komt The Wire op de derde plek terecht. In deze eindeloze en prettig zinloze discussie over de beste televisieserie aller tijden zetten de heren The Simpsons op de eerste plek (en The Sopranos op 2). Zelf hebben we de neiging om The Wire ferm op de eerste plaats te zetten, al was het maar omdat het de serie is waaraan we het vaakst terugdenken, waarin we het meest emotioneel aan de personages waren verbonden. En omdat het zo’n krankzinnig ambitieuze poging was om de waarheid over deze tijd te vertellen.

Begin september 2021 werd acteur Michael K. Williams op 54-jarige leeftijd dood in zijn woning in Brooklyn aangetroffen, overleden aan een overdosis. Williams was een van de vele voor 2002 nog redelijk onbekende acteurs die door zijn rol als Omar Little in The Wire opeens in de schijnwerpers stond. Het was Barack Obama die Omar Little, een welhaast mythische figuur, die het voorzien had op drugsdealers en hun centen, ‘zijn favoriete rol in zijn favoriete serie’ noemde. Maar ook dit personage, half samoerai, half Robin Hood, was door de makers van The Wire gebaseerd op een bestaande figuur, een echte legende van de straten van Baltimore.

Michael K. Williams was niet de enige ster die uit de cast van The Wire voortkwam. Dominic West (Detective Jimmy McNulty), Clarke Peters (Detective Lester Freamon), Wendell Pierce (Detective Bunk Moreland), Wood Harris (Avon Barksdale) en Idris Elba (Stringer Bell) en vele anderen bouwden hun carrière op The Wire.

David Simon (links) en Ed Burns, de makers van The Wire.  Beeld ANP / VII Photo / Redux
David Simon (links) en Ed Burns, de makers van The Wire.Beeld ANP / VII Photo / Redux

De makers van The Wire waren David Simon en Ed Burns. Simon was twaalf jaar lang politieverslaggever bij The Baltimore Sun, en nam een sabbatical om een jaar mee te lopen met de moordafdeling van de politie van zijn stad. In 1991 verscheen zijn Homicide: a Year on the Killing Streets, inmiddels een journalistieke klassieker, die zelf aan de wieg stond van de serie Homicide: Life on the Street (1993-1999). In 1997 verscheen The Corner: A Year in the Life of an Inner-city Neighbourhood dat Simon samen met Burns schreef. Burns werkte jarenlang bij de politie voordat hij leraar op een public school werd en kon constateren dat de stap van de schooldeur naar de straathoek angstaanjagend snel gemaakt was.

De achtergrond van Burns en Simon (in samenwerking met Richard Price, Dennis Lehane en George Pelecanos, een soort dream team van crimeschrijvers uit de realistische school ) maakte van The Wire een serie als geen andere. Centraal stond de war on drugs op de straten van Baltimore, en hoe die het leven van de tientallen personages verbond, van de laagst geplaatste soldaat op een straathoek tot de hoogst regionen van het stadhuis, allen in een brute overlevingsstrijd verwikkeld. En met in elk seizoen een andere invalshoek, van het politieonderzoek naar de bende van Avon Barksdale, tot corruptie in de haven, de situatie op de openbare scholen en het falen van de pers – waarmee Simon afrekende met zijn oude werkgever. Sombere constatering: in de loterij die het leven in The Wire was, konden individuele lotgevallen weliswaar veranderen, maar het systeem van de war on drugs bleef op zijn plek, altijd nieuwe slachtoffers eisend.

Dat hyperrealisme van The Wire, met in elke cirkel jargon uit het leven of uit politierapporten gegrepen, maakt het niet meteen een toegankelijke serie. Je hoort het jezelf nog wel eens zeggen tegen mensen die vaak enigszins schuldbewust toegeven in het eerste seizoen te blijven steken: ‘Geef het tijd’. Verwacht geen handige plotjes die we gewend zijn uit traditionele Amerikaanse misdaadseries die meer met televisie en veel minder met de werkelijkheid te maken hebben. Simon, toch al niet de meest milde man, kan echte woedeaanvallen krijgen als hij schetst hoe populaire series als Law & Order en CSI de gemiddelde Amerikaan een volmaakt vertekend beeld geven van zowel de aard van misdaad als politiewerk in hun eigen land.

Wendell Pierce als detective William ‘Bunk’ Moreland (links) en Dominic West als agent James McNulty in ‘The Wire’. Beeld
Wendell Pierce als detective William ‘Bunk’ Moreland (links) en Dominic West als agent James McNulty in ‘The Wire’.

David Simon maakte met verschillende partners na The Wire nog een aantal uitmuntende series: Generation Kill over de invasie in Irak, Treme, over New Orleans na orkaan Katrina, The Deuce over de New Yorkse porno-industrie in de jaren zeventig en The Plot Against America, gebaseerd op de roman van Philip Roth. Diep-geëngageerd, maar geen van deze series had de impact van The Wire. Dat het lot van Baltimore hem nog net zo zeer aangaat als veertig jaar geleden, toen hij als jonge reporter grip probeerde te krijgen op de tragiek van zijn stad, blijkt ondertussen uit elke scène van zijn nieuwe serie We Own This City. De woede is nog lang niet gedoofd.

'We Own This City', de nieuwe serie van de makers van 'The Wire'. Beeld
'We Own This City', de nieuwe serie van de makers van 'The Wire'.

Zowel The Wire als We Own This City zijn te zien op HBO Max